Kế hoạch 24 nghìn tỷ Euro của châu Âu thoát khỏi Visa và Mastercard: Euro kỹ thuật số, Wero và cuộc chiến giành chủ quyền thanh toán

Trong nhiều thập kỷ, hầu hết các khoản thanh toán bằng thẻ ở châu Âu đều chảy qua hai công ty Mỹ: Visa và Mastercard. Chỉ tính riêng năm 2023, họ đã xử lý khoảng 4,7 nghìn tỷ euro khối lượng thanh toán trên toàn khối . Ngày nay, họ xử lý khoảng 61% tổng số thanh toán bằng thẻ trong khu vực đồng euro và hầu như tất cả các giao dịch thẻ xuyên biên giới .

Các nhà lãnh đạo EU không còn coi đây chỉ là vấn đề chi phí hay cạnh tranh. Họ coi đó là mối đe dọa đối với chủ quyền tài chính — một rủi ro rằng cơ sở hạ tầng mà người châu Âu dựa vào cho các giao dịch hàng ngày có thể bị vũ khí hóa như một công cụ địa chính trị .

Để đối phó, châu Âu đang theo đuổi chiến lược hai mũi nhọn: một loại tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương công cộng (CBDC) — euro kỹ thuật số — và các sáng kiến của khu vực tư nhân như ví Wero và liên minh EuroPA. Cùng nhau, chúng nhằm xây dựng một hệ sinh thái thanh toán do châu Âu sở hữu, có thể cạnh tranh và cuối cùng thay thế sự phụ thuộc vào các mạng lưới thẻ của Mỹ.

Euro Kỹ thuật số: Kế hoạch, Tiến độ và Mốc thời gian

Euro kỹ thuật số là một dạng tiền điện tử do Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) phát hành và bảo đảm. Nó được thiết kế để bổ sung cho tiền mặt vật lý và các dịch vụ ngân hàng hiện có, chứ không phải thay thế chúng .

Các giai đoạn đã hoàn thành

• Giai đoạn nghiên cứu (tháng 10 năm 2021 – tháng 10 năm 2023): Xác định khái niệm, khám phá kỹ thuật và đề xuất thiết kế .
• Giai đoạn chuẩn bị (tháng 11 năm 2023 – tháng 10 năm 2025): Phát triển sổ tay quy tắc, thông số kỹ thuật và tương tác thị trường .
• Giai đoạn hiện tại (từ tháng 11 năm 2025): Các công tác chuẩn bị đang diễn ra, tập trung vào việc nâng cao năng lực kỹ thuật, tăng cường tương tác thị trường và hỗ trợ quá trình lập pháp .

Tiến trình Lập pháp

• Quy định về euro kỹ thuật số đang được đàm phán giữa Nghị viện châu Âu, chính phủ các nước EU và Ủy ban châu Âu.
• Vào tháng 6 năm 2026, ECB đã nhận được sự ủng hộ quan trọng từ quốc hội: các nhà lập pháp đã bỏ phiếu để bắt đầu các cuộc đàm phán 'trialogue' với chính phủ các nước EU .
• Giả định làm việc trên khắp các thể chế EU là các nhà đồng lập pháp sẽ thông qua Quy định này trong năm 2026 .

Chương trình Thử nghiệm và Mục tiêu Phát hành

• Vào tháng 7 năm 2026, ECB đã chọn 36 nhà cung cấp dịch vụ thanh toán từ khắp khu vực đồng euro để tham gia chương trình thử nghiệm euro kỹ thuật số, bao gồm một số tổ chức tài chính lớn nhất trong khu vực .
• Chương trình thử nghiệm sẽ diễn ra tại ECB và một số ngân hàng trung ương quốc gia thuộc Hệ thống Euro, kiểm tra chức năng kỹ thuật, quy trình vận hành và trải nghiệm người dùng .
• Một chương trình thử nghiệm kéo dài 12 tháng dự kiến sẽ bắt đầu vào nửa cuối năm 2027, với các giao dịch ban đầu có thể diễn ra sớm nhất là vào giữa năm 2027 .
• Việc phát hành euro kỹ thuật số lần đầu tiên được nhắm mục tiêu vào năm 2029, tùy thuộc vào việc Quy định được thông qua vào năm 2026 . ECB đã tuyên bố sẽ chỉ quyết định có phát hành euro kỹ thuật số hay không sau khi luật được thông qua .
• Vào tháng 7 năm 2026, ECB cũng đã công bố phiên bản 0.91 của sổ tay quy tắc euro kỹ thuật số, kết hợp phản hồi từ một cuộc tham vấn thị trường quy mô lớn .

