Cuộc tấn công phối hợp của Houthi: Nhắm vào cảng Mokha và nhà máy lọc dầu Saudi Aramco

Các Lực lượng Kháng chiến Quốc gia liên minh với chính phủ Yemen đưa ra con số thấp hơn là bảy người thiệt mạng (bốn binh sĩ và ba dân thường) và 15 người bị thương .

Cơ sở hạ tầng của cảng đã bị hư hại nghiêm trọng. Ông Fayed al-Noman, trợ lý thứ trưởng Bộ Thông tin, cho biết Houthi đã phóng tên lửa và máy bay không người lái vào cảng, làm hư hại nặng các tòa nhà và cầu cảng cũng như hàng hóa thương mại và nguồn cung cấp thực phẩm . Bộ trưởng Giao thông Vận tải Yemen, Mohsen al-Amri, gọi đây là một "vụ đánh bom khủng bố" gây ra thương vong và thiệt hại vật chất đáng kể .

Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi một làn sóng tấn công thứ hai của Houthi nhằm vào Mokha chỉ chưa đầy 24 giờ sau đợt đầu tiên, với các lực lượng chính phủ Yemen báo cáo rằng hệ thống phòng không đã đánh chặn sáu máy bay không người lái trong khi hai tên lửa đạn đạo rơi xuống biển mà không trúng mục tiêu .

Cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Saudi Aramco ở Jazan

Người phát ngôn quân sự của Houthi, ông Yahya Saree, tuyên bố một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái đã nhắm vào nhà máy lọc dầu Aramco ở Jazan, mô tả đó là một cuộc tấn công "chính xác" . Bộ Năng lượng Saudi xác nhận một đám cháy đã bùng phát tại cơ sở này nhưng cho biết nó đã được dập tắt mà không có thương vong . Bộ này không tiết lộ nguyên nhân gây ra đám cháy.

Đây là cuộc tấn công lớn thứ hai của Houthi nhắm vào Jazan trong vòng vài tuần. Một cuộc tấn công vào ngày 25 tháng 7 bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái đã làm bùng cháy khu phức hợp nhà máy lọc dầu tương tự và cũng nhắm vào nhà ga xuất khẩu Yanbu ở phía bắc . Cuộc tấn công ngày 25 tháng 7 đã làm hư hại khu phức hợp Chu trình hỗn hợp Khí hóa Tích hợp (IGCC) và một khu vực bồn chứa của nhà máy lọc dầu, buộc Saudi Aramco phải đóng cửa cơ sở có công suất 400.000 thùng/ngày này . Các sửa chữa dự kiến sẽ hoàn thành vào ngày 15 tháng 8 .

Nhà máy lọc dầu Jazan đã đóng vai trò như một trung tâm xuất khẩu của Saudi Arabia để vượt qua lệnh phong tỏa đang diễn ra của Iran tại eo biển Hormuz .

Lý do Houthi đưa ra

Người phát ngôn quân sự của Houthi, ông Yahya Saree, đã đưa ra nhiều lý do cho các cuộc tấn công:

• Tấn công Mokha: Được mô tả là một chiến dịch "quy mô lớn" nhắm vào quân đội và kho vũ khí do Saudi hậu thuẫn, tuyên bố đã tiêu diệt "hàng trăm" nhân viên đối phương và phá hủy các căn cứ quân sự . Saree cho biết chiến dịch có sự tham gia của "một số lượng lớn tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái" và là hành động trả đũa cho việc Saudi tăng cường quân đội và các cuộc tấn công vào bờ biển phía tây của Yemen và tỉnh Taiz .
• Tấn công nhà máy lọc dầu Jazan: Được coi là hành động trả đũa cho "các vụ vi phạm không phận Yemen bằng máy bay không người lái của Saudi" và các hoạt động của Saudi ở tây bắc Yemen, cụ thể là tại các tỉnh Hajjah và Saada do Houthi kiểm soát .
• Chiến dịch rộng lớn hơn: Houthi đã tuyên bố một chiến dịch "bao vây để trả đũa bao vây" và một lệnh phong tỏa hàng hải đối với tàu thuyền Saudi trên Biển Đỏ và Bab al-Mandeb, cho rằng đó là một phản ứng chính đáng đối với các hạn chế trên không và trên biển của Riyadh đối với Yemen được áp đặt theo yêu cầu của chính phủ được quốc tế công nhận .

