Ảnh vệ tinh hé lộ chiến lược xuất khẩu dầu mỏ 'hai mặt' của Saudi Arabia: Vịnh Ba Tư thăm dò, Biển Đỏ chìm trong bóng tối

Saudi Arabia 'chia đôi' chiến lược xuất khẩu dầu: Vịnh Ba Tư tái khởi động dè dặt, Biển Đỏ chìm trong bóng tối

Ảnh vệ tinh và dữ liệu theo dõi tàu chở dầu mới nhất cho thấy một bức tranh chiến lược xuất khẩu dầu mỏ đầy mâu thuẫn của Saudi Arabia: một bên là sự phục hồi dè dặt tại các cảng ở Vịnh Ba Tư, bên kia là sự 'tắt sóng' hoàn toàn tại cảng Biển Đỏ do các mối đe dọa từ lực lượng Houthi. Sự phân hóa này đang tạo ra những 'điểm mù' nghiêm trọng cho các nhà giao dịch và cơ quan năng lượng toàn cầu.

Tại Vịnh Ba Tư: 'Nhen nhóm' trở lại sau chuỗi ngày đóng băng

• Ngày 12/8/2026, vệ tinh Sentinel-2 của Liên minh châu Âu đã ghi lại hình ảnh một siêu tàu chở dầu (VLCC) đang neo đậu tại cảng Ju'aymah, một phần của tổ hợp xuất khẩu dầu khổng lồ Ras Tanura . Đây là lần đầu tiên một siêu tàu được nhìn thấy tại đây sau gần một tháng.
• Trước đó, vào cuối tháng 6, hai tàu VLCC thuộc sở hữu của Bahri (hãng tàu quốc gia Saudi Arabia) đã được phát hiện đang bốc dầu tại Ras Tanura sau gần bốn tháng tạm ngừng . Sự trở lại này diễn ra sau thỏa thuận Mỹ-Iran vào ngày 17/6, mở lại eo biển Hormuz .
• Tuy nhiên, sự phục hồi nhanh chóng bị dập tắt vào giữa tháng 7 khi các cuộc tấn công của Iran vào tàu chở dầu tại Hormuz tái diễn, khiến cho hoạt động tại các cảng Vịnh Ba Tư của Saudi gần như tê liệt trở lại .
• Do đó, hình ảnh siêu tàu tại Ju'aymah vào ngày 12/8 được xem là một 'bước thăm dò' thận trọng của Riyadh, kiểm tra xem liệu tuyến đường Vịnh Ba Tư đã đủ an toàn để tái khởi động hay chưa .

Tại Biển Đỏ: 'Tắt sóng' hoàn toàn để đối phó với phong tỏa Houthi

Trái ngược hẳn với sự 'nhen nhóm' ở phía Đông, hoạt động tại cảng Yanbu trên Biển Đỏ đang rơi vào trạng thái hoàn toàn 'mù mờ'.

• Ngày 21/7/2026, lực lượng Houthi ở Yemen chính thức tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia, gửi email cảnh báo các công ty vận tải rằng tàu thuyền ghé cảng Saudi 'có thể bị tấn công' .
• Hậu quả là, theo hãng tin Reuters, mọi hoạt động bốc dầu thô tại Yanbu trong những tuần gần đây đều được thực hiện với hệ thống nhận dạng tự động (AIS) bị tắt, khiến các tàu này gần như 'vô hình' trên các hệ thống theo dõi hàng hải tiêu chuẩn .
• Sự khác biệt giữa ảnh vệ tinh và dữ liệu AIS là rất rõ rệt. Ngày 3/8, ảnh vệ tinh cho thấy cùng lúc có 5 tàu VLCC đang neo đậu tại Yanbu, nhưng không một chiếc nào phát tín hiệu AIS . Đến ngày 26/7, có tới 11 tàu chở dầu 'tối' đã neo đậu và 3 tàu khác đang chờ trong khu vực .

Sự khác biệt khủng khiếp giữa các số liệu ước tính

Việc các tàu chở dầu hoạt động 'tối' đã phá vỡ sự thống nhất dữ liệu giữa ba công ty theo dõi hàng đầu, gây ra những ước tính trái ngược nhau về sản lượng của Yanbu:

Nguồn dữ liệu	Ước tính xuất khẩu Yanbu (tuần 3/8)	Thay đổi so với tuần trước
Vortexa	2,38 triệu thùng/ngày	Giảm từ 2,71 triệu thùng/ngày
Kpler	1,78 triệu thùng/ngày	Giảm mạnh từ 4,04 triệu thùng/ngày
AXSMarine	Giảm đáng kể	Lượng hàng có thể quan sát giảm ít nhất 30%

Sự khác biệt này, theo Reuters, làm nổi bật 'điểm mù' nghiêm trọng trong dữ liệu cung cấp dầu toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến các dự báo của IEA, OPEC và các nhà giao dịch .

