Hải quân Mỹ bắn tên lửa Hellfire vô hiệu hóa tàu hàng mang cờ Panama ở Vịnh Oman

Vào ngày 11 tháng 8 năm 2026, một trực thăng của Hải quân Mỹ đã bắn hai tên lửa AGM-114 Hellfire vào một tàu container mang cờ Panama ở Vịnh Oman, đánh dấu một trong những hành động sử dụng vũ lực trực tiếp nhất trong chiến dịch phong tỏa hải quân của Washington đối với các cảng của Iran . Vụ tấn công đã vô hiệu hóa con tàu, mang tên M/V Vela Nova, và leo thang một cuộc đối đầu đã khiến eo biển Hormuz gần như ngừng hoạt động giao thông thương mại thông thường. Bài viết này phân tích chi tiết vụ tấn công, tình trạng phong tỏa, bế tắc ngoại giao, tuyên bố 'kiểm soát hoàn toàn' của Tổng thống Trump đối với eo biển Hormuz, và tác động lên thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Vụ tấn công của Hải quân Mỹ vào tàu M/V Vela Nova

Vào ngày 11 tháng 8 năm 2026, một trực thăng MH-60 của Hải quân Mỹ, một biến thể hải quân của trực thăng Black Hawk, đã bắn hai tên lửa Hellfire vào phòng máy của tàu M/V Vela Nova, một tàu container mang cờ Panama, ở Vịnh Oman . Con tàu đang di chuyển cách bờ biển Pakistan khoảng 100–200 hải lý khi nó phớt lờ các cảnh báo nhiều lần từ lực lượng Mỹ yêu cầu dừng lại . Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết con tàu đang cố gắng vi phạm lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ bằng cách hướng tới một cảng của Iran . Vụ tấn công đã vô hiệu hóa thành công hệ thống lái của tàu và không có thương vong nào được báo cáo ngay lập tức . Một số tài khoản cho biết một tên lửa trúng bánh lái và tên lửa kia trúng phòng máy . Thủy thủ đoàn gồm 17 người đã được kiểm đếm và con tàu cố gắng chuyển thủy thủ sang một tàu dân sự khác sau vụ tấn công . CENTCOM tuyên bố: “Con tàu sẽ không còn di chuyển tới Iran vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ, lệnh này vẫn có hiệu lực đầy đủ” . Tàu Vela Nova là tàu thứ ba mà CENTCOM đã vô hiệu hóa trong chiến dịch thực thi phong tỏa này; tính đến cuối tháng 7, lực lượng Mỹ cũng đã lên tàu kiểm tra hai tàu và chuyển hướng 30 tàu khác . Đến ngày 11/8, CENTCOM báo cáo đã chuyển hướng tổng cộng 55 tàu thương mại cố gắng phá vỡ phong tỏa .

Tình trạng phong tỏa hải quân các cảng Iran

Lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ, được tái áp đặt vào ngày 14 tháng 7 năm 2026, nhằm ngăn chặn mọi hoạt động hàng hải ra vào các cảng của Iran . Đến đầu tháng 8, CENTCOM đã chuyển hướng tổng cộng 44 tàu, con số này tăng lên 55 vào ngày 11 tháng 8 . Vào ngày 9 tháng 8, một thứ trưởng ngoại giao Iran tuyên bố lệnh phong tỏa đã được "dỡ bỏ" trước một thỏa thuận dự kiến, nhưng hành động của Mỹ vào ngày 11 tháng 8 — vụ tấn công tàu Vela Nova — đã mâu thuẫn trực tiếp với tuyên bố đó . Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran đã cảnh báo vào ngày 1 tháng 8 rằng nếu phong tỏa tiếp diễn, Iran sẽ "phong tỏa thêm eo biển Hormuz" và chặn các lối đi chiến lược khác . Một cố vấn quân sự cấp cao của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, Mohsen Rezaei, đã cảnh báo vào ngày 4 tháng 8 rằng lực lượng Mỹ sẽ "phải đối mặt với rủi ro và thương vong nghiêm trọng" nếu phong tỏa tiếp diễn . Lệnh phong tỏa đã ngăn chặn hiệu quả hoạt động xuất khẩu dầu tại căn cứ chính của Iran, đảo Kharg, với các bến cuối phía tây không thấy tàu nào vào cảng trong 22 ngày liên tiếp tính đến ngày 10 tháng 8, theo các nhà phân tích vận tải biển tại Windward .

