Ukraine tạm dừng tập kích tàu chở dầu ở Biển Đen: JD Vance can thiệp, các điều khoản thỏa thuận và cuộc chiến năng lượng chưa có hồi kết

• Các tàu chở dầu không phải của Nga sử dụng cảng Novorossiysk.
• Cơ sở hạ tầng của Caspian Pipeline Consortium (CPC), bao gồm bến cảng biển, đường ống và các công trình liên quan tại cùng cảng này .

Bến cảng của CPC là một tuyến xuất khẩu dầu thô quan trọng từ Kazakhstan – khoảng 1% nguồn cung dầu toàn cầu chảy qua tuyến này . Các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào tháng Bảy trước đó đã làm gián đoạn tới một phần năm khối lượng bốc dỡ của CPC, tạm thời làm ngừng hoạt động của các tàu chở dầu .

Mối lo ngại của Mỹ: Thị trường dầu mỏ và lợi ích doanh nghiệp Mỹ

Trong cuộc điện đàm ngày 31 tháng 7 với Tổng thống Zelensky, Phó Tổng thống Vance đã nêu ra hai mối quan ngại cốt lõi của Mỹ :

1. Sự bất ổn của thị trường dầu mỏ toàn cầu: Các cuộc tấn công đang gây mất ổn định giá cả và các tuyến cung ứng tại thời điểm thị trường năng lượng vốn đã chịu áp lực lớn .

2. Thiệt hại cho các công ty Mỹ: Washington đã đề cập cụ thể đến các mối đe dọa đối với Chevron và ExxonMobil, những tập đoàn nắm giữ các khoản đầu tư lớn tại mỏ dầu Tengiz ở Kazakhstan và phụ thuộc vào đường ống CPC cùng tuyến xuất khẩu qua Biển Đen để vận chuyển dầu thô . Quan điểm của Mỹ là việc tấn công các tàu chở dầu và bến cảng này đồng nghĩa với việc gây thiệt hại trực tiếp cho các cổ đông và lợi ích của các doanh nghiệp Mỹ .

Các điều khoản cụ thể của thỏa thuận

Thỏa thuận, được Bloomberg và Financial Times đưa tin, bao gồm một số điều kiện then chốt :

• Ukraine đồng ý không nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng của CPC, bao gồm bến cảng biển và đường ống tại Novorossiysk.
• Ukraine đồng ý không tấn công các tàu chở dầu không phải của Nga sử dụng cảng này, với điều kiện các tàu đó không bị Mỹ trừng phạt hoặc chở dầu của Nga .
• Ukraine đã thiết lập các đầu mối liên lạc để các hãng vận tải thương mại có thể trao đổi thông tin nhằm đảm bảo an toàn cho tàu của họ .
• Lệnh tạm dừng này mang tính điều kiện: nếu một tàu bị Mỹ trừng phạt hoặc chở dầu thô của Nga, nó vẫn là một mục tiêu quân sự hợp lệ .

Yếu tố nền tảng của giấy phép sản xuất tên lửa Patriot

Tình trạng cấp phép sản xuất tên lửa Patriot là một bối cảnh quan trọng cho cuộc điện đàm Vance-Zelensky, mặc dù chưa có báo cáo nào khẳng định đây là một sự đánh đổi trực tiếp .

Vào ngày 8 tháng 7, Tổng thống Trump đã công khai đề nghị cấp cho Ukraine giấy phép sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3 – một phần thưởng chiến lược lớn cho Kiev, vốn đang thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa đánh chặn phòng không . Tuy nhiên, đến ngày 31 tháng 7 – cùng ngày diễn ra cuộc điện đàm Vance-Zelensky – Trump đã thay đổi quan điểm, tuyên bố Mỹ "chưa đồng ý" và công nghệ này là "một thứ khó có thể cho đi" . Các quan chức Ukraine sau đó xác nhận họ đang trong các cuộc thảo luận tích cực với Lầu Năm Góc nhưng việc đưa vào sản xuất sẽ mất từ 12 tháng đến 5 năm .

Mặc dù không có mối liên hệ nào được xác nhận, sự trùng hợp về thời gian là đáng chú ý: yêu cầu tạm dừng tấn công tàu chở dầu được đưa ra đúng vào thời điểm thỏa thuận cấp phép Patriot đang bấp bênh. Kiev có động lực mạnh mẽ để duy trì sự ủng hộ chính trị và công nghiệp từ Mỹ trong khi các cuộc đàm phán đó vẫn chưa có kết quả.

Những gì vẫn chưa dừng lại: Chiến dịch rộng lớn hơn nhằm vào năng lượng Nga

Lệnh tạm dừng có phạm vi cực kỳ hạn hẹp và chỉ giới hạn về mặt địa lý. Ukraine đã không dừng chiến dịch rộng lớn hơn nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga :

• Chỉ riêng trong tháng 7 năm 2026, Ukraine đã tấn công các nhà máy lọc dầu lớn, tàu chở dầu, và cơ sở hạ tầng đường ống/biển của Nga ít nhất 30 lần trên khắp nước Nga .
• Các cuộc tấn công tiếp tục nhắm vào các tàu chở dầu mang cờ Nga, cơ sở hạ tầng dầu mỏ thuộc sở hữu của Nga trên Biển Baltic và Biển Azov, và các nhà máy lọc dầu sâu trong lãnh thổ Nga .
• Kiev đã thành lập một bộ chỉ huy mới có tên "tầm xa" vào tháng Bảy để tăng cường chiến dịch này .
• Các lực lượng Ukraine đã mở rộng các cuộc tấn công vào Biển Azov, bắn trúng các tàu chở dầu, tàu kéo và phà .
• Các cuộc tấn công bằng UAV vào việc bốc dỡ dầu thô của Nga tại các cảng Baltic như Ust-Luga và Primorsk vẫn tiếp diễn trong suốt tháng 3 đến tháng 8 năm 2026 .

Nói tóm lại, Ukraine đã tạo ra một ngoại lệ hẹp cho các tàu chở dầu không phải của Nga và cơ sở hạ tầng CPC tại một cảng duy nhất, nhưng vẫn tiếp tục nhắm mục tiêu vào các tàu chở dầu, đường ống, nhà máy lọc dầu và bến cảng xuất khẩu thuộc sở hữu của Nga trên khắp các vùng biển Baltic, Đen và Azov như một phần trong chiến lược cắt giảm nguồn thu từ chiến tranh của Nga .