Chỉ số lợi nhuận lọc dầu diesel của Mỹ vượt 97 USD/thùng và đang tiến tới 100 USD — Các nhà phân tích nói rằng 'cơn khát' này chưa sớm kết thúc

Các động lực của cú sốc nguồn cung hội tụ

Eo biển Hormuz gần như đóng cửa. Giao thông tàu thuyền qua eo biển gần như tê liệt, ngoại trừ một số ít tàu trả phí qua lại; bảo hiểm trở nên khan hiếm hoặc đắt đỏ, và thủy thủ từ chối đi qua . Trước chiến tranh, lưu lượng trung bình là 140 tàu/ngày; nhóm hàng hóa của Bank of America cho biết hiện chỉ có 5–10 tàu mỗi ngày di chuyển qua đây . Điều này đã loại bỏ đường ống dẫn dòng chảy lớn nhất của dầu thô và sản phẩm tinh chế từ Vịnh Ba Tư ra thị trường toàn cầu.

Xuất khẩu diesel từ Vịnh Ba Tư sụp đổ. Các nhà máy lọc dầu lớn ở Ả Rập Xê Út, Bahrain, Kuwait và UAE vẫn đóng cửa một phần hoặc hoàn toàn — bị hư hại do các cuộc tấn công, bị mắc kẹt về mặt hậu cần do Hormuz đóng cửa, hoặc không thể hoạt động trở lại . Các cuộc chiến tranh Iran-Ukraine đã loại bỏ khoảng 9% công suất lọc dầu toàn cầu — 20 nhà máy lọc dầu ở Trung Đông đã bị tấn công hoặc ngừng hoạt động.

Ngành lọc dầu Nga bị tàn phá. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine đã liên tục nhắm vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Do đó, chính Nga đã cấm xuất khẩu diesel, loại bỏ một nhà cung cấp lớn toàn cầu khỏi thị trường . Bloomberg mô tả một "làn sóng tấn công của Ukraine vào các nhà máy của Nga" đã "hạn chế nghiêm trọng" sản lượng .

Trung Quốc không lấp đầy khoảng trống. Sản lượng lọc dầu của Trung Quốc thấp hơn, và Bắc Kinh đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, loại bỏ thứ được coi là nhà cung cấp linh hoạt có thể làm giảm bớt căng thẳng .

IEA cắt giảm dự báo nguồn cung. Vào ngày 12 tháng 8, IEA cho biết nguồn cung dầu toàn cầu đã giảm "thấp hơn nhiều so với nhu cầu" và cắt giảm mạnh dự báo nguồn cung năm 2026, với lý do Hormuz đóng cửa, lệnh phong tỏa của Mỹ đối với xuất khẩu của Iran, các cuộc tấn công ở Bab el-Mandeb và sản lượng dầu CPC Blend của Kazakhstan giảm . Cơ quan này lưu ý nguồn cung dầu toàn cầu đang thấp hơn 6,3 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái. "Bộ đệm" dầu toàn cầu hiện đang ở mức "nguy hiểm", theo IMF .

Các nhà máy lọc dầu Mỹ hoạt động hết công suất nhưng không thể lấp đầy khoảng trống. Các nhà máy lọc dầu Mỹ đang hoạt động với công suất cao và thấy lợi nhuận kỷ lục, nhưng tồn kho diesel của Mỹ ở gần mức thấp nhất trong nhiều năm và giá bán lẻ diesel đã chạm 5,35 USD/gallon vào đầu tháng 8 — cao hơn 1,55 USD so với một năm trước . Mỹ không thể bù đắp cho lượng thùng hàng bị mất từ Vịnh Ba Tư, Nga và Trung Quốc vì các khu vực này sản xuất một phần quan trọng về mặt cấu trúc của sản lượng diesel toàn cầu, và các nhà máy lọc dầu Mỹ được cấu hình khác và đã hoạt động hết công suất .

Nhận định của các nhà phân tích

• Goldman Sachs (Samantha Dart): Dự kiến tỷ suất lợi nhuận nhiên liệu tinh chế sẽ duy trì ở mức cao gấp 2–3 lần cho phần còn lại của năm 2026 so với mức trung bình 2013–2019, và cảnh báo rằng ba cuộc khủng hoảng điểm nghẹt đồng thời có thể đẩy giá dầu Brent lên 120 USD/thùng vào quý 4 nếu Hormuz không mở cửa trở lại . Goldman đã khuyến nghị một vị thế mua đối với hợp đồng diesel châu Âu tháng 12/2026 so với tháng 3/2027 để đặt cược vào sự thắt chặt trong mùa đông .

• Jefferies: Nhận định cú sốc Hormuz "đang biểu hiện trong crack spread, không phải dầu thô" — có nghĩa là tín hiệu định giá thực sự nằm ở chỉ số crack spread của diesel gần 100 USD, không phải ở giá dầu thô. Công ty cảnh báo trừ khi Eo biển sớm mở cửa trở lại, áp lực đối với các sản phẩm tinh chế, đặc biệt là diesel, sẽ vẫn rất nghiêm trọng .

• Bank of America (Francisco Blanch): Cảnh báo thị trường diesel "dường như sẽ tiếp tục thắt chặt", lưu ý rằng để bình thường hóa dòng chảy, cần lượng tàu thuyền qua Eo biển Hormuz gấp khoảng 10 lần hiện tại. Với chỉ 5–10 tàu/ngày so với 140 tàu trước chiến tranh, việc bình thường hóa sẽ mất nhiều tháng .

• Citi: Người đứng đầu bộ phận chiến lược năng lượng của Citi Research đã cảnh báo khách hàng rằng nguồn cung diesel vẫn thắt chặt và lượng tồn kho đang giảm tốc .

Mức độ nghiêm trọng tổng thể

Thế giới đang trải qua một cuộc khủng hoảng năng lực lọc dầu, không phải khủng hoảng nguồn cung dầu thô — việc Eo biển Hormuz đóng cửa, các nhà máy lọc dầu ở Vịnh Ba Tư bị phá hủy, các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy của Nga, các hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc và dự báo thâm hụt nguồn cung tồi tệ nhất trong nhiều năm của IEA đã hội tụ để tạo ra sự thiếu hụt diesel đặc thù mà các nhà máy lọc dầu Mỹ không thể bù đắp hoàn toàn, và mọi ngân hàng lớn đều thấy điều này sẽ kéo dài ít nhất đến cuối năm 2026, với nhu cầu mùa đông đe dọa sẽ đẩy các điều kiện thậm chí còn tồi tệ hơn.