Kho dự trữ khí đốt của EU đang ở mức thấp nhất trong 18 năm, gây lo ngại về một mùa đông khắc nghiệt

Kỷ lục buồn đầu tháng 8

Mức lấp đầy hiện tại là 57,15% (645,97 TWh) tính đến ngày 2/8/2026, là mức thấp nhất đầu tháng 8 trong cơ sở dữ liệu AGSI+ của Gas Infrastructure Europe (GIE), vốn có dữ liệu từ năm 2009–2011 . Nhiều hãng tin đã xác nhận mức độ nghiêm trọng: Bloomberg đưa tin đây là tỷ lệ công suất sử dụng thấp nhất cho ngày này trong gần hai thập kỷ, trong khi Reuters tuyên bố rằng kho dự trữ khí đốt của EU đang ở mức thấp nhất cho thời điểm này trong năm kể từ năm 2011 .

Tốc độ bơm đang ở mức khoảng +0,26 điểm phần trăm mỗi ngày, gần bằng với nhịp độ theo mùa bình thường . Tuy nhiên, mùa bơm tích trữ năm nay bắt đầu từ một mức nền cực kỳ thấp sau mùa đông 2025/2026, khiến khu vực rơi vào tình trạng thâm hụt cơ cấu mà tốc độ bơm thông thường không thể bù đắp . Theo phân tích của Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, để có được một lượng dự trữ đủ dùng cho mùa đông, EU cần nhập khẩu LNG với khối lượng tương đương năm 2025 trong suốt thời gian còn lại của mùa bơm - một mục tiêu có vẻ khó đạt được do nguồn cung LNG toàn cầu đang thắt chặt .

Mục tiêu dự trữ 90% cho mùa đông: Thực tế đã bị bỏ rơi

Mục tiêu ban đầu theo quy định của EU là 90% công suất vào ngày 1/11 hiện được coi là bất khả thi . Cơ quan Hợp tác các Cơ quan Quản lý Năng lượng EU (ACER) đã cảnh báo từ tháng 4/2026 rằng các nước EU sẽ khó đạt được mục tiêu này do xung đột Iran làm gián đoạn thị trường nhiên liệu toàn cầu .

Để đối phó, EU đã lặng lẽ hạ mục tiêu xuống còn 80% vào ngày 1/12 nhằm tránh một cuộc chiến giá mua tuyệt vọng trước mùa đông, vốn sẽ đẩy giá lên cao hơn nữa . Ủy ban châu Âu chính thức mời các quốc gia thành viên vào tháng 3 xem xét giảm mục tiêu xuống 80% theo các điều khoản linh hoạt của Quy định Lưu trữ Khí đốt .

Nhưng ngay cả mục tiêu 80% thoải mái hơn này cũng đang bị đe dọa. Giám đốc điều hành của Equinor đã cảnh báo vào cuối tháng 7 rằng châu Âu khó có thể đạt được 80% , và đánh giá của chính Ủy ban EU cho rằng mức 80% "là đủ" để vượt qua mùa đông, ngụ ý rằng thanh đo đã được hạ thấp vĩnh viễn . Một phân tích khác từ Voltstack Energy chỉ ra rằng tính đến ngày 4/8, để đạt được mục tiêu 80%, EU cần bơm thêm khoảng 32 điểm phần trăm trong 85 ngày - một tốc độ chỉ vừa đủ để đạt được .

Sự khác biệt rõ rệt giữa các nước

Số liệu tổng hợp của EU che giấu sự khác biệt sâu sắc giữa các nước thành viên. Một số nước đang hoạt động tương đối tốt trong khi những nước khác đang ở trong vùng nguy hiểm:

• Đức – Kho dự trữ ở mức xấp xỉ 47% công suất quốc gia, một trong những nước tệ nhất trong khối. Dự trữ của Đức đặc biệt quan trọng vì nước này chiếm hơn 20% tổng công suất lưu trữ của EU . Politico cho rằng sự thiếu hụt một phần là do cách tiếp cận "thị trường, ít can thiệp hơn" của Berlin so với các nước láng giềng .
• Hà Lan – Dự trữ của Hà Lan đã ở mức thấp nghiêm trọng trong suốt cả năm. Mức này đã giảm xuống thấp tới 5,3% vào tháng 3, mức thấp nhất từ trước đến nay, và mặc dù đã phục hồi, vẫn nằm trong số những nước tệ nhất trong khối . Là một trung tâm giao dịch khí đốt lớn, sự thiếu hụt của Hà Lan có tầm quan trọng mang tính hệ thống.
• Ý và Ba Lan – Cả hai nước đều gần hơn nhiều với quỹ đạo bình thường, nhờ chính sách lấp đầy do nhà nước chỉ đạo mạnh mẽ hơn và các tuyến cung ứng đa dạng .
• Hungary – Cũng hoạt động tương đối tốt hơn, gần mức theo mùa bình thường nhờ các thỏa thuận cung cấp dài hạn và quản lý kho dự trữ chủ động .

