Cú sốc khí hậu năm 2026: 69% khả năng phá kỷ lục nhiệt độ toàn cầu, châu Âu hứng chịu đợt nắng nóng tồi tệ nhất lịch sử

Tại sao năm 2026 có thể 'soán ngôi' năm 2024 là năm nóng nhất?

Berkeley Earth, tổ chức nghiên cứu khí hậu phi lợi nhuận có trụ sở tại Mỹ, công bố trong báo cáo tháng 8/2026 rằng xác suất năm 2026 trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận đã tăng vọt lên khoảng 69% . Nguyên nhân chính là sự phát triển nhanh chóng của một đợt El Niño mạnh bất thường, bắt đầu từ tháng 6/2026 . Đây là một sự thay đổi chóng mặt: xác suất chỉ ở mức 12% trong báo cáo tháng 7 và thậm chí là 2,5% hồi cuối tháng 6 .

Những con số biết nói:

• 69% khả năng năm 2026 sẽ vượt qua năm 2024 để trở thành năm nóng nhất kể từ khi các số liệu được ghi nhận .
• Nửa đầu năm 2026, thế giới xếp thứ ba về nhiệt độ, nhưng El Niño được dự báo sẽ đẩy nhiệt độ lên cao hơn nữa trong nửa cuối năm .
• El Niño hình thành vào tháng 6 và mạnh lên rất nhanh, khiến ảnh hưởng của nó lên toàn bộ nửa cuối năm là rất lớn .

'Cú đấm kép' khiến Trái Đất nóng lên:

• El Niño siêu mạnh: Không chỉ mạnh lên nhanh chóng mà còn có cường độ vượt xa các dự báo ban đầu .
• Biến đổi khí hậu do con người: Tạo ra nền nhiệt độ cơ bản vốn đã cao bất thường .
• Đại dương 'sốt' kỷ lục: Tháng 7/2026 ghi nhận nhiệt độ bề mặt nước biển trung bình cao nhất từ trước đến nay ở các vùng biển ngoài vùng cực .

Các nhà khoa học gọi đây là 'cú đấm kép' từ sự ấm lên toàn cầu tăng tốc và một El Niño khổng lồ, khiến khả năng xô đổ kỷ lục nhiệt độ là rất cao .

Nhưng cần có một sự thận trọng: Các cơ quan khí tượng khác nhau sử dụng các phương pháp luận khác nhau, dẫn đến những dự báo trái chiều. Ví dụ, báo cáo tháng 8/2026 của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) lại cho rằng năm 2026 không có cơ hội vượt năm 2024 và chỉ có 61% khả năng xếp thứ hai hoặc thứ ba . Sự khác biệt này phản ánh cách mỗi nhóm mô hình hóa quỹ đạo tương lai của El Niño cũng như tác động chậm của nó lên nhiệt độ toàn cầu.

Thảm họa thời tiết cực đoan giữa năm 2026: Mùa hè châu Âu 'địa ngục'

Châu Âu đang trải qua mùa nắng nóng tồi tệ nhất trong lịch sử:

• Tây Âu ghi nhận tháng 6-7 nóng nhất từ trước đến nay, với nhiệt độ trung bình lên tới 21,62°C, cao hơn 2,79°C so với mức trung bình giai đoạn 1991-2020 .
• Các đợt nắng nóng bắt đầu từ tháng 5 và liên tiếp kéo dài đến tháng 8. Đến đầu tháng 8, nhiều quốc gia đã phải hứng chịu đợt nắng nóng thứ tư trong mùa .
• Kỷ lục nhiệt độ mới được thiết lập: 46,5°C tại Noto, Sicily, Italy vào ngày 22/7/2026 .
• Nắng nóng cực đoan đã gây ra các trận cháy rừng trên diện rộng, hạn hán kéo dài và hàng nghìn ca tử vong liên quan đến nhiệt .

Bức tranh toàn cầu:

• Tháng 7/2026 là tháng 7 nóng thứ hai trên toàn cầu (ngang bằng với tháng 7/2024), với nhiệt độ bề mặt trung bình cao hơn 1,47°C so với mức tiền công nghiệp .
• Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) nhấn mạnh rằng tình trạng nắng nóng cực đoan đang diễn ra thường xuyên, dữ dội và kéo dài hơn trên toàn cầu, do biến đổi khí hậu chứ không chỉ riêng El Niño .
• Nhiệt độ cao kỷ lục trên đất liền và biển, cùng với hạn hán, cháy rừng và lũ lụt đang định hình tình trạng khí hậu toàn cầu trong tháng 7 và đầu tháng 8/2026 .

Thế giới hành động: Từ các hội nghị khí hậu đến các cam kết mới

Bế tắc và tiến triển tại các cuộc đàm phán của Liên Hợp Quốc:

• Hội nghị Khí hậu Bonn (8-18/6/2026) quy tụ gần 200 quốc gia để thảo luận kỹ thuật nhằm biến các cam kết thành hành động thực tế. Tuy nhiên, nhiều vấn đề như tài chính thích ứng, Quỹ Thích ứng, tham vọng giảm nhẹ và thị trường carbon vẫn trong tình trạng bế tắc trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh Khí hậu Liên Hợp Quốc (COP31) .
• COP31 dự kiến diễn ra vào tháng 11/2026 tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ .
• Báo cáo giữa năm của Chương trình Hành động Khí hậu Toàn cầu cho thấy hơn 120 'Kế hoạch Tăng tốc Giải pháp' đã được triển khai kể từ COP30, và các hành động đang được thúc đẩy trên khắp các lĩnh vực .
• Hội nghị Khí hậu Geneva (tháng 8/2026): Hơn 190 quốc gia đã ký một thỏa thuận khí hậu toàn cầu mới, cam kết cắt giảm một nửa lượng khí thải carbon vào năm 2030, bao gồm loại bỏ dần than đá và tăng cường tài trợ cho công nghệ xanh tại các nước đang phát triển .

Hành động ở cấp quốc gia:

• Oman công bố kế hoạch khí hậu mới với mục tiêu giảm tuyệt đối lượng khí thải tới 33% trong giai đoạn 2024-2035, tùy thuộc vào sự hỗ trợ quốc tế .
• UNFCCC (Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu) báo cáo rằng đã nhận được 77 Thông báo Thích ứng, 75 Kế hoạch Thích ứng Quốc gia và 170 Đóng góp do Quốc gia tự quyết định có thành phần thích ứng .
• Nghị viện châu Âu công bố phân tích đánh dấu 10 năm Thỏa thuận Paris, lưu ý rằng việc thực hiện đầy đủ các cam kết hiện tại sẽ dẫn đến mức tăng nhiệt độ toàn cầu vượt xa mức 1,5°C .

Cảnh báo từ WMO và WHO:

• WMO tuyên bố các đợt nắng nóng cực đoan đang trở nên thường xuyên, dữ dội và kéo dài hơn khi biến đổi khí hậu làm hành tinh nóng lên .
• WMO cũng nhấn mạnh: biến đổi khí hậu và các hệ thống áp suất cao, chứ không riêng El Niño, mới là nguyên nhân chính dẫn đến các đợt nắng nóng ở châu Âu .