Các Sáng kiến Thanh toán Tư nhân châu Âu: Wero và Liên minh EuroPA

Trong khi euro kỹ thuật số vẫn đang trong quá trình phát triển, các giải pháp thay thế từ khu vực tư nhân đã có mặt và đang phát triển nhanh chóng.

Wero: Ví Kỹ thuật số của châu Âu

Wero là ví kỹ thuật số hướng tới người tiêu dùng được xây dựng bởi Sáng kiến Thanh toán châu Âu (EPI), một tập đoàn gồm 16 ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán sáng lập châu Âu . Nó hoạt động trên hệ thống Chuyển tiền Tín dụng Tức thời SEPA — cơ sở hạ tầng ngân hàng EU hoàn toàn độc lập với các mạng lưới thẻ của Mỹ .

Các cột mốc quan trọng của Wero:

• Ra mắt vào tháng 7 năm 2024 tại Đức; hiện có mặt tại Đức, Pháp, Bỉ và Luxembourg .
• 43,5 triệu người dùng đã đăng ký tính đến tháng 9 năm 2025 .
• Mở rộng sang Hà Lan vào năm 2026, chuyển đổi từ hệ thống iDEAL .
• Các chức năng thanh toán thương mại điện tử được thêm vào từ cuối năm 2025 trở đi, với các khoản thanh toán NFC tại điểm bán hàng (tại cửa hàng) dự kiến vào năm 2026–2027 .
• Được hỗ trợ bởi các ngân hàng lớn bao gồm Deutsche Bank, ING, BNP Paribas và ABN AMRO .

Mạng lưới Liên minh Thanh toán châu Âu (EuroPA)

Vào ngày 2 tháng 2 năm 2026, EPI đã ký một Biên bản ghi nhớ với Liên minh EuroPA, một tập đoàn kết nối Bizum của Tây Ban Nha, Bancomat của Ý, SIBS của Bồ Đào Nha và hệ thống Vipps MobilePay của Bắc Âu .

• Thỏa thuận này kết nối khoảng 130 triệu người dùng trên 13 quốc gia thành một mạng lưới thanh toán tương tác duy nhất .
• Lần đầu tiên, nó tạo ra một giải pháp thay thế nội địa đáng tin cậy trên toàn châu Âu cho Visa và Mastercard ở quy mô lớn .
• Nền tảng kết hợp có tiềm năng tiếp cận tới 380 triệu người dùng trên 15 quốc gia châu Âu .

Các Sáng kiến Tư nhân Bổ sung cho Euro Kỹ thuật số Như thế nào

Các sáng kiến tư nhân như Wero và EuroPA không cạnh tranh với euro kỹ thuật số — chúng là những mảnh ghép bổ sung của một chiến lược lớn hơn :

• Các sáng kiến tư nhân lấp đầy khoảng trống trước mắt: Chúng cung cấp cơ sở hạ tầng thanh toán tức thời do châu Âu sở hữu ngay bây giờ, trong khi euro kỹ thuật số còn nhiều năm nữa mới được phát hành .
• Kênh phân phối chung: Euro kỹ thuật số được thiết kế để được cung cấp thông qua các trung gian khu vực tư nhân — ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán — cùng một hệ sinh thái mà Wero và EuroPA hoạt động .
• Sự chứng thực của ECB: ECB đã tuyên bố rõ ràng rằng các giải pháp thanh toán của khu vực tư nhân và euro kỹ thuật số là bổ sung cho nhau: các sáng kiến tư nhân xử lý sự đổi mới thanh toán hàng ngày, trong khi euro kỹ thuật số cung cấp một mỏ neo tiền ngân hàng trung ương không rủi ro, có thể truy cập phổ biến cho toàn bộ hệ thống .
• Tích hợp theo kế hoạch: EPI đã chỉ ra rằng họ sẵn sàng tích hợp euro kỹ thuật số vào ví Wero, tạo ra một lớp thanh toán châu Âu thống nhất giúp giảm gánh nặng triển khai cho các ngân hàng .

