Châu Âu 'gồng mình' dưới cơn khủng hoảng kép: Nắng nóng kỷ lục và hạn hán lịch sử mùa hè 2026

Năng suất cây trồng giảm mạnh trên toàn bảng

Các đợt nắng nóng lặp đi lặp lại đã rút ngắn giai đoạn làm đầy hạt của cây vụ đông và đẩy nhanh vụ thu hoạch ở Nam Âu. Bản tin MARS của JRC đã điều chỉnh giảm dự báo năng suất cây vụ đông của EU xuống 1–4% so với các ước tính trước đó, khiến triển vọng ngũ cốc tổng thể thấp hơn 1% so với mức trung bình 5 năm . Đối với cây vụ hè - những cây trồng vẫn đang phát triển khi đợt nắng nóng tồi tệ nhất ập đến - thiệt hại còn nặng nề hơn: dự báo năng suất ngô lấy hạt và hướng dương giảm tới 6–7% .

Thiệt hại cây trồng cụ thể: Hà Lan, Bosnia và Cộng hòa Séc

• Hà Lan: Hạn hán tàn phá nặng nề cây khoai tây. Nông dân Hà Lan báo cáo sản lượng giảm đáng kể, ngành này chịu áp lực lớn từ các lệnh cấm tưới tiêu và đất đai khô cằn . Sông Rhine tại Arnhem đã ghi nhận mực nước thấp nhất trong lịch sử, khiến tàu thuyền và nhà nổi bị mắc cạn .
• Bosnia: Cây ngô (bắp) bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi điều kiện hạn hán lan rộng khắp vùng Balkan. Tình hình được mô tả là một 'sự trừng phạt' đối với nông dân .
• Cộng hòa Séc: Quốc gia này trải qua điều kiện hạn hán nghiêm trọng, điển hình cho sự thiếu hụt trên khắp Trung và Đông Âu. JRC ghi nhận độ ẩm đất ở mức thấp nguy kịch và tình trạng báo động hạn hán ở một số vùng của Séc .

Lưu ý: Mặc dù nông dân trên khắp các khu vực này đã báo cáo thiệt hại nặng nề, nhưng tỷ lệ thiệt hại cây trồng chính xác tại Hà Lan (khoai tây), Bosnia (ngô) và Cộng hòa Séc không được các nguồn như JRC, FAO hay Reuters xác nhận dưới dạng số liệu chính thức. Các điều chỉnh dự báo năng suất của JRC là ước tính tốt nhất ở cấp độ lục địa.

Giá lương thực chạm đỉnh 3 năm (FAO, Tháng 7/2026)

Tác động đến giá lương thực toàn cầu là tức thì. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) báo cáo rằng Chỉ số Giá Lương thực tháng 7/2026 đạt trung bình 131,1 điểm, mức cao nhất kể từ tháng 1/2023, tăng 0,6% so với tháng trước và 1,0% so với cùng kỳ năm ngoái . Động lực chính là Chỉ số Giá Ngũ cốc của FAO, đã tăng 3,4% so với tháng trước và cao hơn 6,9% so với tháng 7/2025 .

Giá lúa mì toàn cầu tăng vọt 5,8% chỉ trong một tháng, được thúc đẩy bởi sản lượng thu hoạch bị hư hại do nắng nóng ở châu Âu và sự gián đoạn liên tục của hoạt động xuất khẩu qua Biển Đen do chiến tranh ở Ukraine . Giá ngô tăng 3,6%, trong khi lúa mạch và gạo giữ tương đối ổn định . Sự kết hợp của các cú sốc nguồn cung do thời tiết và bất ổn địa chính trị đã đẩy chi phí ngũ cốc lên mức chưa từng thấy trong hơn 3 năm .

'Cú sốc' 180 tỷ euro GDP — Xóa sổ tăng trưởng của châu Âu

Ước tính đáng lo ngại nhất đến từ Ngân hàng Triodos, một ngân hàng Hà Lan chuyên về tài chính bền vững. Trong một phân tích được công bố vào ngày 8 tháng 8, Triodos ước tính rằng nắng nóng cực đoan và hạn hán có thể làm giảm GDP của EU khoảng 1% trong năm 2026 — tương đương khoảng 180 tỷ euro — qua đó xóa sổ hoàn toàn mức tăng trưởng kinh tế dự kiến của khối trong năm .