Phản ứng của Saudi Arabia

Phản ứng của Saudi Arabia được đánh giá là có chừng mực nhưng mang nhiều hệ quả:

• Bộ Năng lượng xác nhận đã dập tắt đám cháy tại nhà máy lọc dầu Jazan và cho biết "các cơ quan có thẩm quyền đang hoàn tất các thủ tục cần thiết để xử lý vụ việc" .
• Các lực lượng Yemen do Saudi hậu thuẫn (Lực lượng Kháng chiến Quốc gia) đã tiến hành các hoạt động trả đũa dọc theo bờ biển phía tây.
• Hai ngày trước cuộc tấn công ngày 9/8, Saudi Arabia đã ký một hiệp ước phòng thủ với Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan để đối phó với tình trạng bất ổn khu vực ngày càng gia tăng từ cuộc chiến Mỹ-Israel chống Iran . Hiệp ước này báo hiệu việc vương quốc này đang tìm kiếm các điểm tựa quân sự khi cuộc xung đột mở rộng.
• Vương quốc này cũng đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu của Houthi ở Yemen, bao gồm cả ở Hodeidah, mà Houthi coi là một "sự leo thang nguy hiểm" .

Leo thang khu vực rộng lớn hơn

Các cuộc tấn công này nằm trong một cuộc khủng hoảng rộng lớn hơn nhiều có nguy cơ định hình lại bối cảnh năng lượng Trung Đông:

Hai điểm nghẽn chịu áp lực

• Lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Iran: Iran đã thắt chặt các điều khoản của mình tại eo biển Hormuz, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng. Các cuộc tấn công của Houthi vào cơ sở hạ tầng Biển Đỏ của Saudi đã tạo ra một mối đe dọa điểm nghẽn thứ hai tại eo biển Bab al-Mandeb — tuyến đường hẹp giữa Yemen và Djibouti, nơi phần lớn dầu mỏ và tàu container của thế giới đi qua .
• Lưu lượng vận chuyển ở Vịnh đã giảm đáng kể sau khi Houthi tấn công một tàu chở dầu của Saudi ngoài khơi Yanbu và một tàu khác ở Vịnh Aden vào đầu tháng 8 .

Bối cảnh cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran

Houthi đang hoạt động như một lực lượng ủy nhiệm liên minh với Iran, mở một "mặt trận thứ hai" chống lại Saudi Arabia và làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu phối hợp với chiến lược Vùng Vịnh của Iran . Các cuộc tấn công này đánh dấu các cuộc tấn công Houthi đáng kể đầu tiên vào lãnh thổ Saudi kể từ lệnh ngừng bắn năm 2022, đánh dấu sự sụp đổ hiệu quả của sự yên tĩnh tương đối đã kéo dài trong bốn năm .

Những trở ngại ngoại giao

Các nỗ lực tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình với Iran vẫn tiếp tục nhưng phải đối mặt với những trở ngại lớn khi cuộc xung đột lan rộng từ Vịnh sang Biển Đỏ . Các cuộc tấn công đã thu hút sự quan tâm của các phương tiện truyền thông và chính phủ toàn cầu vì chúng đe dọa dòng chảy tự do của dầu mỏ và thương mại qua hai trong số các điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới.

Kết luận

Các cuộc tấn công ngày 9 tháng 8 không phải là những sự cố riêng lẻ. Chúng là đợt leo thang mới nhất trong một chiến dịch phối hợp của Houthi — với sự hậu thuẫn của Iran — nhằm gây sức ép lên Saudi Arabia bằng cách tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng và các cảng Biển Đỏ của nước này, đồng thời chiến đấu chống lại các lực lượng chính phủ Yemen. Khi kết hợp với thái độ của Iran tại eo biển Hormuz, các cuộc tấn công này đe dọa sẽ bóp nghẹt dòng chảy năng lượng toàn cầu qua cả hai điểm nghẽn chính của Trung Đông cùng một lúc. Sự sụp đổ của lệnh ngừng bắn kéo dài bốn năm và việc hình thành các hiệp ước phòng thủ mới báo hiệu rằng khu vực này đang bước vào một giai đoạn đối đầu nguy hiểm hơn.