Nguy cơ chiến tranh toàn diện ở Yemen: Cảnh báo khẩn từ Liên Hợp Quốc

Báo động từ LHQ: Yemen đứng trước bờ vực chiến tranh toàn diện

Vào ngày 13 tháng 8 năm 2026, Đặc phái viên của Liên Hợp Quốc (LHQ) về Yemen, ông Hans Grundberg, đã đưa ra một cảnh báo nghiêm khắc trước Hội đồng Bảo an: Yemen đang đối mặt với "nguy cơ quay trở lại xung đột quy mô lớn nghiêm trọng hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ lệnh ngừng bắn do LHQ làm trung gian vào năm 2022" . Cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh một loạt các hành động leo thang quân sự, trên biển và xuyên biên giới kể từ đầu tháng 7, kết hợp với cuộc khủng hoảng nhân đạo ngày càng trầm trọng, đã đẩy đất nước này đến bờ vực của một cuộc chiến tranh toàn diện chỉ trong vài tuần.

Các sự kiện châm ngòi kể từ đầu tháng 7 năm 2026

Mọi chuyện bắt đầu leo thang từ tháng 7 với một loạt các sự kiện:

• Chuyến bay từ Iran và các cuộc không kích: Một chuyến bay trái phép từ Tehran tới Sana'a đã kéo theo các cuộc không kích vào sân bay Sana'a và các cuộc tấn công bằng tên lửa nhắm vào sân bay Abha và các cơ sở dầu mỏ ở Ả Rập Xê Út .
• Phong tỏa hải quân (20/7): Lực lượng Houthi tuyên bố phong tỏa hải quân đối với các tàu liên quan đến Ả Rập Xê Út trên Biển Đỏ .
• Tấn công Ả Rập Xê Út (từ 13/7): Một làn sóng tấn công bằng máy bay không người lái (drone) và tên lửa liên tục của Houthi nhằm vào lãnh thổ Ả Rập Xê Út, bao gồm một cuộc tấn công bằng drone vào nhà máy lọc dầu ở tỉnh Jazan vào ngày 13/8 .
• Vụ tấn công trên biển chết chóc (11/8): Lực lượng Houthi tấn công một tàu thương mại ở eo biển Bab al-Mandab, khiến 6 thủy thủ thiệt mạng và nhiều người khác bị thương. Đây là vụ tấn công gây thương vong đầu tiên liên quan đến Houthi kể từ khi xung đột Mỹ-Iran leo thang .

Các cuộc tấn công cụ thể của Houthi vào lực lượng chính phủ

Các cuộc giao tranh không chỉ diễn ra trên biển mà còn bùng phát dữ dội trên bộ tại các khu vực chiến lược:

• Marib: Houthi liên tiếp tấn công các vị trí của chính phủ trong và xung quanh thành phố Marib, gây thương vong cho cả quân đội và dân thường . Mặt trận vốn đã đóng băng từ lâu bỗng chốc bùng cháy trở lại.
• Hadramawt: Các cuộc tấn công tại tỉnh Hadramawt được ông Grundberg nhắc đến như một phần của hoạt động quân sự đang gia tăng .
• Al-Makha (Mocha): Houthi tấn công thành phố cảng al-Makha do chính phủ kiểm soát. Hình ảnh vệ tinh vào ngày 10/8 cho thấy một con tàu bị đánh chìm tại cảng . Giao tranh cũng lan tới Taiz, nơi lực lượng chính phủ báo cáo đã đẩy lùi một đợt tấn công khác của Houthi .

Nối lại các cuộc tấn công xuyên biên giới vào Ả Rập Xê Út và trên biển

Tình hình trở nên nguy hiểm hơn khi Houthi mở rộng mục tiêu ra ngoài biên giới Yemen:

• Tấn công Ả Rập Xê Út: Kể từ ngày 13/7, Houthi đã phóng hàng loạt drone và tên lửa vào lãnh thổ Ả Rập Xê Út, nhắm vào sân bay Abha, các cơ sở dầu mỏ và đặc biệt là vụ tấn công nhà máy lọc dầu Jazan ngày 13/8 . Houthi biện minh đây là hành động trả đũa cho việc Ả Rập Xê Út vi phạm không phận Yemen .
• Biển Đỏ và Bab al-Mandab: Houthi nối lại các cuộc tấn công vào tàu thương mại, tuyên bố phong tỏa các tàu liên quan đến Ả Rập Xê Út từ ngày 20/7. Vụ tấn công ngày 11/8 làm 6 người thiệt mạng là một bước leo thang nghiêm trọng . Ông Grundberg cảnh báo điều này có nguy cơ "kéo Yemen sâu hơn vào cuộc đối đầu khu vực rộng lớn hơn" trong bối cảnh chiến tranh Mỹ-Iran đang diễn ra .

Cảnh báo về nạn đói từ quan chức nhân đạo LHQ

Không chỉ đối mặt với chiến tranh, người dân Yemen còn đang chìm trong thảm họa nhân đạo. Ông Tom Fletcher, người đứng đầu cơ quan nhân đạo LHQ (OCHA), đã báo cáo với Hội đồng Bảo an những con số đáng báo động :

• Hơn một nửa dân số Yemen, tương đương hơn 18 triệu người, đang phải chịu cảnh đói cấp tính. Tỷ lệ người dân không đáp ứng được nhu cầu lương thực cơ bản đã tăng vọt chỉ trong vòng một tháng .
• 6 triệu người đang ở trong tình trạng thiếu hụt "khẩn cấp", gần như tiến đến nạn đói .
• Các hoạt động cứu trợ nhân đạo bị "tê liệt" do thiếu hụt tài chính nghiêm trọng. Kế hoạch ứng phó gần như không có tiền do các nhà tài trợ e dè và bất ổn . Ông Fletcher gọi cuộc khủng hoảng này là "không thể chấp nhận được" và cảnh báo nó "không thể trở thành chuẩn mực mới" .

Phản ứng của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc

Trước tình hình căng thẳng, Hội đồng Bảo an LHQ đã có những động thái cụ thể:

• Tuyên bố ngày 7/8: Hội đồng Bảo an ra tuyên bố báo chí lên án các cuộc tấn công bằng tên lửa của Houthi vào Ả Rập Xê Út kể từ ngày 13/7 và các cuộc tấn công vào tàu thương mại kể từ ngày 22/7. Tuyên bố tái khẳng định chủ quyền của Yemen và kêu gọi Houthi kiềm chế .
• Cuộc tranh luận mở ngày 13/8: Hội đồng tổ chức một cuộc tranh luận mở và tham vấn kín. Các đại diện của Anh, Mỹ và Bahrain lên án mạnh mẽ các cuộc tấn công của Houthi và yêu cầu Iran chấm dứt hỗ trợ cho nhóm phiến quân này . Đại diện thường trực của Anh, bà Sarah MacIntosh, tuyên bố: "Các hành động liều lĩnh của Houthi đã gây ra một sự leo thang nghiêm trọng về bạo lực trong khu vực" .
• Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) hoan nghênh tuyên bố ngày 7/8 của Hội đồng Bảo an và kêu gọi một lập trường quốc tế "cứng rắn" .

Đặc phái viên Grundberg kêu gọi tất cả các bên xuống thang ngay lập tức, hướng tới một lệnh ngừng bắn mạnh mẽ và giảm leo thang kinh tế - bao gồm việc nối lại xuất khẩu dầu mỏ và các chuyến bay thương mại đến sân bay Sana'a. Ông cảnh báo rằng "các bên sẽ được lợi nhiều hơn từ hợp tác so với đối đầu" .