Tại sao Giảm Sự phụ thuộc vào Visa và Mastercard Lại Là Vấn đề Chủ quyền

EU coi đây là vấn đề chủ quyền tài chính vì một số lý do có mối liên hệ với nhau:

Sự phụ thuộc về Cấu trúc

Visa và Mastercard xử lý khoảng 61% tổng số thanh toán bằng thẻ trong khu vực đồng euro và hầu như tất cả các giao dịch thẻ xuyên biên giới . Các hệ thống thanh toán bán lẻ của châu Âu phụ thuộc về mặt cấu trúc vào các mạng lưới thẻ và nhà cung cấp ICT/đám mây có trụ sở tại Mỹ . Một nghiên cứu năm 2025 của Nghị viện châu Âu đã kết luận rằng sự phụ thuộc liên tục này "thể hiện một lỗ hổng cấu trúc cho cả các ngân hàng châu Âu và chủ quyền tài chính của Liên minh" . Nghiên cứu đánh giá rằng một euro kỹ thuật số, nếu được áp dụng rộng rãi, có thể làm giảm sự phụ thuộc vào các mạng lưới thanh toán nước ngoài về lâu dài .

Lỗ hổng Địa chính trị

Các nhà lãnh đạo EU hiện coi sự phụ thuộc này là rủi ro mà châu Âu không thể bỏ qua, do khả năng cơ sở hạ tầng thanh toán do Mỹ kiểm soát có thể bị biến thành vũ khí địa chính trị trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang rạn nứt . Thành viên Hội đồng quản trị ECB Piero Cipollone cảnh báo: "Nếu chúng ta mất quyền kiểm soát tiền của mình, chúng ta sẽ mất quyền kiểm soát vận mệnh kinh tế của mình" . Chủ tịch ECB Christine Lagarde cũng đã tuyên bố rằng châu Âu cần hệ thống thanh toán kỹ thuật số của riêng mình "một cách khẩn cấp," cảnh báo rằng hầu như tất cả các khoản thanh toán bằng thẻ và di động ở châu Âu hiện đang chảy qua cơ sở hạ tầng không phải của châu Âu .

Tự chủ Chiến lược, Không chỉ Tiết kiệm Chi phí

Việc thúc đẩy chủ quyền thanh toán là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của EU nhằm giành quyền tự chủ kinh tế và tài chính . Như Reuters đã mô tả, euro kỹ thuật số "về cơ bản là một phiên bản điện tử của tiền mặt nhằm làm cho khu vực đồng euro bớt phụ thuộc hơn vào thẻ tín dụng Mỹ" . Một báo cáo tháng 6 năm 2026 lưu ý rằng thời điểm được thúc đẩy bởi "quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang rạn nứt" . Ủy ban Kinh tế và Tiền tệ của Nghị viện châu Âu đã phê duyệt euro kỹ thuật số vào tháng 6 năm 2026 một cách cụ thể "khi EU tìm cách giảm sự phụ thuộc vào các hệ thống thanh toán do Mỹ kiểm soát" .

Một Tương lai Thanh toán châu Âu Thống nhất

Tham vọng rất rõ ràng: vào những năm 2030, người tiêu dùng và doanh nghiệp châu Âu sẽ có thể thực hiện các khoản thanh toán tức thời, chi phí thấp hoàn toàn trong cơ sở hạ tầng do EU sở hữu — cho dù thông qua ví tư nhân như Wero hay thông qua euro kỹ thuật số công cộng. Hai hệ thống được thiết kế để hoạt động cùng nhau, với EPI đã lên kế hoạch tích hợp euro kỹ thuật số khi nó ra mắt . Như một phân tích đã nói, thỏa thuận EuroPA vào tháng 2 năm 2026 "lần đầu tiên mang lại cho châu Âu một giải pháp thay thế nội địa đáng tin cậy cho Visa và Mastercard ở quy mô lớn" .