Siêu El Niño 2026: 'Cơn bão hoàn hảo' đe dọa an ninh lương thực, giá cả leo thang

Tình trạng mất an ninh lương thực cấp tính ở Trung Mỹ có thể tăng 83%, trong khi Nam Phi cũng phải đối mặt với thâm hụt lượng mưa nghiêm trọng . Phía Nam Madagascar đã ghi nhận mức thâm hụt lượng mưa hơn 300mm trong khoảng thời gian 90 ngày .

Kịch bản sốc giá đối với các mặt hàng chủ lực

StoneX cảnh báo những thiệt hại về mùa màng có khả năng đẩy giá lương thực tăng cao dự kiến sẽ xảy ra trong khoảng từ tháng 9 đến tháng 12 năm 2026, trong đó diện tích lúa mì của Ấn Độ và sản lượng dầu cọ Đông Nam Á nằm ở đầu chuỗi lây truyền .

Chuyên gia kinh tế trưởng của FAO tuyên bố thế giới đang đứng trước bờ vực của một làn sóng lạm phát lương thực mới, viện dẫn các cuộc chiến tranh ở Iran và Ukraine cùng với El Niño đang tạo ra một "cơn bão hoàn hảo" về chi phí gia tăng và sản lượng sụt giảm . Chỉ số Giá Lương thực của FAO đã chạm mức cao nhất trong ba năm vào tháng 7 năm 2026, trung bình đạt 131,1 điểm — trong đó giá lúa mì tăng vọt 5,8% so với tháng trước, và dầu thực vật đạt mức cao nhất kể từ tháng 6 năm 2022 .

Ngân hàng Thế giới (tháng 6 năm 2026) đưa ra xác suất El Niño kéo dài sang năm 2027 là 61–87% và cảnh báo sản lượng gạo có thể giảm 20–50% tại các khu vực bị ảnh hưởng, trong đó Nam Á, Nam Phi và một phần Đông Á là những nơi dễ bị tổn thương nhất .

Các kịch bản sốc giá được các nhà phân tích hàng hóa đưa ra bao gồm:

• Hàng hóa cốt lõi (lúa mì, ngô, đậu nành): Giá có thể tăng 10–50%
• Gạo, dầu cọ, mía đường, cà phê: Giá có thể tăng vọt 50–100% trong các kịch bản gián đoạn nghiêm trọng

Goldman Sachs ước tính sự kiện này có thể gây ra mức tăng 15,8% đối với giá hàng hóa lương thực toàn cầu .

Các yếu tố phục hồi: Tại sao đợt El Niño này có thể khác

Reuters (ngày 11 tháng 8 năm 2026) chỉ ra rằng lượng tồn kho nông sản gần mức kỷ lục, những tiến bộ công nghệ trong di truyền cây trồng, và sự vươn lên của Brazil cùng Nga như những nhà xuất khẩu chủ chốt đã giúp hệ thống lương thực toàn cầu trở nên kiên cường hơn đáng kể so với các đợt El Niño lớn trong quá khứ . Báo cáo Triển vọng Lương thực của FAO cũng lưu ý rằng sản lượng ngũ cốc niên vụ 2026/27 được dự báo vẫn ở mức cao trong lịch sử, mặc dù có giảm nhẹ so với các mức kỷ lục .

Những "tấm đệm" này có thể làm dịu các đợt tăng giá tồi tệ nhất và đồng nghĩa với việc các gián đoạn sẽ "ít nghiêm trọng hơn nhiều so với những thập kỷ trước", theo các nhà phân tích được Reuters trích dẫn .

Phân tích theo khu vực

Các hành động phòng ngừa đang được triển khai

Vào tháng 6 năm 2026, FAO và WFP đã đưa ra lời kêu gọi chung về hành động phòng ngừa trên diện rộng tại 22 quốc gia, nhằm bảo vệ gần 9 triệu người thông qua hỗ trợ tiền mặt, phân phối hạt giống chịu hạn, bảo vệ vật nuôi, thu gom và trữ nước, và phổ biến thông tin cảnh báo sớm .

Lưu ý quan trọng

Hệ thống lương thực toàn cầu bước vào sự kiện này với những bộ đệm mạnh mẽ hơn so với các đợt El Niño lớn trước đây — lượng dự trữ ngũ cốc ở mức cao lịch sử, cải tiến về giống cây trồng và năng lực xuất khẩu mở rộng từ Brazil và Nga tạo ra một tấm đệm . Điều này có nghĩa là các đợt tăng giá có thể ít nghiêm trọng và ít kéo dài hơn so với các giai đoạn tương tự 2007–08 hoặc 2010–11, mặc dù thiệt hại về người tại các quốc gia dễ bị tổn thương nhất vẫn rất nghiêm trọng và ước tính 49 triệu người của WFP phản ánh thực tế đó .