Bất chấp thuế quan EU lên tới 35,3%, xe Trung Quốc vẫn chiếm kỷ lục 14,2% thị trường xe điện châu Âu nhờ 3 lối tắt chiến lược

Nghịch lý thuế quan: Xe nhập khẩu giảm, nhưng doanh số thương hiệu Trung Quốc tăng

Các mức thuế chống trợ cấp của EU — 17% cho BYD, 18,8% cho Geely và 35,3% cho SAIC, cộng với mức thuế nhập khẩu tiêu chuẩn 10% — đã thành công trong việc giảm tỷ trọng xe sản xuất tại Trung Quốc bán ra tại EU . Thị phần xe điện chạy pin (BEV) sản xuất tại Trung Quốc tại EU đã giảm từ mức đỉnh 22% vào năm 2024 xuống còn 17% trong quý 1 năm 2026 . Sản lượng ổn định ở mức khoảng 350.000 xe mỗi năm .

Tuy nhiên, thị phần xe điện bán ra bởi các thương hiệu Trung Quốc (bao gồm cả xe sản xuất bên ngoài Trung Quốc) lại tăng lên 14,2% trên toàn Tây Âu và thậm chí đạt 17% trong một số số liệu tháng 4 . Trọng tâm đã chuyển từ nơi sản xuất sang thương hiệu sở hữu — và sự khác biệt này là then chốt. Thuế quan đánh mạnh nhất vào các thương hiệu phương Tây như Tesla, BMW và Volvo vốn đang sản xuất tại Trung Quốc, trong khi các thương hiệu Trung Quốc tìm ra những con đường khác để tiếp cận thị trường .

Lách luật PHEV: Kẽ hở hybrid là động lực tăng trưởng chính

Yếu tố quan trọng nhất là thuế quan của EU ban đầu chỉ áp dụng cho xe điện chạy pin (BEV), không bao gồm xe hybrid sạc điện (PHEV). Các nhà sản xuất Trung Quốc đã nhanh chóng khai thác khoảng trống này .

• Các thương hiệu Trung Quốc đã chiếm 34% thị trường PHEV châu Âu trong tháng 6 năm 2026 — cứ ba xe hybrid sạc điện mới bán ra thì có hơn một chiếc là của Trung Quốc — tăng từ con số gần như bằng không hai năm trước đó .
• BYD đã vượt Tesla về lượng đăng ký xe tại châu Âu trong nửa đầu năm 2026 (174.144 xe so với 170.351 xe của Tesla) phần lớn nhờ vào việc tràn ngập thị trường bằng những mẫu hybrid sạc điện giá phải chăng không bị đánh thuế bổ sung từ EU .
• Kể từ đầu năm 2025, khi EU áp mức thuế hiệu dụng khoảng 27% đối với BEV sản xuất tại Trung Quốc, các hãng xe Trung Quốc đã đẩy mạnh xuất khẩu PHEV vì dòng xe này được miễn trừ .

Đây là một sự chạy đua có chủ đích. Các thương hiệu Trung Quốc đã tăng tốc vận chuyển PHEV trước khi EU mở rộng thuế quan, lý giải vì sao thị phần của họ tăng vọt lên 34% vào tháng 6 — một cánh cửa cơ hội mà họ biết là sẽ sớm đóng lại .

Anh Quốc: Cánh cửa không thuế quan vào châu Âu

Vương quốc Anh không áp dụng thêm thuế quan nào đối với xe điện Trung Quốc, tạo ra một sự bất đối xứng khu vực lớn mà các nhà sản xuất Trung Quốc đã khai thác triệt để .

• Các thương hiệu Trung Quốc đã đạt khoảng 15% tổng doanh số xe mới tại Anh trong đầu năm 2026, tăng từ mức 1,3% của 5 năm trước đó .
• BYD gần như tăng gấp đôi doanh số tại Anh trong nửa đầu năm 2026, lên hơn 37.000 xe, vượt qua Tesla để trở thành thương hiệu xe điện bán chạy nhất tại đây .
• Anh Quốc chiếm một tỷ lệ không tương xứng trong tổng số xe điện Trung Quốc đăng ký trên toàn châu Âu . Riêng trong tháng 6 năm 2026, các thương hiệu Trung Quốc đã chiếm kỷ lục 16,5% thị trường Anh .
• Italy cũng chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ trong lượng người mua xe điện Trung Quốc, góp phần vào kỷ lục chung .

Bởi vì Anh không đánh thêm bất kỳ loại thuế nào — không với BEV, không với PHEV — nước này đã trở thành thị trường lớn rẻ nhất châu Âu cho xe Trung Quốc . BYD, Geely, Chery và nhiều hãng khác đã đổ vốn vào mạng lưới đại lý và các chiến dịch tiếp thị tại Anh .

Hàn Quốc: Bàn đạp sản xuất mới nổi

Các nhà sản xuất Trung Quốc đang ứng phó với hàng rào thuế quan của EU bằng cách thiết lập các cơ sở sản xuất bên ngoài Trung Quốc, có thể đủ điều kiện để được miễn thuế hoặc hưởng thuế suất thấp khi tiếp cận châu Âu .

