Cuộc chạy đua tốn kém của các nước Vùng Vịnh: Làm sao để thoát khỏi 'cửa tử' Hormuz?

Các quốc gia Vùng Vịnh đang chi hàng tỷ USD cho ít nhất bảy dự án đường ống lớn, mở rộng kho chứa tại châu Á và các biện pháp khác để né tránh eo biển Hormuz sau khi Iran phong tỏa hiệu quả tuyến đường này trong suốt sáu tháng xung đột. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng việc hoàn toàn độc lập khỏi Hormuz là không thực tế — các đường ống hiện tại không thể xử lý tổng sản lượng của khu vực, và các hành lang mới lại tạo ra những mục tiêu mới cho Iran và lực lượng Houthi .

Các dự án đường ống cụ thể

UAE – Đường ống West-East (nâng gấp đôi công suất Fujairah lên 3,6 triệu thùng/ngày vào năm 2027)

• Vào tháng 5 năm 2026, Thái tử Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed đã chỉ đạo ADNOC đẩy nhanh tiến độ xây dựng đường ống West-East thứ hai, chạy song song với đường ống Habshan–Fujairah hiện tại có công suất 1,5 triệu thùng/ngày .
• Đường ống mới dài 252 dặm (khoảng 406 km) đã hoàn thành khoảng 50% tính đến giữa năm 2026 và dự kiến hoàn thành vào năm 2027, nâng tổng công suất xuất khẩu qua Fujairah lên 3,6 triệu thùng/ngày .
• Cảng Fujairah hiện tại đã bị gián đoạn do hỏa lực của Iran trong cuộc xung đột, nhưng UAE vẫn xuất khẩu được khoảng 1,8 triệu thùng/ngày, tương đương một nửa sản lượng trước chiến tranh .

Saudi Arabia – Mở rộng đường ống East-West (vượt qua 7 triệu thùng/ngày)

• Đường ống East-West dài 1.200 km từ Abqaiq đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ đã đạt công suất tối đa 7 triệu thùng/ngày vào tháng 3 năm 2026, một cột mốc trong kế hoạch dự phòng lâu dài của vương quốc này .
• Sau khi bị hư hại do các cuộc tấn công trong cuộc xung đột với Iran, Saudi Arabia đã khôi phục hoàn toàn công suất 7 triệu thùng/ngày vào ngày 12 tháng 4 năm 2026 .
• Vào tháng 7 năm 2026, Reuters đưa tin rằng Saudi Arabia đang xem xét mở rộng công suất thêm tới 2 triệu thùng/ngày, có khả năng đạt gần 9 triệu thùng/ngày. Các cuộc thảo luận sơ bộ đã được tổ chức với các nước láng giềng về việc sử dụng chung .
• Tuy nhiên, công suất xuất khẩu thực tế chỉ vào khoảng 4,5–5 triệu thùng/ngày sau khi trừ đi lượng dầu dùng cho các nhà máy lọc dầu trong nước khoảng 2 triệu thùng/ngày .

Kuwait – Đàm phán đường ống Biển Đỏ với Saudi Arabia

• Xuất khẩu dầu của Kuwait đã "hoàn toàn ngừng lại" do lệnh phong tỏa Hormuz .
• Tập đoàn Dầu khí Kuwait (KPC) đang đàm phán tích cực với Saudi Arabia và UAE về việc xây dựng một đường ống xuất khẩu dầu thô ra Biển Đỏ hoặc thông qua cơ sở hạ tầng của UAE. Bộ trưởng Dầu mỏ Tariq Al-Roumi xác nhận các cuộc thảo luận với Saudi Arabia và các quốc gia Ả Rập khác về một tuyến đường ống mới .
• Cả hai tuyến — qua Saudi Arabia ra Biển Đỏ hoặc qua UAE — đều đang được xem xét .

Iraq và Jordan – Hồi sinh đường ống tới Aqaba

• Các kết quả tìm kiếm không cung cấp thông tin cập nhật cụ thể, đã được xác nhận về việc hồi sinh đường ống Iraq–Jordan tới cảng Aqaba trên Biển Đỏ. AP lưu ý rằng "có ít nhất bảy dự án đường ống lớn đang được xây dựng hoặc hồi sinh," và CBS cũng đưa tin về bảy dự án lớn, trong đó có thể bao gồm tuyến Iraq–Jordan . Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể về dự án này không được tìm thấy trong các nguồn có sẵn.

