Tại sao các 'ông lớn công nghệ' đang vay nợ kỷ lục cho AI?

Quan điểm cho rằng thị trường tín dụng không định giá rủi ro cho khoản nợ này đang trở nên lỗi thời. Dưới đây là những gì thực sự đang xảy ra:

Nơi chênh lệch lợi suất (spread) vẫn ở mức thấp:

• Lý do cốt lõi khiến chênh lệch lợi suất chưa mở rộng hơn nữa là khoản nợ được phát hành bởi những tên tuổi có uy tín tín dụng hàng đầu thế giới. Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta đều được xếp hạng AA hoặc A, sở hữu bảng cân đối kế toán vững chắc theo các chỉ số truyền thống. Các nhà đầu tư coi đây là những khoản tín dụng 'an toàn tuyệt đối' (widow-and-orphan credits), nơi rủi ro vỡ nợ trong vòng 5-10 năm gần như bằng không, ngay cả khi lợi nhuận từ AI không như kỳ vọng . Nhu cầu vẫn mạnh, đặc biệt là đối với trái phiếu bằng USD, mặc dù các ngân hàng lưu ý thị trường có thể đang đạt đến giới hạn hấp thụ ở một số loại tiền tệ khác .

Nơi rủi ro đang bắt đầu được định giá:

• Chênh lệch hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) cho các công ty công nghệ lớn liên quan đến AI đã tăng mạnh vào giữa năm 2026, đặc biệt là đối với những công ty có bảng cân đối kế toán yếu hơn .
• Tỷ lệ bảo hiểm (coverage ratios) cho trái phiếu của các 'hyperscalers' đang giảm, cho thấy nhu cầu của nhà đầu tư đang suy yếu và khả năng lợi suất sẽ tăng cao hơn trong tương lai .
• Goldman Sachs và các tổ chức khác ghi nhận 'sự mệt mỏi về nhu cầu' ở thị trường USD, khi trái phiếu bằng Euro của Amazon và Alphabet hoạt động tốt hơn so với trái phiếu USD tương đương. Đây là tín hiệu cho thấy các nhà đầu tư đang trở nên khó tính hơn .
• Fitch Ratings đã chính thức cảnh báo rằng một sự điều chỉnh của thị trường AI có thể trở thành một rủi ro đáng kể đối với thị trường tín dụng doanh nghiệp .

Vấn đề 'vay ngầm' ngoài bảng cân đối kế toán

Đặc điểm cấu trúc đáng lo ngại nhất là sự bùng nổ của các khoản nợ ẩn:

• Một cuộc điều tra của Nikkei Asia phát hiện ra rằng năm 'hyperscalers' hàng đầu (Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta, Oracle) đã giữ hơn 1,65 nghìn tỷ USD nợ ngoài bảng cân đối kế toán, so với khoảng 1,35 nghìn tỷ USD nợ được công bố chính thức .
• Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã gọi lượng tín dụng tư nhân ngoài bảng cân đối kế toán đang tăng nhanh này là 'vay ngầm' (shadow borrowing), gắn kết các 'hyperscalers' với các tổ chức cho vay phi ngân hàng và công ty bảo hiểm theo những cách hầu như không tồn tại trước năm 2024 .
• Goldman Sachs ước tính tổng cam kết thuê của 'hyperscalers' cho các trung tâm dữ liệu, cơ sở R&D và văn phòng là khoảng 800 tỷ USD, phần lớn được cấu trúc thông qua các liên doanh và các công ty có mục đích đặc biệt (SPVs) nhằm trì hoãn việc ghi nhận trên bảng cân đối kế toán .
• Các cấu trúc này hoàn toàn hợp pháp theo quy định của SEC Mỹ, nhưng chúng có nghĩa là bảng cân đối kế toán công khai không còn kể toàn bộ câu chuyện về ai sẽ chịu rủi ro nếu lợi nhuận từ AI bị trì hoãn hoặc không thành hiện thực .

Kết luận

Làn sóng 570 tỷ USD phản ánh một phản ứng hợp lý trước nhu cầu vốn không thể thỏa mãn của AI từ những người đi vay có uy tín nhất thế giới. Tuy nhiên, quan niệm rằng thị trường đã 'không định giá rủi ro' là sai lầm vào giữa năm 2026. Chênh lệch CDS đang tăng, nhu cầu đang suy yếu, và các tổ chức như Fitch, BIS, và Fed đều đã cảnh báo về những rủi ro mang tính hệ thống. Rủi ro thực sự vẫn bị định giá thấp là 1,65 nghìn tỷ USD nợ ngoài bảng cân đối kế toán và mạng lưới tín dụng tư nhân, hợp đồng thuê, liên doanh thiếu minh bạch, có thể biến một sự điều chỉnh của thị trường AI thành một sự kiện tín dụng tác động đến các công ty bảo hiểm, quỹ tín dụng tư nhân và nhà đầu tư trái phiếu theo những cách mà phân tích bảng cân đối kế toán truyền thống không thể lường trước.