Chuyến thăm Serbia của Zelensky gây phản ứng dữ dội: Kosovo gỡ băng rôn đoàn kết với Ukraine

• Pristina đã gỡ bỏ một băng rôn lớn 'Giải phóng Ukraine' (Free Ukraine) treo trên tòa nhà chính quyền trung tâm kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022. Thị trưởng Përparim Rama đã đăng tải video về việc gỡ băng rôn vào ngày 9 tháng 8, giải thích rằng "sự tôn trọng phải là qua lại" và "không có chính sách nào có thể được xây dựng trên sự coi thường nhà nước Kosovo và những hy sinh của người dân nơi đây" .
• Bộ trưởng Ngoại giao Kosovo Behgjet Pacolli mô tả việc ông Zelensky tái khẳng định lập trường là "một nhát dao sau lưng những khát vọng của người dân Kosovo" và cho rằng điều này mâu thuẫn với sự đoàn kết mà người Ukraine từng nhận được từ Kosovo .
• Các quan chức Albania cũng lên tiếng, khi Tirana khẳng định chủ quyền của Kosovo "không thể bị hạ thấp hay đánh đồng với sự xâm lược của Nga nhằm vào Ukraine" .
• Chính phủ Kosovo chính thức cáo buộc lập trường của ông Zelensky đã phớt lờ quyền tự quyết của người Kosovo và nuông chiều chính quốc gia mà Kosovo đã tách ra vào năm 2008 .

Sự việc này phơi bày một sự bất đối xứng đầy đau đớn: Kosovo đã tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga và công khai ủng hộ nỗ lực chiến tranh của Ukraine, trong khi Serbia – quốc gia từ chối áp đặt trừng phạt – lại được đáp lại bằng một chuyến thăm cấp nhà nước và sự tái khẳng định cho các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ của mình .

Những kết quả tích cực từ chuyến thăm: Thương mại, Nông nghiệp và Năng lượng

Bất chấp những tranh cãi, chuyến thăm vẫn mang lại một số cam kết hợp tác cụ thể mà cả hai bên coi là một bước đột phá.

• Hiệp định thương mại tự do: Cả hai tổng thống đều cam kết sẽ hoàn tất một hiệp định thương mại tự do đã bị đình trệ từ lâu – vốn được thảo luận trong hơn hai thập kỷ – vào cuối năm 2026 .
• Bản ghi nhớ nông nghiệp: Bộ Nông nghiệp Serbia và Ukraine đã ký một bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp, thú y và an toàn thực phẩm .
• Các lĩnh vực hợp tác khác: Các cuộc đàm phán bao gồm cơ sở hạ tầng, khả năng phục hồi năng lượng, an ninh lương thực và các nỗ lực hội nhập EU chung. Serbia cũng tái khẳng định ủng hộ toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, bao gồm các vùng lãnh thổ mà Nga đã kiểm soát từ năm 2014 .
• Màn cân bằng của ông Vučić: Tổng thống Serbia Aleksandar Vučić đã đón tiếp ông Zelensky bằng một lễ nghiêm trang, báo hiệu một sự điều chỉnh chính sách đối ngoại dần dần. Tuy nhiên, ông vẫn giữ nguyên lập trường từ chối áp đặt các lệnh trừng phạt lên Nga bất chấp áp lực từ EU .

Một quan chức cấp cao Ukraine đã nói với AFP trước chuyến thăm rằng mục tiêu của Kyiv là "kéo người Serbia ra khỏi phe của Nga" . Theo thước đo đó, chuyến thăm đã mang lại những bước tiến khiêm tốn nhưng rõ rệt.

Thế tiến thoái lưỡng nan chiến lược của Ukraine: Nguyên tắc và Ngoại giao

Chuyến thăm Serbia của ông Zelensky đã minh họa một cách sống động cho một căng thẳng cốt lõi trong chính sách đối ngoại của Ukraine mà không có lời giải dễ dàng.

• Nguyên tắc và tiếp cận: Cuộc chiến của Ukraine chống lại sự xâm lược của Nga dựa trên nguyên tắc bất khả xâm phạm về toàn vẹn lãnh thổ và luật pháp quốc tế. Việc công nhận tuyên bố độc lập đơn phương của Kosovo – điều mà Ukraine, cũng như Nga, chưa bao giờ làm – sẽ phá hoại nguyên tắc nền tảng đó. Nhưng từ chối làm như vậy sẽ làm tổn hại đến quan hệ với Kosovo và Albania, hai quốc gia đã từng là những người ủng hộ mạnh mẽ cho nỗ lực chiến tranh của Ukraine và tham gia các lệnh trừng phạt chống Nga .
• Phản ứng của Moscow: Chuyến thăm đã vấp phải sự phẫn nộ của Nga. Các nhà phân tích tại Kyiv Post lưu ý rằng chuyến đi của ông Zelensky đã đặt Kyiv vào bên trong "một trong những pháo đài chính trị quan trọng nhất của Moscow ở Đông Nam Âu" . Những người biểu tình ở Belgrade đã vẫy cờ Nga và chân dung Vladimir Putin, với một số người gọi chuyến thăm là "một sự ô nhục thực sự" .
• Đánh giá tổng thể: Ukraine đã tính toán rằng việc vun đắp quan hệ với Serbia – một ứng cử viên EU quan trọng và là điểm tựa địa chính trị tại Balkan – là xứng đáng với cái giá ngoại giao phải trả với Pristina và Tirana. Chuyến thăm đã thành công trong việc kéo Serbia ra khỏi quỹ đạo của Nga, nhưng phải trả giá bằng sự rạn nứt tình đoàn kết với Kosovo và Albania, và để lại tấm băng rôn 'Giải phóng Ukraine' trên đường phố Pristina .