Đường ống Đông-Tây: 'Phao cứu sinh' đang bị thắt chặt

• Khi eo biển Hormuz bị phong tỏa vào tháng 3/2026, Saudi Arabia đã nhanh chóng tăng dòng chảy qua đường ống Đông-Tây (Petroline) ra Biển Đỏ, đạt công suất tối đa 7 triệu thùng/ngày chỉ trong vài tuần .
• Nhờ đó, sản lượng xuất khẩu qua Yanbu đã tăng vọt từ khoảng 1,4 triệu thùng/ngày trong tháng 2 lên tới 4,6 triệu thùng/ngày vào cuối tháng 3, phần lớn được chuyển đến châu Á . Đến tháng 6, 92% tổng lượng dầu thô xuất khẩu bằng đường biển của Saudi Arabia đều thông qua Yanbu .
• Tuy nhiên, 'phao cứu sinh' này đang bị siết chặt bởi phong tỏa của Houthi. Riyadh đang xem xét mở rộng thêm 2 triệu thùng/ngày cho đường ống và tích cực tìm kiếm các tuyến đường thay thế qua đường ống Sumed của Ai Cập và kênh đào Suez .

Đòn tấn công của Houthi và phản ứng của thị trường

• Ngày 5/8/2026, tàu chở dầu NCC WAFA mang cờ Saudi Arabia đã bị trúng tên lửa ngoài khơi Yanbu, chứng minh khả năng tấn công vượt ra ngoài eo biển Bab el-Mandeb của Houthi .
• Trước đó, ngày 27/7, Houthi đã tấn công các cơ sở dầu mỏ của Saudi dọc bờ Biển Đỏ, khiến lưu lượng tàu qua Bab el-Mandeb giảm mạnh .
• Để đối phó, nhiều tàu chở dầu đã phải đổi hướng lên phía Bắc qua kênh đào Suez. Ngày 21/7, ba tàu chở dầu chở dầu thô Saudi cho Trung Quốc và Ấn Độ đã quay đầu, hướng đến Suez thay vì mạo hiểm qua Bab el-Mandeb .
• Hệ quả là, lượng dầu thô Saudi được vận chuyển qua cảng Sidi Kerir của Ai Cập trên Địa Trung Hải đã tăng vọt lên khoảng 2,3 triệu thùng/ngày trong tháng 8, gấp đôi so với tháng trước đó .

Ngã ba đường chiến lược: Hormuz hay Bab el-Mandeb?

Sự đối lập giữa hai chiến lược này cho thấy Riyadh đang phải đối mặt với một 'thế tiến thoái lưỡng nan' chiến lược, buộc phải 'bắt cá hai tay':

• Về phía Đông: Saudi Arabia đang thăm dò khả năng tái kết nối tuyến đường xuất khẩu qua eo biển Hormuz. Sau thỏa thuận Mỹ-Iran, nước này đã xuất khẩu khoảng 34 triệu thùng qua Hormuz từ ngày 17/6 đến 2/7, gấp đôi khối lượng trong thời chiến . Tuy nhiên, các cuộc tấn công trở lại của Iran đã chặn đứng nỗ lực này. Sự xuất hiện của siêu tàu tại Ju'aymah vào ngày 12/8 là nỗ lực thứ ba kể từ tháng 6 để tái thiết lập một kênh xuất khẩu an toàn .
• Về phía Tây: Riyadh buộc phải duy trì hoạt động tại Yanbu dưới các giao thức 'tối', đồng thời tìm kiếm các tuyến đường thay thế qua Suez và xem xét mở rộng đường ống.

Kết luận: Saudi Arabia đang bị kẹt giữa hai 'điểm nghẽn' hàng hải đầy bất ổn. Kết quả là một chiến lược 'phòng thủ' phức tạp, bao gồm các hoạt động thăm dò tại Vịnh Ba Tư, vận hành 'tối' hoàn toàn tại Biển Đỏ, chuyển hướng mạnh qua Suez, và kế hoạch mở rộng đường ống. Tất cả đã làm suy giảm nghiêm trọng khả năng theo dõi dầu mỏ toàn cầu, khiến sản lượng xuất khẩu thực tế của Saudi Arabia trở nên vô cùng khó nắm bắt.