Big Tech đổ bộ trái phiếu AI: 'Cơn sóng thần' 570 tỷ USD làm rung chuyển thị trường toàn cầu

Làn sóng nợ AI của Big Tech đang định hình lại thị trường trái phiếu

Các tập đoàn công nghệ lớn, hay còn gọi là 'hyperscaler' (như Amazon, Alphabet (Google), Meta, Microsoft, Oracle), đang phát hành một lượng trái phiếu khổng lồ để tài trợ cho cuộc đua phát triển cơ sở hạ tầng Trí tuệ nhân tạo (AI). Theo các nhà phân tích, tổng nợ toàn cầu liên quan đến AI dự kiến sẽ vượt qua con số 570 tỷ USD vào năm 2026 , .

• Khối lượng phát hành kỷ lục: Chỉ trong năm 2025, năm 'ông lớn' công nghệ hàng đầu đã phát hành 121 tỷ USD trái phiếu doanh nghiệp tại Mỹ, gấp hơn 4 lần mức trung bình 5 năm trước đó . Nợ liên quan đến AI hiện chiếm tới 30% tổng nguồn cung mới trên thị trường trái phiếu đầu tư (Investment Grade) bằng USD .
• 'Cơn khát' ngoại tệ: Để tránh làm bão hòa thị trường USD, các công ty này đã tăng cường vay mượn bằng các ngoại tệ khác. Tỷ lệ phát hành trái phiếu bằng ngoại tệ của họ đã tăng gấp đôi, chiếm 30% tổng nguồn tài trợ trái phiếu trong năm nay . Amazon đã làm nên lịch sử với đợt phát hành trái phiếu khổng lồ bằng đồng Euro, trong khi Alphabet phát hành trái phiếu kỳ hạn 100 năm hiếm hoi bằng đồng Bảng Anh , , .
• Thay đổi trật tự thị trường: Nguồn cung trái phiếu từ các 'gã khổng lồ công nghệ' đang vượt qua các ngành truyền thống như tài chính và công nghiệp, trở thành lực lượng chi phối ở một số thị trường trái phiếu địa phương tại châu Âu và châu Á . Công ty quản lý quỹ PIMCO nhận định rằng nhu cầu vốn của các 'hyperscaler' đã trở nên lớn đến mức 'bắt đầu sánh ngang với các ngân hàng' .

Lợi suất thực tăng vọt lên đỉnh cao hơn một thập kỷ

Sự kết hợp giữa làn sóng phát hành trái phiếu AI khổng lồ, nhu cầu vay nợ của chính phủ các nước và các cú sốc địa chính trị (như chiến tranh Iran) đã đẩy lợi suất trái phiếu thực (real yields) tại các nền kinh tế lớn lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ , .

• Tại Mỹ: Lợi suất trái phiếu thực kỳ hạn 30 năm đã tiến gần đến mức 3%, cao nhất kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 , . Lợi suất danh nghĩa của trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm tại một phiên đấu giá gần đây đã lên tới 5,22%, mức cao nhất kể từ năm 2001 .
• Tại Anh và Đức: Lợi suất trái phiếu thực kỳ hạn 10 năm của hai nền kinh tế đầu tàu châu Âu này cũng đang giao dịch ở vùng đỉnh của hơn một thập kỷ , .
• Nguyên nhân cốt lõi: Các nhà phân tích cho rằng nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp liên quan đến AI là yếu tố cấu trúc chính. Lượng vốn khổng lồ đổ vào chi tiêu vốn (capex) cho AI, dự kiến lên tới 2,52 nghìn tỷ USD vào năm 2026, đang hấp thụ một phần lớn nhu cầu của nhà đầu tư, đẩy lợi suất lên cao .

Những rủi ro các nhà phân tích chỉ ra

Đối với thị trường chứng khoán

• Lợi suất thực tăng cao làm tăng chi phí chiết khấu dòng tiền trong tương lai của các doanh nghiệp, đặc biệt là các cổ phiếu công nghệ tăng trưởng cao mà dòng tiền từ AI còn nhiều năm nữa mới hiện thực hóa. Điều này gây áp lực trực tiếp lên định giá .
• Nếu lợi suất duy trì ở mức cao, dòng tiền có thể dịch chuyển khỏi cổ phiếu sang trái phiếu, buộc thị trường phải yêu cầu mức bù rủi ro (risk premium) cao hơn cho cổ phiếu , .

Đối với thị trường tín dụng

• Nhu cầu đang yếu đi: Tỷ lệ đặt mua (coverage ratio) cho các đợt phát hành trái phiếu mới của các 'hyperscaler' đang giảm. Các nhà đầu tư bắt đầu đòi hỏi mức lợi suất cao hơn, ngay cả đối với những công ty có xếp hạng tín dụng cao , . Các ngân hàng đầu tư cũng thừa nhận rằng nhu cầu 'có thể chạm giới hạn' ở các thị trường ngoại tệ khác ngoài USD .
• Rủi ro nới rộng chênh lệch (spread): Mức phí bảo hiểm mà nhà đầu tư yêu cầu cho trái phiếu liên quan đến AI có thể làm chậm đà thắt chặt chênh lệch lợi suất của thị trường tín dụng nói chung .

Đối với tăng trưởng kinh tế

• Lợi suất thực tăng cao làm tăng chi phí vay cho chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình, có nguy cơ chèn ép đầu tư vào các lĩnh vực phi AI và làm giảm tiêu dùng , .
• Tình trạng này kéo dài có thể làm chậm tăng trưởng GDP, đặc biệt ở các nền kinh tế vốn đã có thâm hụt ngân sách cao , .

Rủi ro tập trung bảng cân đối kế toán

• Một nghiên cứu của IESE cảnh báo rằng tốc độ tăng nợ của các 'hyperscaler' đang nhanh hơn dòng tiền. Mặc dù xếp hạng tín dụng hiện tại vẫn rất tốt (Amazon AA-, Alphabet AA, Meta AA-), nhưng nếu kỳ vọng doanh thu từ AI suy giảm mạnh, rủi ro bị hạ bậc tín dụng sẽ tập trung vào một nhóm nhỏ các công ty chiếm tỷ trọng lớn trong thị trường trái phiếu đầu tư .