Châu Âu 2026: Sông Rhine và Danube cạn khô, chuỗi cung ứng đứt gãy, nhà máy điện hạt nhân ngừng hoạt động

Ngành công nghiệp hóa chất lao đao vì tê liệt giao thông trên sông Rhine

Sông Rhine là huyết mạch trung tâm của ngành công nghiệp hóa chất châu Âu, và sự tê liệt của nó ngay lập tức tác động đến các công ty. BASF, với tổ hợp sản xuất khổng lồ tại Ludwigshafen phụ thuộc vào dòng sông để vận chuyển nguyên liệu thô và sản phẩm, đã cảnh báo vào cuối tháng 7 về khả năng phải tuyên bố thiếu hụt sản phẩm hoặc bất khả kháng . CEO của công ty, ông Dr. Markus Kamieth, tuyên bố rằng tình hình đang ở mức nguy kịch vì công ty phụ thuộc vào sông Rhine để vận chuyển .

Vào ngày 11 tháng 8, tập đoàn nhựa Covestro chính thức tuyên bố bất khả kháng đối với một số sản phẩm chọn lọc, khẳng định không thể đáp ứng các nghĩa vụ giao hàng do mực nước cực kỳ thấp . Hoạt động sản xuất PET tại nhà máy Dormagen của công ty, nơi sản xuất polyether polyol dùng trong nệm và vật liệu cách nhiệt tủ lạnh, bị ảnh hưởng trực tiếp . Covestro cho biết không thể bù đắp hoàn toàn sự thiếu hụt năng lực vận tải dù đã chuyển khối lượng hàng hóa sang xe tải và tàu hỏa bất cứ khi nào có thể .

Lanxess, một gã khổng lồ hóa chất đặc biệt khác, cũng cảnh báo về tình trạng gián đoạn vận tải kéo dài và nguy cơ ngừng sản xuất. CEO Matthias Zachert đã tuyên bố rằng tình hình đã trở nên tồi tệ hơn "so với mực nước thấp trước đó" của năm 2018, khi tàu thuyền chỉ có thể chở được 20% đến 30% sức chứa bình thường .

Khủng hoảng hạt nhân trên sông Danube: Các nhà máy điện bên bờ vực

Cuộc khủng hoảng nước thấp trên sông Danube đã tạo ra một tình trạng khẩn cấp chưa từng có cho ngành sản xuất điện hạt nhân ở Đông và Trung Âu.

Hungary: Nhà máy điện hạt nhân Paks (có từ thời Liên Xô), nơi cung cấp gần một nửa điện năng cho đất nước, đã suýt phải đóng cửa hoàn toàn vào ngày 4 tháng 8 . Thủ tướng Péter Magyar cho biết, vào khoảng 1 giờ 30 sáng, nhà máy đã "chỉ cách đóng cửa hoàn toàn vài milimét" trước khi mực nước dừng giảm . Nhà máy sử dụng nước sông Danube để làm mát, và mực nước quá thấp khiến các vòi hút không thể hoạt động. Nếu mực nước tiếp tục ở mức thấp, nhà máy có thể ngừng hoạt động trong nhiều tuần .

Romania: Tình hình thậm chí còn nghiêm trọng hơn. Romania đã lần đầu tiên trong lịch sử phải đóng cửa cả hai lò phản ứng tại nhà máy điện hạt nhân Cernavoda do không đủ nước làm mát . Điều này buộc chính phủ phải ban bố tình trạng khẩn cấp. Trong một biện pháp chưa từng có, hải quân Romania đã tiến hành các vụ nổ có kiểm soát dưới nước để phá một mỏm đá ngầm, nhằm chuyển hướng dòng chảy của sông về phía hệ thống làm mát N. Các quan chức cũng nạo vét lòng sông và đánh chìm bốn xà lan chứa đầy đá để tạo một con đập chắn và chuyển hướng nước N.

Pháp: Sản lượng điện hạt nhân cũng bị cắt giảm do mực nước sông thấp hạn chế khả năng cung cấp nước làm mát, mặc dù mức độ gián đoạn ít nghiêm trọng hơn so với Đông Âu .

Thiệt hại kinh tế: Liệu cuộc khủng hoảng có đẩy nước Đức vào suy thoái?

Hậu quả kinh tế từ sự tê liệt của sông Rhine vượt xa phạm vi của từng công ty riêng lẻ. Viện Kinh tế Thế giới Kiel ước tính rằng mực nước sông Rhine thấp kéo dài có thể làm giảm tới 0,2 điểm phần trăm trong tăng trưởng kinh tế của Đức trong quý III năm 2026 . Ước tính này nhất quán với nghiên cứu trước đó của viện, cho thấy 30 ngày nước thấp trên sông Rhine có thể làm giảm 1% sản xuất công nghiệp của Đức .

Với việc nhiều nhà kinh tế chỉ dự báo mức tăng trưởng GDP là 0,2% cho quý hè này, sự gián đoạn này có thể đẩy nền kinh tế lớn nhất châu Âu vào tình trạng trì trệ . Stefan Kooths, nhà kinh tế học của Viện Kiel, tuyên bố: "Tác động có thể đủ mạnh để làm giảm 0,1% đến 0,2% tổng sản phẩm quốc nội trong quý III" N. Các nhà kinh tế khác đưa ra những cảnh báo gay gắt hơn: Ngân hàng Commerzbank ước tính GDP của Đức có thể giảm tới 0,35 điểm phần trăm trong quý III do chi phí vận chuyển cao hơn và sản xuất nhà máy bị hạn chế . Viện Kinh tế Đức (IW) dự đoán GDP sẽ giảm 0,4%, gần như xóa sổ mức tăng trưởng 0,5% dự kiến của cả năm N.

Hạn hán lần thứ ba trong tám năm: Mô hình dễ bị tổn thương

Cuộc khủng hoảng năm 2026 đánh dấu lần hạn hán lớn thứ ba trên sông Rhine trong vòng tám năm, sau các đợt gián đoạn năm 2018 và 2022 đã gây ra những thiệt hại có thể đo lường được cho nền kinh tế Đức . Một nghiên cứu do Tiến sĩ Sehrish Usman tại Đại học Mannheim dẫn đầu, làm việc với các nhà kinh tế của Ngân hàng Trung ương châu Âu, cho thấy các đợt nắng nóng, hạn hán và lũ lụt năm 2022 đã ảnh hưởng đến 1/4 tổng số khu vực EU, gây ra thiệt hại ngắn hạn ít nhất 43 tỷ euro, với tổng số dự kiến sẽ lên tới 126 tỷ euro vào năm 2029 . Bản chất lặp đi lặp lại của các sự kiện này cho thấy một điểm yếu mang tính cấu trúc trong chuỗi cung ứng công nghiệp của châu Âu, vốn phụ thuộc rất nhiều vào vận tải đường sông cho các mặt hàng rời như hóa chất, than, sản phẩm dầu mỏ, ngũ cốc và thép.