Xuất khẩu ngũ cốc Ukraine sụp đổ 75% trong tháng 8/2026

Xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine đã giảm 75% trong hai tuần đầu tháng 8/2026 do một làn sóng tấn công quân sự của Nga khiến các cảng Biển Đen – huyết mạch chính cho xuất khẩu nông sản của nước này – gần như tê liệt . Sự đứt gãy này gây ra những hậu quả dây chuyền tới nông dân Ukraine, nguồn cung lương thực toàn cầu, và toàn bộ nền kinh tế Ukraine.

Nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ

Nga đã leo thang các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng cảng Biển Đen, nhắm mục tiêu vào các cảng, nhà ga xuất khẩu và tàu thuyền ở và xung quanh Odessa gần như hàng ngày . Trong suốt hai tuần, không một con tàu nào vào được khu vực cảng Odessa . Tuyến đường Biển Đen – nơi vận chuyển hơn 90% lượng ngũ cốc xuất khẩu của Ukraine – đã bị phong tỏa trên thực tế . Xuất khẩu lúa mì và lúa mạch trong giai đoạn 1-10/8 ở "mức rất thấp" sau các cuộc tấn công đóng cửa các cảng .

Các tuyến đường thay thế không thể bù đắp được. Tuyến đường sông Danube vốn đã bị căng thẳng do mực nước xuống thấp kỷ lục, trong khi các tuyến đường bộ bằng đường sắt và đường bộ có năng lực hạn chế . Bộ trưởng Nông nghiệp Ukraine cảnh báo các tuyến đường thay thế này chỉ có thể xử lý được khoảng một nửa khối lượng mà các cảng Biển Đen thường thông qua và sẽ không đạt được công suất cần thiết cho đến cuối tháng 8 .

Hệ quả đối với nông dân Ukraine

Giá ngũ cốc nội địa đã giảm xuống dưới giá thành sản xuất khi vụ thu hoạch ứ đọng, không có nơi để tiêu thụ. Hội đồng Nông nghiệp Ukraine cho biết giá ngũ cốc và hạt có dầu đã giảm trung bình 30% . Người nông dân không còn đủ doanh thu để mua vật tư cho vụ gieo trồng mùa xuân, đe dọa trực tiếp đến vụ gieo cấy mùa sau .

Kho chứa ngũ cốc đang nhanh chóng đầy và có thể đạt đến mức khủng hoảng vào tháng 11 nếu tình trạng tắc nghẽn vẫn tiếp diễn, có khả năng buộc ngũ cốc phải hư hỏng . Bộ Nông nghiệp cảnh báo sự gián đoạn có thể dẫn đến thiếu hụt năng lực kho chứa cho 11 triệu tấn .

Chính phủ Ukraine đã chính thức cắt giảm dự báo xuất khẩu ngũ cốc niên vụ 2026/27 tới 12% vào ngày 10/8, xuống còn 38-40 triệu tấn . Các nhà phân tích độc lập tại APK-Inform đã cắt giảm dự báo của họ 8,6% xuống còn 39,4 triệu tấn . Bloomberg dự báo xuất khẩu nông sản có thể giảm hơn một nửa trong cả mùa vụ . Bộ Chính sách Nông nghiệp Ukraine hiện dự báo chỉ xuất khẩu được 29,6 triệu tấn trong niên vụ 2026/27 – một sự sụp đổ 54% so với dự báo ban đầu là 64,4 triệu tấn .

Hệ quả đối với nguồn cung lương thực toàn cầu

Biển Đen là một "điểm thắt nút thương mại chiến lược" đối với nguồn cung ngũ cốc và hạt có dầu thế giới . Ukraine vốn là một trong những nước xuất khẩu hàng đầu thế giới về lúa mì, ngô và dầu hướng dương. Sự gián đoạn này diễn ra trong mùa thu hoạch ở Bắc bán cầu, thắt chặt nguồn dự trữ toàn cầu và đẩy giá lên cao đối với các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu ở châu Phi, Trung Đông và Nam Á.

Bộ nông nghiệp ước tính thiệt hại đối với lĩnh vực nông nghiệp từ việc phong tỏa cảng có thể lên tới 3 tỷ USD .

Hệ quả đối với nền kinh tế rộng lớn hơn của Ukraine

Nông nghiệp đã tạo ra hơn một nửa doanh thu xuất khẩu của Ukraine trong năm ngoái – đây là nguồn thu ngoại tệ lớn nhất của đất nước . Việc xuất khẩu nông sản giảm hơn 50% sẽ làm trầm trọng thêm thâm hụt thương mại của Ukraine, làm suy yếu đồng hryvnia và giảm nguồn thu thuế cần thiết để tài trợ cho nỗ lực chiến tranh.

Kiev đã yêu cầu Ủy ban châu Âu cấp 220 triệu euro (253 triệu USD) viện trợ khẩn cấp để giúp các hộ nông dân vừa và nhỏ tồn tại . Yêu cầu này nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của tình hình đối với một ngành công nghiệp vừa là huyết mạch kinh tế vừa là nguồn tài chính quan trọng cho thời chiến.