Tại sao một siêu tàu chở gas rỗng phải trả 4,6 triệu USD chỉ để 'cắt vé' qua kênh đào Panama, và cách mà chiến tranh Iran cùng hạn hán El Niño đang làm 'nóng' tuyến hàng hải toàn cầu?

Chiến tranh Iran đã cơ bản đóng cửa eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển 20% lượng dầu thô bằng đường biển của thế giới . Sự kiện này buộc một lượng lớn tàu chở LNG, LPG và dầu thô phải đổi hướng, tìm đến kênh đào Panama như một giải pháp thay thế để vận chuyển năng lượng từ Vịnh Mexico và lưu vực Đại Tây Dương sang châu Á . Tính đến tháng 3 năm 2026, kênh đào đã phải hoạt động hết công suất với 36-38 lượt tàu mỗi ngày, vượt xa con số 34 lượt dự kiến ban đầu .

2. Lực lượng Houthi phong tỏa Biển Đỏ

Lực lượng nổi dậy Houthi do Iran hậu thuẫn đã phong tỏa Biển Đỏ, buộc các tàu thường qua kênh đào Suez phải đi vòng qua châu Phi hoặc tìm các tuyến đường khác . Điều này càng làm phức tạp thêm tình trạng tắc nghẽn vận tải biển toàn cầu, và gia tăng áp lực lên kênh đào Panama như một cửa ngõ thay thế khả thi .

3. Hạn hán kỷ lục do El Niño

Hiện tượng El Niño đang phát triển mạnh mẽ đã làm giảm lượng mưa ở Panama một cách nghiêm trọng, kéo theo mực nước trong các hồ – nguồn nước vận hành các âu thuyền của kênh đào – xuống thấp . Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cảnh báo xác suất xảy ra El Niño 'rất mạnh' lên tới hơn 90% và 69% khả năng các điều kiện tồi tệ nhất trong lịch sử sẽ xảy ra vào cuối năm 2026 . Trong đợt hạn hán nghiêm trọng năm 2023-2024, số lượt tàu qua kênh mỗi ngày đã từng giảm một nửa từ 36 xuống còn 18 . Giờ đây, các hạn chế tương tự đang được áp dụng trở lại, bóp nghẹt nguồn cung ngay khi nhu cầu đang tăng vọt.

4. Giá đấu giá 'bốc hơi'

Hậu quả tổng hợp là sự bùng nổ của giá đấu giá. Các cuộc đấu giá suất qua kênh hàng ngày dành cho các tàu cỡ Neopanamax đã đạt trung bình 1,1 triệu USD trong tháng 8/2026 — cao hơn 16 lần so với cùng kỳ năm 2025 . Các cuộc đấu giá cá nhân đã đạt mức 4 triệu USD (tàu container Seaspan Benefactor vào ngày 11/8) và nay là mức kỷ lục 4,6 triệu USD (G. Arete vào ngày 14/8) . Cơ quan Quản lý kênh đào Panama (ACP) đã hạ thấp những con số này, coi chúng là 'biến động thị trường tạm thời' chứ không phải là mức phí cố định do kênh đào áp đặt . Tuy nhiên, xu hướng là quá rõ ràng: nguồn cung bị siết chặt bởi hạn hán trong khi nhu cầu bị thổi phồng bởi việc các tàu phải định tuyến lại do chiến tranh.

Nói một cách ngắn gọn, kênh đào Panama đang bị kẹt giữa một trần năng lực (hạn hán) và một sàn nhu cầu (chiến tranh và Houthi phong tỏa), với giá đấu giá là van xả áp. Kết quả là phí 'cắt vé' kỷ lục, thời gian chờ đợi nhiều ngày cho những tàu không muốn hoặc không thể trả phí, và một sự tái cấu trúc cơ bản của các tuyến thương mại năng lượng toàn cầu.