Thỏa Thuận Máy Bay Không Người Lái Ukraine - Saudi: Zelenskyy và MBS Đang Định Hình Lại An Ninh Trung Đông

Điều này xây dựng trên mối quan hệ quốc phòng Ukraine - Saudi như thế nào

Cuộc gọi ngày 10/8 là bước tiếp theo để thực hiện thỏa thuận hợp tác quốc phòng kéo dài 10 năm mang tính bước ngoặt được ký kết tại Jeddah vào ngày 26-27 tháng 3 năm 2026 trong chuyến thăm bất ngờ của Zelenskyy tới vương quốc này . Thỏa thuận đó là hiệp ước an ninh đầu tiên của Kyiv với một quốc gia vùng Vịnh và tập trung vào:

• Công nghệ chống máy bay không người lái (drone) và hệ thống phòng không — Ukraine mang đến chuyên môn đã được kiểm chứng qua thực chiến từ việc đánh chặn hơn 58.000 cuộc tấn công bằng drone do Iran thiết kế kể từ năm 2022 .
• Chia sẻ công nghệ và sản xuất chung — Các chuyên gia Ukraine đã dành một tuần trong khu vực để xác định các lỗ hổng trong hệ thống phòng không của Saudi Arabia trước khi thỏa thuận được ký kết .
• Một khuôn khổ cho các hợp đồng và đầu tư trong tương lai — hiệp ước được thiết kế có chủ đích theo hướng mở để có thể mở rộng quy mô .

Đề xuất giá trị của Ukraine đối với Saudi Arabia là độc nhất vô nhị: không có quốc gia nào khác có nhiều kinh nghiệm thực tế hơn trong việc đánh bại chính xác các loại drone Shahed của Iran đã tấn công các mục tiêu của Saudi trong cuộc chiến Iran đang diễn ra . Thỏa thuận này cũng cho phép MBS tiếp cận công nghệ drone và dây chuyền sản xuất chung nằm ngoài các quy định ITAR (Quy định về Buôn bán Vũ khí Quốc tế), FMS (Bán Hàng Quân sự Nước ngoài) và sự giám sát của Quốc hội Mỹ — một biện pháp phòng ngừa sự phụ thuộc vào Washington .

Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca (7 tháng 8 năm 2026)

Ba ngày trước cuộc gọi Zelenskyy–MBS, vào ngày 7 tháng 8 năm 2026, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đã ký Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca tại Mecca . Các sự kiện chính:

• Điều khoản phòng thủ tập thể: một cuộc tấn công vũ trang vào bất kỳ bên ký kết nào được coi là cuộc tấn công vào cả ba bên — về mặt kỹ thuật tương đương với Điều 5 của NATO, theo Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan .
• Không xác định đối thủ: hiệp ước không xác định rõ Iran hay bất kỳ quốc gia nào khác là mối đe dọa, mặc dù nó được ký kết hơn năm tháng sau cuộc chiến Mỹ–Iran và trong bối cảnh Iran tấn công bằng drone vào các quốc gia vùng Vịnh .
• Bối cảnh: ba đồng minh Hồi giáo Sunni của Mỹ, lo ngại về sự leo thang trong khu vực và sự thay đổi trong tư thế quân sự của Mỹ ở Trung Đông, đã cùng nhau thành lập một khối răn đe tập thể .
• Không có cam kết cụ thể nào được công bố: tuyên bố chung không đưa ra chi tiết cụ thể về các cam kết quân sự hoặc nghĩa vụ phòng thủ .

Sự tái định hình rộng lớn hơn của Kiến trúc An ninh Trung Đông

Sự tham gia của Zelenskyy với Saudi Arabia phù hợp với một sự chuyển đổi rộng lớn hơn được thúc đẩy bởi ba lực lượng song song:

1. Công nghệ drone như một yếu tố cân bằng chiến lược. Cuộc chiến Iran đã chứng minh rằng các drone giá rẻ có thể đe dọa các tài sản giá trị cao (ví dụ: vụ phá hủy được báo cáo một chiếc E-3G AWACS trị giá 500 triệu đô la tại Căn cứ Không quân Prince Sultan đúng vào ngày Zelenskyy gặp MBS vào tháng 3) . Ukraine cung cấp các giải pháp chống drone đã được kiểm chứng mà cả các đồng minh phương Tây và các quốc gia vùng Vịnh đều không có ở quy mô tương đương.

2. Đa dạng hóa khỏi sự phụ thuộc duy nhất vào Mỹ. Thỏa thuận Ukraine-Saudi được cấu trúc bên ngoài các khuôn khổ ITAR/FMS, và Hiệp ước Mecca tạo ra một khối an ninh Sunni độc lập . Cả hai động thái đều phản ánh việc các quốc gia vùng Vịnh tìm kiếm nhiều đối tác an ninh thay vì chỉ phụ thuộc vào Washington.

3. Chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu như một đòn bẩy an ninh. Cuộc gọi ngày 10/8 đã liên kết rõ ràng Thỏa thuận Drone với an ninh lương thực . Ukraine là nhà cung cấp lúa mì và ngũ cốc quan trọng cho Trung Đông và Bắc Phi. Bằng cách kết hợp hợp tác quốc phòng với các đảm bảo cung cấp ngũ cốc, Zelenskyy gắn kết chuyên môn an ninh của Ukraine trực tiếp với sự ổn định nhập khẩu lương thực của Saudi Arabia — một mối quan hệ củng cố sự liên quan chiến lược của Kyiv trong khu vực vượt ra ngoài phần cứng quân sự.

Tóm lại, hiệp ước quốc phòng tháng 3 năm 2026 của Zelenskyy đã mang lại cho Saudi Arabia khả năng chống drone đã được kiểm chứng ngoài tầm kiểm soát của Mỹ. Cuộc gọi ngày 10/8 đưa thỏa thuận đó vào giai đoạn thực hiện, đồng thời liên kết nó với an ninh lương thực. Hiệp ước Mecca (ngày 7/8) bổ sung cho bức tranh bằng cách tạo ra một khuôn khổ phòng thủ tập thể Sunni song song — nghĩa là Saudi Arabia đồng thời xây dựng các mối quan hệ quốc phòng song phương (với Ukraine) và một kiến trúc an ninh tập thể ba bên (với Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan), tất cả trong bối cảnh một cuộc chiến tranh khu vực và sự tái cấu trúc toàn cầu của các liên minh an ninh.