Điều gì đang gây ra tổn thất?

Yếu tố tác động lớn nhất là sự sụt giảm năng suất lao động, ước tính chiếm khoảng 0,6% GDP, khi người lao động ở nhiều lĩnh vực phải vật lộn để làm việc trong điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt . Sản lượng nông nghiệp dự kiến sẽ giảm từ 3 đến 7%, và sự gián đoạn vận tải đường sông trên sông Rhine và sông Danube - các huyết mạch vận chuyển hàng hóa chính - đang làm gia tăng chi phí chuỗi cung ứng .

Những quốc gia nào chịu ảnh hưởng nặng nề nhất?

• Pháp đối mặt với 'cơn bão' kinh tế lớn nhất trong khối, với mức tăng trưởng GDP giảm ước tính 1,4 điểm phần trăm, có khả năng đẩy nền kinh tế này rơi vào mức suy giảm 0,6% .
• Hà Lan có thể chứng kiến mức giảm 0,8 điểm phần trăm, gần như xóa sổ mức tăng trưởng kỳ vọng .
• Đức, Ý và Vương quốc Anh cũng đối mặt với những tổn thất đáng kể từ sự đình trệ công nghiệp, các hạn chế về sản xuất điện và sản lượng nông nghiệp suy giảm .

Bức tranh toàn cảnh: Một mùa hè đầy rủi ro hệ thống

Hạn hán năm 2026 không chỉ là một câu chuyện nông nghiệp. Nó đã trở thành một cuộc khủng hoảng năng lượng — khi các nhà máy điện hạt nhân phải đóng cửa do thiếu nước làm mát , một cuộc khủng hoảng giao thông trên sông Rhine và Danube, và một tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng với các đám cháy rừng lan rộng khắp lục địa . Mạng lưới Quy kết Thời tiết Thế giới (WWA) phát hiện ra rằng, biến đổi khí hậu khiến các điều kiện nắng nóng cực đoan ở Tây Âu trở nên phổ biến hơn gấp 80 lần và ở Đông Âu là gấp 40 lần .

Như Ngân hàng Triodos nhận định: "Thoạt nhìn, con số này có vẻ khiêm tốn, nhưng đó chính xác là mức tăng trưởng kinh tế kỳ vọng của EU trong năm nay" . Con số 180 tỷ euro đại diện cho một đánh giá mô hình hóa về các gián đoạn dây chuyền — lao động, nông nghiệp, năng lượng và vận tải — kết hợp với nhau, xóa sổ thành quả của cả một năm.

Những điểm chính cần nhớ

• Mức độ hạn hán: 50% lãnh thổ EU và Anh rơi vào hạn hán (cuối tháng 7/2026), tương đương các năm 2018 và 2022.
• Cây vụ đông: Dự báo năng suất EU giảm 1–4%; triển vọng ngũ cốc tổng thể thấp hơn 1% so với trung bình 5 năm.
• Cây vụ hè: Dự báo năng suất ngô lấy hạt và hướng dương giảm 6-7%.
• Nỗi đau của cây trồng cụ thể: Khoai tây ở Hà Lan, ngô ở Bosnia và tình trạng căng thẳng cây trồng nói chung ở Cộng hòa Séc.
• Giá lương thực: Chỉ số Giá Ngũ cốc FAO tăng 6,9% so với cùng kỳ; giá lúa mì tăng vọt 5,8% chỉ trong tháng 7.
• Tác động GDP: Ngân hàng Triodos ước tính khoảng 180 tỷ euro, tương đương 1% GDP EU, xóa sổ tăng trưởng năm 2026.
• Pháp bị ảnh hưởng nặng nhất: Tiềm ẩn nguy cơ giảm 1,4 điểm phần trăm GDP, có thể rơi vào suy thoái.