• Chery đã có khoản đầu tư chiến lược vào hãng xe Hàn Quốc KG Mobility .
• Geely đã sử dụng quan hệ đối tác sản xuất tại Hàn Quốc — bao gồm mối quan hệ với Renault Korea — để sản xuất xe có thể xuất khẩu sang châu Âu với xuất xứ không phải Trung Quốc .
• Hàn Quốc có hiệp định thương mại tự do với EU, vì vậy xe lắp ráp tại đây bởi các nhà máy do Trung Quốc sở hữu hoặc hợp tác có thể chịu mức thuế EV thấp hơn hoặc bằng 0 .

Chiến lược này vẫn đang trong giai đoạn đầu — hầu hết doanh số trong đầu năm 2026 vẫn đến từ xe sản xuất tại Trung Quốc hoặc lắp ráp tại châu Âu — nhưng nó đại diện cho một con đường né tránh thuế quan trong trung hạn . Các liên kết sản xuất tại Hàn Quốc, thỏa thuận đồng phát triển và quan hệ đối tác sản xuất địa phương đang được theo đuổi không chỉ cho châu Âu mà còn để vượt qua thuế quan của Mỹ .

EU đang chạy đua để bịt các kẽ hở này

EU đang cố gắng đóng cửa lỗ hổng PHEV và bổ sung thêm các hạn chế:

• Vào tháng 6 năm 2026, Ủy ban châu Âu đã hoàn tất công tác chuẩn bị để áp thuế chống trợ cấp đối với xe hybrid sạc điện sản xuất tại Trung Quốc, chờ sự chấp thuận của đa số các quốc gia thành viên EU .
• EU cũng đề xuất các quy tắc về hàm lượng nội địa "sản xuất tại châu Âu", yêu cầu xe điện phải được lắp ráp lần cuối trong EU và hơn 70% linh kiện xe (không bao gồm pin) có nguồn gốc từ khối này để đủ điều kiện nhận các ưu đãi từ chính phủ .
• Theo một khuôn khổ riêng, các nhà sản xuất ô tô có thể thương lượng miễn trừ thuế quan cho từng mẫu xe cụ thể. Volkswagen đã giành được quyền miễn trừ cho mẫu Cupra Tavascan sản xuất tại Trung Quốc để đổi lấy mức giá sàn và hạn ngạch hàng năm, và các hãng xe Trung Quốc cũng đang tìm kiếm các thỏa thuận tương tự .

Cuộc đua hiện đang diễn ra: Các nhà sản xuất Trung Quốc đang mở rộng nhanh chóng trong khoảng thời gian trước khi các biện pháp này có hiệu lực đầy đủ .

Lợi thế cấu trúc vượt xa việc lách thuế

Ngoài ba lối thoát chiến lược này — kẽ hở phân loại PHEV, thị trường Anh không thuế quan và sản xuất ở nước ngoài — các nhà sản xuất Trung Quốc còn được hưởng lợi từ những lợi thế cấu trúc sâu xa hơn:

• Lợi thế về chi phí khoảng 30% so với các đối thủ châu Âu, cho phép họ hấp thụ một phần chi phí thuế quan và vẫn bán rẻ hơn các đối thủ địa phương .
• Chiết khấu mạnh cho xe BEV, tận dụng quy mô và khả năng tích hợp dọc (đặc biệt là trong lĩnh vực pin) để đưa ra mức giá thấp hơn .
• Phần mềm và tính năng vượt trội thúc đẩy nhu cầu của người tiêu dùng ngay cả khi giá bị đẩy lên bởi thuế quan .

Như một nhà phân tích ngành đã nhận xét: "Thuế quan không có tác động lớn" đến sự tăng trưởng của các thương hiệu Trung Quốc, bởi vì lợi thế về chi phí và sức hấp dẫn của sản phẩm đủ lớn đến nỗi ngay cả mức thuế hiệu dụng 27% đối với BEV cũng không thể ngăn cản bước tiến của họ .

Ý nghĩa

Thuế quan của EU đã làm giảm sản lượng BEV vận chuyển trực tiếp từ Trung Quốc, nhưng chúng không ngăn được các thương hiệu Trung Quốc tăng trưởng tổng thể nhờ ba lối thoát cấu trúc: kẽ hở phân loại PHEV, thị trường Anh không thuế quan và sự dịch chuyển sang sản xuất ở nước ngoài (cả tại châu Âu và thông qua quan hệ đối tác tại Hàn Quốc). EU hiện đang chạy đua để bịt từng lỗ hổng này — bằng cách mở rộng thuế sang PHEV và áp dụng các quy tắc về hàm lượng nội địa — nhưng các nhà sản xuất Trung Quốc đã giành được đà tăng trưởng quan trọng trên thị trường trong khoảng thời gian các quy tắc còn chưa hoàn thiện.