Qatar – Thách thức đường ống LNG

• Qatar, nước xuất khẩu LNG hàng đầu thế giới, đang đối mặt với tình thế khó khăn nhất: nước này thiếu các tuyến xuất khẩu thay thế trong lãnh thổ của mình và sẽ cần xây dựng một đường ống xuyên qua một nước láng giềng để né tránh Hormuz .

Các chiến lược bổ trợ

• Mở rộng kho chứa dầu tại châu Á: Các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang mở rộng đáng kể công suất lưu trữ tại các thị trường châu Á (ví dụ: ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Ấn Độ) để đưa dầu thô đến gần khách hàng hơn và giảm nhu cầu đi qua Hormuz liên tục .
• Tối đa hóa công suất đường ống hiện có: Saudi Arabia đã đẩy đường ống East-West lên giới hạn kỹ thuật tối đa là 7 triệu thùng/ngày và đang xem xét bổ sung thêm tới 2 triệu thùng/ngày .
• Định tuyến lại dòng chảy: Theo Gulf News, trong số 13,26 triệu thùng/ngày dầu của Vùng Vịnh cần các tuyến đường thay thế, có thể chuyển hướng tới 11,5 triệu thùng/ngày bằng cách tối đa hóa công suất đường ống hiện có và đã được quy hoạch .
• Các giải pháp thay thế bằng xe tải và đường sắt: Một số nước Vùng Vịnh đã khám phá các đoàn xe tải và hành lang đường sắt như các biện pháp tạm thời, mặc dù quy mô còn rất nhỏ .

Rào cản và cảnh báo từ các nhà phân tích

Mối đe dọa từ Houthi đối với các tuyến đường trên Biển Đỏ

• Các cảng Biển Đỏ (Yanbu của Saudi Arabia) và Vịnh Oman (Fujairah của UAE) không tránh khỏi các cuộc tấn công. Lực lượng Houthi ở Yemen đã chứng minh khả năng tấn công tàu thuyền và cơ sở hạ tầng ở Biển Đỏ, và hỏa lực của Iran đã từng tấn công Fujairah trong cuộc xung đột . Các nhà phân tích cảnh báo rằng việc tập trung các dòng xuất khẩu qua các điểm nghẽn trên Biển Đỏ tạo ra những lỗ hổng mới .

Việc hoàn toàn độc lập khỏi Hormuz là không thực tế

• Ngay cả với tất cả các kế hoạch mở rộng, tổng công suất né tránh tối đa sẽ chỉ vào khoảng 11,5 triệu thùng/ngày, so với hơn 13 triệu thùng/ngày thường xuyên vận chuyển qua Hormuz — để lại một khoảng trống đáng kể .
• Phân tích của Goldman Sachs được Times of Israel trích dẫn lưu ý rằng hơn 45% xuất khẩu dầu của Vùng Vịnh vẫn sẽ phải đi qua Hormuz hoặc các điểm nghẽn khác ngay cả sau khi mở rộng đường ống .
• Cơ sở hạ tầng hiện tại không đủ để bù đắp cho sự gián đoạn hoàn toàn: Đường ống East-West của Saudi Arabia có thể vận chuyển 5–7 triệu thùng/ngày, và đường ống Habshan–Fujairah của UAE có thể vận chuyển khoảng 1,5 triệu thùng/ngày — cùng nhau thấp hơn nhiều so với sản lượng vận chuyển qua Hormuz trước xung đột là khoảng 17–20 triệu thùng/ngày .

Các hành lang mới tạo ra các mục tiêu bổ sung

• CNBC đưa tin rằng các hành lang đường ống mới và các cảng Biển Đỏ "sẽ không chấm dứt mối đe dọa mà Iran gây ra đối với dầu mỏ Trung Đông" bởi vì chúng chỉ đơn giản là chuyển sự dễ bị tổn thương từ điểm nghẽn này sang điểm nghẽn khác .
• Bản thân đường ống East-West đã từng bị tấn công và hư hại trong cuộc xung đột trước khi được sửa chữa .
• Cảng Fujairah đã bị gián đoạn do hỏa lực của Iran, chứng minh rằng các tuyến đường né tránh không an toàn trước các hành động quân sự .