Khủng hoảng mùa hè 2026 ở châu Âu: Sóng nhiệt thiêu đốt, cháy rừng tàn phá và hệ lụy chết người

Hơn 300.000 người đã phải sơ tán tại Pháp và Tây Ban Nha, đây là cuộc sơ tán trong thời bình lớn nhất trong lịch sử hiện đại của các nước này, theo Cơ chế Bảo vệ Dân sự EU . Riêng Pháp đã sơ tán ước tính 220.000–250.000 người, trong khi Tây Ban Nha sơ tán hơn 75.000 người .

Thiệt hại do cháy rừng trong mùa 2026 đã vượt quá kỷ lục của năm 2025 và các công ty bảo hiểm trong nước dự kiến sẽ phải gánh chịu phần lớn tổn thất trước mắt . Một ước tính từ AccuWeather cho rằng chi phí kinh tế có thể lên tới 16,4 tỷ bảng Anh, mặc dù con số này không thể được xác nhận độc lập từ các nguồn chính thức được xem xét .

Thiệt hại về người: Tử vong vượt mức

Cơ quan y tế công cộng của Pháp, Santé Publique France, đã ghi nhận 5.764 ca tử vong vượt mức (từ mọi nguyên nhân) trong đợt nắng nóng từ ngày 17 tháng 6 đến ngày 2 tháng 7. Đây là tỷ lệ tử vong vượt mức cao nhất trong một đợt nắng nóng kể từ đợt nắng nóng chết người năm 2003 (khiến khoảng 15.000 người thiệt mạng) . Một nửa số ca tử vong này xảy ra chỉ trong ba ngày (25-27 tháng 6) và người từ 75 tuổi trở lên chiếm khoảng hai phần ba số ca .

Trên khắp Tây Âu, chỉ riêng đợt nắng nóng cuối tháng 6 đã dẫn đến hơn 10.000 ca tử vong vượt mức, với hơn 9.000 ca ở những người từ 65 tuổi trở lên, theo dữ liệu từ mạng lưới EuroMOMO được hỗ trợ bởi Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu và Tổ chức Y tế Thế giới .

Con số này không bao gồm các ca tử vong từ các đợt nắng nóng tiếp theo trong tháng 7 và tháng 8, nghĩa là tổng số thiệt hại cho cả mùa hè có thể còn cao hơn.

Điện hạt nhân và cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng

Nắng nóng và hạn hán cực độ ở châu Âu đã làm gián đoạn trực tiếp việc sản xuất điện hạt nhân, vốn phụ thuộc vào nguồn nước sông dồi dào và mát mẻ để làm mát lò phản ứng.

• Pháp: EDF đã đóng cửa ít nhất 3 lò phản ứng và giảm công suất của 7 lò khác vì nước sông quá ấm để làm mát. Sản lượng điện hạt nhân của Pháp giảm xuống mức thấp nhất trong 9 tháng vào cuối tháng 6 .
• Hungary và Romania: Các nhà máy điện hạt nhân dọc sông Danube buộc phải cắt giảm công suất do mực nước xuống thấp kỷ lục và phải đối mặt với nguy cơ ngừng hoạt động hoàn toàn trong vòng vài ngày . Nhà máy Paks của Hungary, nơi sản xuất gần một nửa lượng điện của cả nước, có nguy cơ ngừng hoạt động hoàn toàn .
• Lưới điện EU bị căng thẳng: Các nhà máy điện ở Pháp, Ý, Ba Lan, Hungary, Romania và Slovenia đã buộc phải ngừng hoạt động hoặc giảm công suất do mực nước thấp hoặc nhiệt độ nước cao. Ủy ban châu Âu mô tả tình hình năng lượng là "căng thẳng" .
• Vận tải đường sông: Mực nước xuống thấp kỷ lục trên sông Rhine và Danube cũng làm gián đoạn vận chuyển hàng hóa và sà lan, gây thêm áp lực cho chuỗi cung ứng và đẩy chi phí lên cao .

Tính đến cuối tháng 7, khoảng 7 GW công suất hạt nhân — khoảng 10% tổng công suất hạt nhân lắp đặt của EU — đã ngừng hoạt động trên khắp nước Pháp, Hungary và Romania .

Nguyên nhân khí hậu: Khoa học về vai trò của biến đổi khí hậu

Các phân tích khoa học đã chỉ ra mối liên hệ trực tiếp giữa mức độ nghiêm trọng của các sự kiện năm 2026 và biến đổi khí hậu do con người gây ra.

World Weather Attribution (WWA) phát hiện ra rằng các điều kiện nóng, khô và nhiều gió đã thúc đẩy các đám cháy có khả năng xảy ra cao hơn ít nhất 20 lần ở Tây Ban Nha và cao gấp đôi ở Pháp do biến đổi khí hậu .

Một nghiên cứu riêng biệt trong cùng thời kỳ cho thấy nhiệt độ cực cao đã "hút khô đất" trên khắp Tây Âu có khả năng xảy ra cao gấp 80 lần do hiện tượng nóng lên toàn cầu và cao gấp 40 lần ở Đông Âu . Các nhà khoa học cho biết cuộc khủng hoảng khí hậu đang "định nghĩa lại hạn hán ở châu Âu" khi nhiệt độ cao — chứ không chỉ thiếu mưa — trở thành yếu tố chính .

Triển vọng: Chưa có dấu hiệu hạ nhiệt

Trung Âu tiếp tục thiết lập các kỷ lục nhiệt độ cao vào tuần thứ hai của tháng 8 . Các đợt nắng nóng mới được dự báo sẽ quay trở lại sau những đợt nghỉ ngắn, với các quan chức cảnh báo về "những ngày khó khăn phía trước" . Dịch vụ Thông tin Cháy rừng châu Âu báo cáo rằng mức độ nghiêm trọng của "thời tiết cháy rừng" trên khắp EU từ tháng 1 đến tháng 7 năm 2026 nghiêm trọng hơn 43% so với mức trung bình của cùng kỳ trong hai thập kỷ qua .

Lưu ý quan trọng: Một con số thiệt hại cụ thể do cháy rừng là 16,4 tỷ bảng Anh được đề cập trong một số báo cáo không thể được xác minh độc lập từ các nguồn chính thức của EU hoặc quốc gia. Các bằng chứng hiện có xác nhận rằng tổn thất được bảo hiểm và kinh tế đang vượt quá kỷ lục của mùa 2025, nhưng chưa có ước tính chính thức duy nhất nào được công bố .