Microsoft rút lui khỏi Trung Quốc: 'Cơn sốt' AI níu chân gã khổng lồ công nghệ Mỹ

Nguyên nhân nào dẫn đến sự rút lui

• Chính sách thúc đẩy phần mềm nội địa của Bắc Kinh. Kể từ năm 2017, Trung Quốc đã tích cực thúc đẩy các giải pháp thay thế nội địa cho Windows và Office, coi chúng an toàn hơn và ngày càng cạnh tranh về chất lượng . Một đánh giá của Reuters về sáu bộ hướng dẫn mua sắm của chính phủ Trung Quốc được ban hành từ tháng 12/2023 đến tháng 5/2026 cho thấy năm bộ không khuyến nghị các sản phẩm của Microsoft .
• Các lệnh hạn chế xuất khẩu của Mỹ. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu ngày càng leo thang của Washington đối với chất bán dẫn tiên tiến, công nghệ AI và cấp phép phần mềm đã hạn chế những gì Microsoft có thể bán hoặc bảo trì hợp pháp tại Trung Quốc .
• Sự xói mòn lòng tin song phương. Năm nguồn tin từ công ty mô tả sự suy giảm ổn định trong lòng tin giữa Washington và Bắc Kinh, khiến việc hoạt động tại Trung Quốc trở nên rủi ro và khó lường hơn .
• Rủi ro địa chính trị vượt quá lợi nhuận kinh tế. Đến năm 2023, một số giám đốc điều hành của Microsoft cho rằng công ty đang gánh chịu quá nhiều rủi ro địa chính trị để thu về quá ít lợi nhuận tài chính .

Tại sao nó vẫn ở lại dù chỉ chiếm 1,5% doanh thu toàn cầu

Trung Quốc chỉ đóng góp 1,5% doanh thu toàn cầu của Microsoft tính đến năm 2024 . Con số đó gần như có thể biện minh cho việc rút lui. Điều đã thay đổi cách tính toán là sự bùng nổ AI.

• Doanh thu Azure AI của Microsoft tại Trung Quốc đang tăng trưởng nhanh hơn bất kỳ khu vực nào khác — gần như tăng gấp ba trong năm tài chính kết thúc vào tháng 6/2025 sau khi tăng 400% vào năm trước đó .
• Các công ty Trung Quốc khổng lồ như ByteDance (công ty mẹ của TikTok) đã trở thành khách hàng Azure AI lớn, với chi tiêu được báo cáo là lên tới gần 1 tỷ USD .
• Microsoft đã chuyển hướng từ phục vụ thị trường nội địa rộng lớn sang hỗ trợ các công ty Trung Quốc lớn đang mở rộng ra toàn cầu bằng cách sử dụng các công cụ đám mây và AI . Hãng đã giữ một "cánh cửa sổ mở" thông qua các dịch vụ AI thay vì duy trì một hoạt động bán lẻ và chính phủ toàn diện.

Mảng kinh doanh với chính phủ Trung Quốc của Microsoft đã 'khô héo' như thế nào

• Vào tháng 3/2024, các báo cáo cho thấy Bắc Kinh đã yêu cầu các cơ quan chính phủ ngừng sử dụng Microsoft Windows và bộ xử lý Intel/AMD trên các máy tính chính thức .
• Năm 2025, thỏa thuận cấp phép Windows của Microsoft với Huawei đã hết hạn và không được gia hạn . Không có hệ điều hành nước ngoài nào, bao gồm cả Windows, được chấp thuận cho mua sắm của chính phủ Trung Quốc kể từ ít nhất là năm 2024 .
• Liên doanh Wicresoft, đơn vị xử lý hỗ trợ sau bán hàng cho Microsoft tại Trung Quốc, đã ngừng hoạt động vào tháng 4/2025, sa thải khoảng 2.000 nhân viên .
• Mảng kinh doanh với chính phủ Trung Quốc của Microsoft — từng là nền tảng cho sự hiện diện của hãng — đã gần như bị loại bỏ hoàn toàn khi Bắc Kinh áp đặt các hệ thống phần mềm nội địa .

Điều này phản ánh sự 'tách rời' công nghệ Mỹ-Trung rộng lớn hơn như thế nào

Trường hợp của Microsoft không phải là cá biệt. Bức tranh tổng thể rộng hơn bao gồm:

• Nvidia — doanh thu chip AI tại Trung Quốc đang trên đà giảm từ khoảng 17 tỷ USD xuống gần như bằng 0 khi Bắc Kinh từ chối ngay cả những con chip đã được phê duyệt và Washington áp thêm các mức thuế mới .
• IBM — đã chính thức đóng cửa hoạt động R&D tại Trung Quốc vào tháng 8/2024, cắt giảm 1.000–1.800 vị trí .
• Kiểm soát xuất khẩu — Mỹ duy trì và vào năm 2026 đã tăng cường các biện pháp hạn chế xuất khẩu chất bán dẫn tiên tiến, AI và công nghệ máy bay không người lái sang Trung Quốc .
• Các biện pháp đối phó của Trung Quốc — Bắc Kinh hiện hạn chế các công ty khởi nghiệp AI hàng đầu nhận vốn từ Mỹ nếu không có sự chấp thuận của chính phủ và yêu cầu nội địa hóa điện toán cho các mô hình AI .

Tuy nhiên, sự tách rời không phải là toàn diện. Nhiều công ty Mỹ vẫn coi Trung Quốc là quan trọng đối với khả năng cạnh tranh toàn cầu của họ , và sự chia tách rõ rệt hơn ở phần cứng và phần mềm phục vụ chính phủ so với dịch vụ đám mây và AI doanh nghiệp, nơi nhu cầu từ các công ty đa quốc gia Trung Quốc vẫn mạnh mẽ . Chiến lược của Microsoft — cắt giảm dấu chân thực tế, phục vụ các "nhà vô địch" Trung Quốc ở nước ngoài, theo đuổi doanh thu AI — là biểu tượng của sự tách rời có chọn lọc, quản lý rủi ro hiện đang định hình mối quan hệ công nghệ Mỹ-Trung.