Bế tắc ngoại giao

Ngoại giao đang ở trong tình trạng bế tắc rõ ràng. Tổng thống Trump tuyên bố vào ngày 2 tháng 8 rằng các cuộc đàm phán Mỹ-Iran đang được tiến hành và gọi đây là "cơ hội cuối cùng" của Iran để đạt được một thỏa thuận . Iran đã nhiều lần và thẳng thừng bác bỏ rằng bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào đang diễn ra . Vào ngày 9 tháng 8, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tuyên bố rằng các cuộc đàm phán sẽ không diễn ra chừng nào Mỹ vi phạm Biên bản ghi nhớ Islamabad hồi tháng 6 năm 2026 . Thay vào đó, Iran đang theo đuổi một kênh song song với Oman để có một tuyến vận chuyển an toàn tạm thời qua eo biển Hormuz, với ông Araqchi cho biết các cuộc đàm phán đó đang ở "giai đoạn cuối" nhưng cảnh báo rằng một thỏa thuận như vậy sẽ không tự động mở lại tuyến đường thủy này . Qatar cho biết các bên trung gian đang đạt được tiến triển, nhưng chưa có đột phá nào được công bố . Một lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày đã đạt được vào tháng 6 sắp hết hạn vào khoảng ngày 17 tháng 8, càng làm tăng thêm tính cấp bách cho các nỗ lực ngoại giao . Pakistan cũng đã tăng cường vai trò trung gian hòa giải, với bộ trưởng nội vụ nước này tổ chức các cuộc hội đàm với ông Araqchi ở Mashhad vào giữa tháng 8 . Tuy nhiên, các điều kiện của Tehran để mở lại eo biển vẫn rất khắt khe: bao gồm dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ, rút quân đội Mỹ khỏi khu vực, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực .

Tuyên bố 'Kiểm soát hoàn toàn' của ông Trump

Vào ngày 11–12 tháng 8 năm 2026, Tổng thống Trump tuyên bố rằng Mỹ hiện có "kiểm soát hoàn toàn" đối với eo biển Hormuz, mô tả phong tỏa hải quân là một "bức tường thép" mà Iran không thể thách thức . Ông nói thêm, "Tôi nghĩ chúng tôi sẽ giữ nó" . Tuy nhiên, CNN đưa tin rằng dữ liệu vận chuyển vào thời điểm đó không hỗ trợ cho tuyên bố của ông Trump rằng eo biển đang "mở cửa" . Mohsen Rezaee của Iran đã đáp trả trực tiếp, tuyên bố "thông điệp rất rõ ràng" — Mỹ phải kết thúc chiến tranh trước khi Iran nới lỏng kiểm soát tuyến đường thủy này . Cơ quan Quản lý Eo biển Hormuz Vùng Vịnh (PGSA) mới được thành lập, một cơ quan chính phủ Iran, đã bác bỏ tuyên bố của Mỹ, khẳng định "eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa" . Tuyên bố của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh leo thang hùng biện rộng hơn, khi ông cũng nói rằng Iran sẽ "bị thổi bay" nếu cố gắng "làm điều gì đó" .

Tác động đến thị trường dầu mỏ

Giá dầu vẫn ở mức cao trong suốt đầu tháng 8 năm 2026 khi cuộc đối đầu tiếp diễn. Giá dầu toàn cầu tăng vào ngày 11 tháng 8 khi cả hai bên đặt ra các điều kiện khắt khe cho nhau để mở lại eo biển Hormuz . Vào ngày 9 tháng 8, giá dầu tương lai tăng 1,2% sau khi Tehran nhắc lại rằng họ không tham gia đàm phán với Mỹ . Lệnh phong tỏa đã ngăn chặn hiệu quả hoạt động xuất khẩu dầu tại căn cứ chính của Iran, đảo Kharg, nơi các bến cuối đã trống rỗng trong thời gian dài . Các nhà phân tích cho rằng cuộc đối đầu này đang duy trì mức phí bảo hiểm rủi ro đáng kể trên thị trường dầu thô, vì eo biển Hormuz là tuyến đường thương mại dầu mỏ hàng hải quan trọng nhất thế giới .