Lần đầu tiên trong lịch sử: Trung Quốc chi tiêu cho R&D vượt Mỹ vào năm 2024

Những con số này được củng cố bởi dữ liệu của OECD sử dụng điều chỉnh theo sức mua tương đương (PPP), phương pháp tiêu chuẩn để so sánh quốc tế. Theo PPP:

• Trung Quốc: 1,028–1,03 nghìn tỷ USD trong tổng chi tiêu nội địa cho R&D (GERD) năm 2024
• Mỹ: 1,009–1,01 nghìn tỷ USD trong cùng kỳ
• Tổng chi tiêu R&D toàn cầu: 3,48 nghìn tỷ USD

Cùng nhau, Trung Quốc (30%) và Mỹ (29%) chiếm tới 59% tổng hoạt động R&D toàn cầu .

Một lưu ý quan trọng về phương pháp luận: Lợi thế của Trung Quốc rõ rệt nhất khi điều chỉnh theo PPP, vốn tính đến sự khác biệt về cơ cấu chi phí giữa các nền kinh tế. Trên cơ sở tỷ giá hối đoái danh nghĩa, Mỹ vẫn dẫn đầu. OECD và NSB sử dụng PPP làm tiêu chuẩn để so sánh quốc tế, khiến nó trở thành thước đo được hầu hết các phân tích chính thức trích dẫn .

Động lực chính đằng sau sự vượt lên của Trung Quốc

Tăng trưởng hai con số bền vững. Chi tiêu R&D của Trung Quốc tăng 13,1% trong năm 2024, gần gấp đôi tốc độ tăng 6,7% của Mỹ. Trong ít nhất một thập kỷ, Trung Quốc đã tăng chi tiêu nghiên cứu tổng thể ở mức gần 10% hàng năm, vượt xa tốc độ tăng của Mỹ .

Đầu tư doanh nghiệp là động cơ. Báo cáo của MEXT theo dõi cụ thể "tổng chi tiêu R&D của các công ty và trường đại học", và đầu tư của doanh nghiệp được coi là động lực chính. Chi tiêu R&D của doanh nghiệp Trung Quốc tăng 13% lên 75,4 nghìn tỷ yên, với các ngành máy tính, điện tử và quang học dẫn đầu sự tăng vọt .

Chính sách công nghiệp và thu hút nhân tài. OECD và NSB cho rằng sự trỗi dậy của Trung Quốc là nhờ đầu tư bền vững của chính phủ, các mục tiêu chính sách công nghiệp như "Made in China 2025" và chiến dịch thu hút nhân tài khoa học mạnh mẽ .

Tiến bộ theo lĩnh vực. Các công ty Trung Quốc đã vượt qua các công ty Mỹ về cường độ đầu tư R&D trong bốn trong số chín lĩnh vực công nghệ cao do Quỹ Thông tin và Đổi mới Sáng tạo (ITIF) nghiên cứu. Loại trừ phần mềm và dược phẩm sinh học, R&D điều chỉnh theo tiền lương của các công ty Trung Quốc trên bảy ngành công nghiệp tiên tiến hiện cao hơn R&D của các công ty Mỹ 6% .

Hàm ý rộng hơn

Chất lượng so với số lượng. Trong khi Trung Quốc dẫn đầu về tổng chi tiêu, nền khoa học Mỹ vẫn duy trì lợi thế rõ ràng về chất lượng nghiên cứu, các ấn phẩm có tác động cao, tỷ trọng nghiên cứu cơ bản và đầu ra đẳng cấp Nobel. NSB lưu ý rằng thế mạnh của Mỹ "vẫn tồn tại" ngay cả khi đà tăng trưởng của Trung Quốc ngày càng mạnh .

Khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường được thu hẹp. Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách truyền thống giữa sản lượng nghiên cứu và ứng dụng thương mại, vốn từ lâu được coi là điểm yếu của hệ thống đổi mới sáng tạo nước này .

Phản ứng chính sách của Mỹ. Hơn 3.300 nhà khoa học Mỹ đã thúc giục Quốc hội tăng cường tài trợ R&D liên bang để duy trì khả năng cạnh tranh. Các phát hiện của OECD và NSB đã làm sống lại các cuộc tranh luận về Đạo luật CHIPS và Khoa học cũng như chính sách đổi mới nói chung .

Dẫn đầu về công nghệ chiến lược. Trung Quốc hiện dẫn đầu trong các chỉ số chính như nộp đơn xin cấp bằng sáng chế AI (82.708 nhóm bằng sáng chế quốc tế vào năm 2024, đứng đầu toàn cầu) và bằng sáng chế về công nghệ thông tin lượng tử (4.319 trường hợp, so với 812 của Mỹ) .

Các lưu ý và sắc thái

Cường độ R&D của Trung Quốc (R&D tính theo phần trăm GDP) vẫn thấp hơn Mỹ. Trung Quốc báo cáo cường độ R&D là 2,69% GDP vào năm 2024 , thấp hơn con số của Mỹ. Mỹ tiếp tục dẫn đầu về chi tiêu danh nghĩa chưa điều chỉnh PPP cũng như về tài trợ nghiên cứu cơ bản và sản lượng khoa học có tác động cao .

Phát hiện của báo cáo Nhật Bản là một cột mốc mang tính biểu tượng và định lượng quan trọng, nhưng như NSB và những người khác nhấn mạnh, nó không báo hiệu sự đảo ngược hoàn toàn về vai trò lãnh đạo khoa học. Tổng khối lượng chi tiêu chỉ là một khía cạnh của bức tranh phức tạp bao gồm chất lượng nghiên cứu, mật độ nhân tài và các thế mạnh thể chế vẫn còn tồn tại trong hệ thống của Mỹ.