Cuộc khủng hoảng biên giới Schengen giữa Tây Ban Nha và Ý

Thiệt hại về nhân mạng rất nghiêm trọng. Số người chết lên tới ít nhất 72 người chỉ tính riêng phía Tây Ban Nha, và thêm 5 thi thể được tìm thấy ngoài khơi bờ biển Ceuta vào ngày 2 tháng 8 . Cuộc khủng hoảng một phần được thổi bùng bởi những tin đồn thất thiệt trên mạng lan truyền qua các ứng dụng nhắn tin .

Các biện pháp hạn chế ban đầu của Ý (Được công bố ngày 31/7, có hiệu lực từ ngày 1/8)

Vào ngày 31 tháng 7, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni thông báo đình chỉ một tháng chế độ đi lại tự do Schengen với Tây Ban Nha đối với các đường hàng không và đường biển. Động thái này có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8 và dự kiến kéo dài đến ngày 1 tháng 9 . Ý đã chính thức thông báo cho Ủy ban châu Âu theo Điều 25 và 28 của Bộ luật Biên giới Schengen (SBC), với lý do đe dọa đến trật tự công cộng, an ninh nội bộ và quản lý di cư .

Kiểm soát được thực hiện như thế nào: Các hạn chế liên quan đến việc kiểm tra danh tính có mục tiêu đối với du khách không phải là công dân EU đến từ Tây Ban Nha tại các sân bay và cảng biển của Ý . Du khách cho biết có các trạm kiểm soát thực tế với làn đường riêng cho các chuyến bay đến từ Tây Ban Nha . Công dân EU đi lại giữa hai nước không bị ảnh hưởng.

Lý do của Ý: Bà Meloni mô tả biện pháp này là "bất thường", được áp dụng để bảo vệ an ninh quốc gia . Chính phủ cho rằng dòng người ồ ạt vào Ceuta đã tạo ra nguy cơ thực sự là những người di cư chưa đăng ký sẽ tiếp tục di chuyển đến Ý . Áp lực chính trị từ phe cực hữu trong nước cũng đóng một vai trò .

Phản ứng và sự trả đũa của Tây Ban Nha (Ngày 7–9 tháng 8)

Ngày 7 tháng 8 — Tối hậu thư từ Madrid

Chính phủ Tây Ban Nha đã đưa ra một tối hậu thư chính thức: Ý phải đến Chủ nhật, ngày 9 tháng 8, để dỡ bỏ các biện pháp kiểm soát biên giới của mình. Nếu Rome không tuân thủ, Madrid cảnh báo sẽ áp đặt "các biện pháp tương xứng để bảo vệ lợi ích và phẩm giá của công dân mình" . Tây Ban Nha công khai mô tả các biện pháp kiểm soát của Ý là "phi lý và phân biệt đối xử" và cho rằng chúng "đi ngược lại lợi ích của EU" . Quan điểm của Tây Ban Nha là cuộc khủng hoảng Ceuta đã được giải quyết — hầu hết người di cư đã quay trở lại Maroc — khiến các hạn chế của Ý trở nên vô căn cứ .

Ngày 7 tháng 8 — Ý thách thức

Chính phủ Ý đã bác bỏ cái mà họ gọi là "tối hậu thư" từ Madrid, tuyên bố sẽ không bị gây sức ép để dỡ bỏ các biện pháp an ninh của mình . Rome cho biết các biện pháp kiểm soát sẽ được duy trì cho đến ít nhất là ngày 15 tháng 8 .

Ngày 9 tháng 8 (Nửa đêm) — Sự trả đũa của Tây Ban Nha có hiệu lực

Khi thời hạn cuối cùng trôi qua, Tây Ban Nha đã áp đặt các biện pháp kiểm soát biên giới đối với tất cả các chuyến đi bằng đường hàng không và đường biển từ Ý — bao gồm kiểm tra hộ chiếu, quốc tịch và thị thực đối với du khách Ý. Các biện pháp này có hiệu lực vào lúc nửa đêm thứ Bảy, ngày 9 tháng 8, và dự kiến kéo dài đến ngày 7 tháng 9 . Hành khách Ý đến sân bay Barcelona đã phải chịu sự kiểm tra ngẫu nhiên của cảnh sát .

Các lập luận so sánh

Đánh giá của EU

Ủy ban châu Âu đã nhận được thông báo chính thức từ cả hai nước: của Ý vào ngày 1 tháng 8, và của Tây Ban Nha vào khoảng ngày 8 tháng 8. Cả hai đều được đệ trình theo các điều khoản của SBC về việc tạm thời tái áp đặt kiểm soát biên giới nội bộ . Cổng thông tin chính thức của EU đã liệt kê cả hai biện pháp này cùng với các biện pháp tái áp đặt Schengen tạm thời khác của các quốc gia thành viên .

Các quan chức EU công khai mô tả cả hai biện pháp này là tạm thời và mang tính địa phương, đồng thời tuyên bố chúng không đe dọa lâu dài đến tính toàn vẹn tổng thể của khu vực Schengen . Ủy ban đã không yêu cầu các biện pháp trừng phạt hay hòa giải, trên thực tế đã để cho tranh chấp song phương tự giải quyết theo thời gian biểu của riêng nó.

Tranh chấp cốt lõi: Hậu quả của Ceuta và Nguy cơ di cư thứ cấp

Bất đồng chính chưa bao giờ là về bản thân cuộc khủng hoảng Ceuta, mà là về hậu quả của nó và nguy cơ di chuyển thứ cấp:

• Tây Ban Nha cho rằng họ đã kiểm soát được cuộc khủng hoảng. Phần lớn trong số 50.000–80.000 người nhập cảnh đã tự nguyện quay trở lại Maroc trong vòng vài ngày, và các cuộc vượt biên đã dừng lại sau khi Tây Ban Nha tăng cường an ninh biên giới bằng một rào chắn nổi dài 500 mét . Madrid coi động thái của Ý là một phản ứng thái quá về mặt chính trị và là sự vi phạm tinh thần đoàn kết Schengen.

• Ý cho rằng Tây Ban Nha đã mất kiểm soát biên giới bên ngoài của mình. Chính phủ của bà Meloni tuyên bố rằng hàng chục nghìn người — nhiều người chưa đăng ký — đã nhập cảnh vào lãnh thổ Schengen, và Ý có quyền hợp pháp để tự bảo vệ mình khỏi các di chuyển thứ cấp tiếp theo, ngay cả khi về mặt kỹ thuật, hầu hết đã quay trở lại Maroc .

Sự leo thang 'ăn miếng trả miếng' này giữa hai quốc gia thành viên EU lớn là một bài kiểm tra sức chịu đựng hiếm hoi đối với khuôn khổ Schengen. Mặc dù cả hai biện pháp đều là tạm thời và EU đã đánh giá thấp nguy cơ thiệt hại lâu dài, nhưng sự kiện này đã cho thấy một cuộc khủng hoảng biên giới ở một quốc gia thành viên có thể nhanh chóng kích hoạt sự đổ vỡ của tự do đi lại trên toàn khối như thế nào.