Khủng hoảng nhiên liệu Nga: Máy bay không người lái Ukraine tấn công nhà máy lọc dầu gây thiếu hụt xăng và dầu diesel trên 16 vùng

Sản lượng lọc dầu ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Đến đầu tháng 7 năm 2026, sản lượng xăng của Nga đã giảm xuống còn khoảng 65% mức tiêu thụ trung bình theo mùa, trong khi sản lượng dầu diesel giảm xuống gần bằng nhu cầu trong nước . Sự sụt giảm sản lượng này là hậu quả trực tiếp của những thiệt hại kéo dài mà Moscow không thể sửa chữa đủ nhanh.

Nhu cầu cao điểm mùa hè. Tình trạng thiếu hụt trùng với thời điểm nhu cầu nhiên liệu tăng cao theo mùa vào mùa hè, làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nguồn cung .

Các biện pháp đối phó của Moscow

Cấm xuất khẩu. Nga đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu xăng không liên tục bắt đầu từ tháng 3 năm 2024 và sau đó cấm hoàn toàn xuất khẩu dầu diesel vào tháng 7 năm 2026 như một phần của các biện pháp bình ổn khẩn cấp . Các lệnh cấm này đã được gia hạn nhiều lần, với lệnh cấm xuất khẩu diesel hiện có hiệu lực đến tháng 1 năm 2027 .

Nhập khẩu nhiên liệu kỷ lục từ Belarus. Vào tháng 7 năm 2026, các lô hàng xăng và dầu diesel từ Belarus đến Nga đạt mức kỷ lục hàng tháng mới — nguồn cung xăng từ các nhà máy lọc dầu Belarus tăng 13% so với tháng 6, lên khoảng 212.000 tấn, trong khi các lô hàng dầu diesel tăng gần gấp đôi lên khoảng 162.000 tấn . Từ tháng 1 đến tháng 7 năm 2026, nguồn cung xăng của Belarus cho Nga đã tăng gấp 25 lần .

Sản xuất nhiên liệu chất lượng thấp hơn. Vào tháng 8 năm 2026, chính phủ Nga tạm thời hạ tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu, cho phép sản xuất, nhập khẩu và bán xăng chất lượng thấp (các loại K2–K4, tương ứng với tiêu chuẩn Euro-2 đến Euro-4) cho đến ngày 1 tháng 7 năm 2027 — về cơ bản là khôi phục các loại nhiên liệu đã bị cấm trước đây để ngăn chặn sự sụp đổ hoàn toàn . Xăng Euro-2 đã bị cấm ở Nga từ năm 2013 do hàm lượng lưu huỳnh cao và các chất ô nhiễm khác .

Các nguồn nhập khẩu khác. Nga bắt đầu nhập khẩu các sản phẩm dầu mỏ từ các nhà cung cấp nước ngoài ngoài Belarus, với việc Phó Thủ tướng Alexander Novak công bố một gói các biện pháp bao gồm mở cửa nhập khẩu và lệnh cấm xuất khẩu diesel .

Hiệu ứng lan tỏa toàn cầu

Biên lợi nhuận lọc dầu. Các nhà phân tích tại Reuters lưu ý rằng các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu và cơ sở xuất khẩu của Nga có thể nâng cao biên lợi nhuận lọc dầu toàn cầu, đặc biệt là cho các nhà máy lọc dầu Mỹ, khi xuất khẩu sản phẩm của Nga bị thắt chặt và nguồn cung các sản phẩm tinh chế trên toàn cầu trở nên khan hiếm . Một báo cáo từ Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford xác nhận các cuộc tấn công đang thay đổi dòng chảy và thành phần của các mặt hàng xuất khẩu dầu của Nga, tạo ra tình trạng thiếu nhiên liệu trong nước đồng thời định hình lại các mô hình thương mại sản phẩm toàn cầu .

Áp lực nguồn cung diesel. Với các nhà máy lọc dầu ở miền trung nước Nga sản xuất khoảng 25% lượng diesel của nước này buộc phải ngừng hoạt động , và sản lượng diesel chỉ đáp ứng đủ nhu cầu trong nước , xuất khẩu diesel của Nga đã sụp đổ, góp phần làm thắt chặt thị trường diesel toàn cầu và gây áp lực tăng lên tỷ suất lợi nhuận lọc dầu diesel. Phân tích độc lập của Kpler lưu ý rằng xuất khẩu diesel thấp hơn của Nga tiếp tục thắt chặt thị trường các sản phẩm chưng cất trung bình ở lưu vực Đại Tây Dương N.