Siêu El Niño 2026–2027: 'Tua nhanh' khí hậu Trái Đất thêm một thập kỷ

El Niño 2026-2027 đang được dự báo sẽ là một sự kiện cực đoan nhất trong lịch sử. Khi kết hợp với tình trạng ấm lên do con người gây ra, nó đã và đang mang đến một 'bản xem trước' rõ rệt về cuộc sống trong một thế giới nóng hơn. Các dự báo cho thấy El Niño lần này có thể tạm thời đẩy nhiệt độ trung bình toàn cầu lên mức mà các mô hình khí hậu đã dự báo cho cuối thập niên 2030, hay nói cách khác, nó đang 'tua nhanh' khí hậu Trái Đất thêm khoảng một thập kỷ . Đợt nắng nóng chưa từng có này không chỉ là một con số trên biểu đồ; nó đang trực tiếp tiếp thêm sức mạnh cho các hiện tượng thời tiết cực đoan, như minh chứng rõ ràng nhất là siêu bão Dolphin vừa tàn phá Trung Quốc. Những phân tích dưới đây, dựa trên các nguồn khoa học và báo cáo từ các cơ quan chức năng, sẽ giải thích các sự kiện chính, rủi ro và cơ chế vận hành.

'Tua nhanh' một thập kỷ ấm lên

Sức nóng kỷ lục từ El Niño được dự báo sẽ mang đến cho hành tinh một 'bản xem trước' về tương lai ấm hơn. Sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu dự kiến sẽ tạm thời chạm tới mức mà xu hướng ấm lên lâu dài lẽ ra chỉ đạt được vào cuối thập niên 2030 . Điều này có nghĩa là hàng tỷ người sẽ trải qua một thời gian ngắn một thứ khí hậu lẽ ra chỉ đến sau đó một thập kỷ, mang đến một cái nhìn trực diện và gay gắt về những thách thức phía trước .

Cường độ 'phá vỡ mọi kỷ lục'

El Niño lần này được dự báo là cực kỳ mạnh mẽ, vượt qua tất cả các sự kiện trước đây trong lịch sử quan trắc hiện đại .

• Đỉnh điểm cường độ: Các mô hình dự báo từ 14 hệ thống dự báo theo mùa khác nhau, với 667 thành viên dự báo, cho thấy nhiệt độ trung bình của vùng nhiệt đới Thái Bình Dương sẽ tăng khoảng 3,6°C so với mức trung bình . Con số này cao hơn khoảng 0,8°C so với kỷ lục trước đó trong siêu El Niño 2015–2016 .
• Biên độ kỷ lục: Đỉnh điểm dự kiến cao hơn gần 1°C so với kỷ lục trước đó trong 149 năm dữ liệu, một biên độ mà các nhà khoa học mô tả là 'không thể tin nổi' đối với một loạt các mô hình rộng như vậy .
• Dự báo chính thức (NOAA, tháng 8/2026): Có 69% khả năng đây sẽ là đợt El Niño mạnh nhất từng được ghi nhận và hơn 90% khả năng xảy ra một sự kiện 'rất mạnh' trong mùa thu/đông 2026–27 .

Xác suất kỷ lục nhiệt độ năm 2026 và 2027

El Niño mạnh mẽ làm tăng đáng kể khả năng phá vỡ các kỷ lục nhiệt độ toàn cầu hàng năm.

• 2027 là năm nóng nhất: Nhà khoa học khí hậu Zeke Hausfather ước tính có ~95% khả năng năm 2027 sẽ vượt qua năm 2024 để trở thành năm nóng nhất trong lịch sử . Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) và Văn phòng Khí tượng Anh (UK Met Office) đưa ra tỷ lệ 86% cho ít nhất một năm trong giai đoạn 2026-2030 phá kỷ lục của năm 2024 .
• 2026 vượt qua 2024: Khả năng này đã tăng mạnh khi El Niño mạnh lên. Phân tích của Carbon Brief vào tháng 7 đưa ra tỷ lệ 35% — tăng gần gấp đôi chỉ trong bốn tháng . Bản cập nhật tháng 8 của Berkeley Earth nói rằng tỷ lệ này là 69%, mặc dù tỷ lệ này thay đổi tùy theo bộ dữ liệu, dao động từ khoảng 2/3 trong dữ liệu của NASA và Berkeley Earth đến khoảng 2/10 trong phân tích ERA5 .

Bão Dolphin: Một 'nghiên cứu điển hình' về khí hậu mới

Bão Dolphin, đổ bộ vào Trung Quốc đầu tháng 8/2026, là một ví dụ sinh động về cách sự hội tụ giữa El Niño và biến đổi khí hậu làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan .

• Cơn bão có nguồn gốc xa nhất: Nó hình thành gần quần đảo Marshall ở trung tâm Thái Bình Dương, gần Đường đổi ngày quốc tế, và di chuyển hơn 6.000 km trước khi đổ bộ vào bờ biển phía đông Trung Quốc. Đây là cơn bão đầu tiên trong lịch sử hình thành gần Đường đổi ngày và tấn công Trung Quốc với cường độ ít nhất là bão nhiệt đới .
• Thời gian tồn tại 16 ngày: Cơn bão kéo dài từ cuối tháng 7 đến ngày 11 tháng 8, thậm chí còn xoáy sâu vào đất liền sau khi suy yếu .
• Lượng mưa kỷ lục: Nó phá vỡ kỷ lục lượng mưa trong một ngày tại 13 trạm khí tượng của Trung Quốc, với lượng mưa lên tới 500 mm ở một số vùng của tỉnh Chiết Giang .
• Sơ tán hàng loạt: Hơn 1,6 triệu người đã được sơ tán khỏi miền đông Trung Quốc, bao gồm cả Thượng Hải, với hàng nghìn chuyến bay bị hủy .

Các cơ chế khuếch đại

Thiệt hại từ một cơn bão như Dolphin đang được khuếch đại bởi một loạt các cơ chế đã được hiểu rõ, do khí hậu thúc đẩy:

• ~7% thêm hơi nước trên mỗi °C (Nguyên lý Clausius-Clapeyron): Một nguyên lý nhiệt động lực học cơ bản chi phối rằng bầu khí quyển ấm hơn chứa nhiều hơn khoảng 7% độ ẩm cho mỗi mức tăng 1°C. Điều này trực tiếp dẫn đến tổng lượng mưa kỷ lục của Dolphin .
• Tăng xác suất bão mạnh: Nghiên cứu về các cơn bão đổ bộ ở tây bắc Thái Bình Dương từ cuối những năm 1970 cho thấy các cơn bão tấn công Đông Á và Đông Nam Á đã mạnh lên 12–15%, với tỷ lệ các cơn bão cấp 4-5 tăng gấp đôi hoặc thậm chí gấp ba . Một phân tích chỉ ra xác suất bão ảnh hưởng đến Đông Á đã tăng từ 33% lên 65% .
• Tốc độ suy yếu sau đổ bộ chậm hơn 45%: Một nghiên cứu năm 2024 trên tạp chí npj Climate and Atmospheric Science cho thấy tốc độ suy yếu của các xoáy thuận nhiệt đới sau khi đổ bộ vào Trung Quốc đã chậm lại 45% từ năm 1967 đến 2018, do nhiệt độ mặt nước biển ấm hơn và sự thay đổi vị trí đổ bộ . NOAA dự báo rằng vào cuối thế kỷ này, các cơn bão sẽ duy trì sức mạnh lâu hơn 4,9 giờ (56%) và xâm nhập sâu hơn 92,4 km (50%) vào đất liền, gần như nhân đôi sức tàn phá .
• Nguy cơ lũ lụt di chuyển sâu vào đất liền: Bão Dolphin đã minh họa trực tiếp điều này. Nhiều ngày sau khi sức gió suy yếu khi đổ bộ, cơn bão vẫn tiếp tục trút mưa cực lớn ở miền trung Trung Quốc, gây ngập lụt các vùng của tỉnh Hồ Bắc (lên tới 250 mm trong 24 giờ) và thậm chí đặt Bắc Kinh trong tình trạng báo động . Lượng ẩm dư thừa đã tiếp thêm sức mạnh cho các dải mưa của bão, gây ra lũ lụt tàn khốc cách xa bờ biển .

Kết luận

Các dự báo và cơ chế được mô tả đều được khoa học khí hậu mới nhất ủng hộ. El Niño 2026 đang trên đà trở thành mạnh nhất trong hơn 150 năm, với ~95% khả năng khiến 2027 trở thành năm nóng nhất lịch sử và 35–69% khả năng năm 2026 sẽ vượt qua năm 2024. Bão Dolphin là một ví dụ thực tế cho thấy sự kết hợp giữa biến đổi tự nhiên và sự ấm lên do con người gây ra đang đẩy hành tinh vào vùng chưa từng có, với những cơn bão mạnh hơn, ẩm ướt hơn và suy yếu chậm hơn, đẩy nguy cơ lũ lụt sâu vào đất liền rất lâu sau khi gió đã ngừng thổi.