Sony đối mặt với hàng loạt vụ kiện pháp lý về độc quyền kỹ thuật số PlayStation và kế hoạch loại bỏ đĩa game vào năm 2028

Sony đang phải đối mặt với ít nhất hai cuộc chiến pháp lý phối hợp lớn liên quan đến cửa hàng kỹ thuật số PlayStation khép kín của mình—một vụ tại Hà Lan (nay có sự hậu thuẫn của Stop Killing Games và DoesItPlay?) và một vụ tại Anh đòi bồi thường gần 2 tỷ bảng Anh—đồng thời vẫn đẩy mạnh kế hoạch chấm dứt sản xuất đĩa game vật lý vào tháng 1 năm 2028, một động thái mà các nhà phê bình cho rằng sẽ càng củng cố thêm sự kìm kẹp độc quyền của Sony đối với giá game.

Vụ kiện "Fair PlayStation" tại Hà Lan

Một tổ chức người tiêu dùng Hà Lan, Stichting Massaschade & Consument (SM&C), đã đệ đơn kiện tập thể trong khuôn khổ chiến dịch có tên "Fair PlayStation." Vào ngày 10–11 tháng 8 năm 2026, chiến dịch Stop Killing Games và trang web bảo tồn game DoesItPlay? đã chính thức tham gia vụ kiện, coi đây là một trận chiến trọng tâm về quyền lợi người tiêu dùng .

Vụ kiện cáo buộc Sony nắm giữ độc quyền bất hợp pháp đối với việc bán game kỹ thuật số trên PlayStation, cho rằng kiến trúc nền tảng khép kín của công ty là "vi phạm pháp luật" và Sony đã lạm dụng vị thế thống trị của mình để áp đặt mức giá cao một cách giả tạo .

Các cáo buộc chính bao gồm:

• Định giá: Vụ kiện cáo buộc Sony áp đặt mức chênh lệch lên tới 47% cho game kỹ thuật số so với giá đĩa vật lý. Theo SKG, hoa hồng và quyền kiểm soát của Sony có nghĩa là công ty này hưởng một "phần cắt giảm vô lý" trên mọi giao dịch, và người tiêu dùng không có nhà bán lẻ nào khác để lựa chọn N.
• Thiệt hại yêu cầu: Ít nhất €400 triệu+ (xấp xỉ $457 triệu) thay mặt cho khoảng 1,7 triệu chủ sở hữu PlayStation tại Hà Lan N.
• Tình trạng: Phiên điều trần đầu tiên đã diễn ra tại tòa án Hà Lan vào tháng 6 năm 2026. Vụ kiện hiện đang tích cực đưa ra các cáo buộc lạm dụng vị thế thống trị theo luật cạnh tranh của EU .

Vụ kiện tập thể tại Anh (~£2 tỷ)

Vụ kiện tại Anh do nhà vận động người tiêu dùng Alex Neill làm đại diện tập thể, được đưa ra trước Tòa án Phúc thẩm Cạnh tranh (Competition Appeal Tribunal) ở London . Vụ kiện cáo buộc Sony vi phạm luật cạnh tranh của Vương quốc Anh khi vận hành một "hệ sinh thái khép kín" ngăn người chơi mua game kỹ thuật số từ bất kỳ cửa hàng nào khác ngoài PlayStation Store, dẫn đến các khoản phí "quá mức và bất công" .

Vụ kiện bao gồm khoảng ~12 triệu người tiêu dùng Anh đã mua game kỹ thuật số hoặc nội dung bổ sung kể từ năm 2016 . Yêu cầu bồi thường là ~£1,97 tỷ ($2,7 tỷ), với số tiền hoàn trả ước tính khoảng £122 cho mỗi nguyên đơn nếu vụ kiện thành công .

Sony đã phản đối khiếu nại này, cho rằng hãng không nắm giữ độc quyền . Tòa án đã nghe trình bày rằng vị thế thống trị của Sony cho phép hãng tính giá cao hơn mức cạnh tranh trong gần một thập kỷ . Phiên tòa kết thúc vào đầu năm 2026 (các phiên điều trần diễn ra vào tháng 3 năm 2026), và phán quyết dự kiến sẽ có vào cuối năm 2026 .

Kế hoạch loại bỏ đĩa vật lý của Sony (Tháng 1 năm 2028)

Vào ngày 1 tháng 7 năm 2026, Sony xác nhận sẽ ngừng sản xuất đĩa game vật lý cho tất cả các game PlayStation mới bắt đầu từ tháng 1 năm 2028 . Điều này áp dụng cho cả game do hãng phát triển (first-party) và game của bên thứ ba (third-party). Sau thời điểm này, tất cả các game mới sẽ chỉ được bán độc quyền thông qua PlayStation Store hoặc dưới dạng mã tải về tại các cửa hàng bán lẻ .

Sony viện dẫn sự thay đổi thị hiếu của người tiêu dùng theo hướng kỹ thuật số, lưu ý rằng doanh số bán đĩa vật lý đang giảm . Quyết định này đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ người tiêu dùng, các nhà bảo tồn game và các nhà phân tích. Các nhà phê bình chỉ ra rằng Sony kiếm được lợi nhuận lớn hơn đáng kể từ doanh số kỹ thuật số (không có chi phí sản xuất, bán lẻ hay thị trường game đã qua sử dụng) và động thái này đe dọa một thị trường bán lại game vật lý trị giá ~7 tỷ đô la .

Bất chấp phản ứng dữ dội, Sony không hề lùi bước. Giám đốc tài chính Lin Tao cho biết công ty sẽ "thận trọng tiến tới" với kế hoạch mặc dù có "những ý kiến mạnh mẽ" .

Các mảnh ghép kết nối với nhau như thế nào

Các vụ kiện tại Hà Lan và Anh trực tiếp thách thức khả năng duy trì một cửa hàng kỹ thuật số khép kín của Sony. Thời điểm của việc ngừng sản xuất đĩa (2028) càng làm gia tăng các lập luận này: các nguyên đơn cho rằng việc loại bỏ đĩa vật lý sẽ loại bỏ cơ chế cạnh tranh giá duy nhất hiện có (các nhà bán lẻ giảm giá bản vật lý) và khóa tất cả người tiêu dùng vào cửa hàng của Sony với giá do Sony định N. Nếu một trong hai vụ kiện thành công, các cơ quan quản lý có thể yêu cầu Sony cho phép các nhà bán lẻ bên thứ ba (như Amazon, GameStop hoặc các cửa hàng kỹ thuật số khác) bán mã game kỹ thuật số PlayStation với giá cạnh tranh—về cơ bản phá vỡ quyền kiểm soát 100% của Sony đối với việc định giá game kỹ thuật số trên nền tảng của chính mình .