Sự khác biệt này phản ánh các lựa chọn chính sách khác nhau. Các quốc gia có nghĩa vụ dự trữ do nhà nước quy định và danh mục nguồn cung đa dạng đang làm tốt hơn nhiều so với những quốc gia dựa vào việc tái tạo dự trữ theo thị trường, nơi giá giao ngay cao đã không khuyến khích các thương nhân lấp đầy kho .

Nghịch lý LNG Nga: Nhập khẩu kỷ lục bất chấp luật cấm dần

Vào ngày 26/1/2026, EU chính thức thông qua quy định REPowerEU về khí đốt (Quy định EU/261/2026), thiết lập một lộ trình loại bỏ dần tất cả nhập khẩu khí đốt của Nga . Theo quy định, các hợp đồng LNG ngắn hạn của Nga bị cấm từ tháng 4/2026, các hợp đồng LNG dài hạn phải kết thúc trước ngày 1/1/2027, và khí đốt từ đường ống của Nga sẽ bị loại bỏ vào năm 2027 .

Bất chấp những cam kết pháp lý này, nhập khẩu LNG của EU từ Nga đã đạt mức kỷ lục trong nửa đầu năm 2026. Theo dữ liệu từ công ty phân tích Kpler, EU đã nhập khẩu 9,97 triệu tấn LNG từ cơ sở Yamal của Nga trong tháng 1–6/2026, tăng 16–18% so với cùng kỳ . Nga vẫn là nhà cung cấp LNG lớn thứ hai cho EU trong quý 1/2026, chiếm 13% tổng lượng nhập khẩu LNG . Pháp là nước mua nhiều nhất với 3,6 triệu tấn, tiếp theo là Bỉ (2,9 triệu tấn) và Tây Ban Nha (2,7 triệu tấn) .

Sự gia tăng này một phần là do xu hướng mua tích trữ trước khi lệnh cấm có hiệu lực, nhưng nó cũng phản ánh sự khan hiếm nguồn cung cấp tính: chiến tranh Mỹ-Iran đã thắt chặt thị trường LNG toàn cầu, và LNG của Nga vẫn là một trong số ít hàng hóa thay thế có sẵn . Cuộc xung đột Iran, liên quan đến việc đóng cửa eo biển Hormuz, đã loại bỏ khoảng 20% sản lượng LNG của Qatar khỏi nguồn cung toàn cầu, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt .

Hậu quả tiềm tàng cho mùa đông 2026/27

Giá cả đã tăng vọt. Giá khí đốt chuẩn của châu Âu đã tăng mạnh trong suốt mùa hè. Nguồn cung LNG toàn cầu thắt chặt, kho dự trữ thấp và xung đột Iran đã làm sống lại ký ức về cuộc khủng hoảng năm 2022 . Bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung nào khác hoặc một đợt rét đậm có thể đẩy giá lên cao hơn đáng kể.

Kịch bản khủng hoảng nguồn cung mùa đông. Nếu mùa đông 2026/2027 lạnh hơn mức trung bình, EU có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt thực sự. Mức dự trữ hiện tại có nghĩa là khu vực này sẽ bước vào mùa sưởi ấm với một khoảng đệm mỏng hơn nhiều, khiến nó dễ bị tổn thương hơn trước:

• Các gián đoạn nguồn cung LNG bổ sung (ví dụ: leo thang ở Trung Đông, sự cố ngừng hoạt động tại các cơ sở xuất khẩu lớn)
• Thời tiết lạnh khiến lượng khí đốt dự trữ tiêu hao nhanh chóng
• Một sự tái diễn của tình trạng khẩn cấp về khí đốt kiểu 2022, bao gồm khả năng phân bổ khí đốt cho ngành công nghiệp

Reuters đưa tin, nếu châu Âu kết thúc mùa đông với chỉ 30% kho dự trữ được lấp đầy, khoảng 60 tỷ mét khối khí đốt sẽ cần được bơm vào trong suốt mùa hè - một khối lượng đầy thách thức trong lịch sử . Nếu mùa đông rút lượng dự trữ xuống dưới 20–25%, EU có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện gợi nhớ đến năm 2022, với các biện pháp can thiệp tiềm năng của chính phủ bao gồm áp trần giá, cắt giảm tiêu thụ bắt buộc hoặc giải phóng khí đốt khẩn cấp .

Phản ứng chính sách cho đến nay. EU đã viện dẫn các điều khoản linh hoạt trong Quy định Lưu trữ Khí đốt, giảm mục tiêu lấp đầy và thúc giục các quốc gia thành viên phối hợp mua hàng . Lực lượng Đặc nhiệm Liên minh Năng lượng tuyên bố vào tháng 7 rằng "không có mối lo ngại tức thời nào về an ninh nguồn cung" và "các mục tiêu lấp đầy kho vẫn có thể đạt được" . Tuy nhiên, vấn đề cơ cấu - nguồn cung không đủ so với nhu cầu trong mùa bơm tích trữ - vẫn chưa được giải quyết . Khoảng cách so với mức trung bình 5 năm vẫn còn rộng và như Politico cùng nhiều tờ báo khác đã lưu ý, mức dự trữ "không chỉ đặc biệt thấp so với thời điểm này trong năm, mà còn thấp về mặt lịch sử" .