Robotaxi của Uber tại Tokyo: Vì sao luật Nhật Bản buộc phải có đối tác taxi bản địa?

Thỏa thuận tháng 8/2026: Hợp tác với Hinomaru Kotsu

Thỏa thuận hợp tác phân chia trách nhiệm rõ ràng:

• Hinomaru Kotsu đóng vai trò là đơn vị vận hành đội xe được ủy quyền, chịu trách nhiệm quản lý depot (bãi đỗ xe), vệ sinh, bảo dưỡng, kiểm định, sạc pin, đảm bảo thời gian hoạt động của xe và toàn bộ công tác quản lý đội xe hàng ngày .
• Uber cung cấp ứng dụng kết nối tài xế - hành khách, nền tảng công nghệ vận hành và quản lý dịch vụ dành cho người dùng .

Xe sử dụng trong dự án thí điểm là dòng Nissan LEAF (xe hatchback chạy hoàn toàn bằng điện) được trang bị công nghệ lái tự động đầu cuối (end-to-end) mang tên "AI Driver" của Wayve . Wayve, công ty từng huy động thành công 1,2 tỷ USD trong vòng gọi vốn trước đó, sẽ tích hợp phần mềm tự lái do AI điều khiển vào xe Nissan LEAF. Hành khách có thể gọi xe thông qua ứng dụng Uber . Dự án thí điểm này là một phần trong kế hoạch triển khai robotaxi toàn cầu của Wayve và Uber tại hơn 10 thành phố, bao gồm cả London .

Yêu cầu pháp lý: Tại sao cần một hãng taxi được cấp phép?

Cấu trúc hợp tác này không phải là một lựa chọn chiến lược – đó là một yêu cầu bắt buộc của pháp luật. Theo Luật Đường bộ Nhật Bản (Road Transport Law), chỉ có các hãng taxi được cấp phép với Giấy phép lái xe loại 2 (Second-Type Driver's License) mới được phép vận hành dịch vụ vận chuyển hành khách thương mại một cách hợp pháp . Uber, với tư cách là một nền tảng công nghệ, không thể trực tiếp vận hành robotaxi tại Nhật Bản. Hãng buộc phải hợp tác với một công ty taxi được ủy quyền như Hinomaru Kotsu, công ty này sẽ đóng vai trò là đơn vị vận hành chịu trách nhiệm pháp lý . Toàn bộ dự án thí điểm được thiết kế để tuân thủ tất cả các quy định trong nước và yêu cầu cấp phép .

Thỏa thuận ba bên tháng 3/2026: Uber, Nissan, Wayve

Ngày 12/3/2026, Uber, Nissan Motor và Wayve đã ký một bản ghi nhớ hợp tác nhằm phát triển và thử nghiệm dịch vụ robotaxi tại Tokyo . Đây là quan hệ đối tác xe tự lái đầu tiên của Uber tại Nhật Bản . Theo thỏa thuận:

• Nissan cung cấp phương tiện – dòng xe hatchback điện Nissan LEAF .
• Wayve cung cấp công nghệ lái tự động dựa trên AI đầu cuối ("AI Driver") được tích hợp vào xe Nissan LEAF .
• Dự án thí điểm là một phần trong kế hoạch triển khai robotaxi toàn cầu của Wayve và Uber tại hơn 10 thành phố, bao gồm London .

Nhân viên an toàn: Lộ trình tiến tới vận hành hoàn toàn không người lái

Trong giai đoạn đầu, tài xế của Hinomaru Kotsu sẽ ngồi sau tay lái với vai trò là nhân viên an toàn (safety operators) . Báo cáo từ Impress Watch dẫn thông báo chính thức cho biết, điều này cho phép hệ thống được kiểm tra và đánh giá trong điều kiện giao thông thực tế tại Tokyo, với yếu tố an toàn được đặt lên hàng đầu . Dự án thí điểm được thiết kế để chuẩn bị cho việc vận hành hoàn toàn không người lái, tùy thuộc vào sự chấp thuận của cơ quan quản lý .

Phát biểu của CEO Dara Khosrowshahi và mục tiêu 15 thành phố

CEO của Uber, Dara Khosrowshahi, đã mô tả Nhật Bản là một thị trường "tuyệt vời" và một quốc gia có "tiềm năng lớn" cho robotaxi . Đầu tháng 8/2026, ông Khosrowshahi tuyên bố mục tiêu của Uber là cung cấp dịch vụ gọi xe tự lái tại 15 thành phố vào cuối năm 2026 . Ông cũng cho biết Uber có kế hoạch cam kết hơn 10 tỷ USD vốn trong những năm tới để đưa xe tự lái ra thị trường ở quy mô lớn . Tờ Financial Times đưa tin, khoản đầu tư này nhằm triển khai 120.000 xe không người lái, với việc ông Khosrowshahi khẳng định nguồn tiền mặt kỷ lục sẽ giúp Uber trở thành "người chiến thắng lâu dài trong lĩnh vực xe tự lái (AVs)" .

Chiến lược đa nhà cung cấp AV của Uber

Chiến lược của Uber là không phụ thuộc vào bất kỳ một công nghệ AV cụ thể nào (AV-agnostic): hãng hợp tác với nhiều nhà cung cấp công nghệ xe tự lái trên toàn cầu thay vì đặt cược vào một hệ thống duy nhất. Điều này bao gồm Wayve tại Nhật Bản và Anh Quốc, Waymo tại Mỹ, cùng các quan hệ đối tác với các nhà phát triển AV khác như Rivian để triển khai tới 50.000 robotaxi hoàn toàn tự động . Ông Khosrowshahi đã định hình đây là cách Uber trở thành "mạng lưới hàng đầu" cho dịch vụ gọi xe tự lái, tận dụng hơn 200 triệu khách hàng và đầu tư 10 tỷ USD để mở rộng quy mô với nhiều đối tác AV . Dự án thí điểm tại Tokyo là ví dụ mới nhất cho cách tiếp cận đa nhà cung cấp, đa thành phố này.

Những điểm chính

• Đối tác taxi là bắt buộc: Luật Đường bộ Nhật Bản yêu cầu một công ty taxi được cấp phép mới được vận hành dịch vụ vận chuyển hành khách thương mại – Uber không thể trực tiếp điều hành robotaxi.
• Công nghệ ba bên: Nissan cung cấp xe LEAF điện, Wayve cung cấp phần mềm AI Driver, và Uber cung cấp nền tảng gọi xe.
• Triển khai an toàn là ưu tiên hàng đầu: Tài xế của Hinomaru Kotsu sẽ ngồi trên xe với tư cách là nhân viên an toàn trong giai đoạn đầu; kế hoạch vận hành hoàn toàn không người lái sẽ phụ thuộc vào sự chấp thuận của cơ quan quản lý.
• Cam kết 10 tỷ USD: Uber có kế hoạch đầu tư hơn 10 tỷ USD để triển khai xe tự lái ở quy mô lớn, nhắm mục tiêu 15 thành phố vào cuối năm 2026.
• Chiến lược đa nhà cung cấp: Uber hợp tác với nhiều đối tác công nghệ AV trên toàn cầu, không chỉ một hệ thống duy nhất.