Làn sóng sa thải AI năm 2026: Hơn 183.000 việc làm bị cắt giảm, Oracle dẫn đầu

Tốc độ này đang trên đà vượt qua tổng số 245.953 việc làm bị cắt giảm trong toàn bộ năm 2025 .

AI là động lực chính

AI hiện là lý do hàng đầu mà các công ty đưa ra khi sa thải nhân viên . Trong tháng 5 năm 2026, các nhà tuyển dụng đã viện dẫn AI là lý do chính cho gần 40% tổng số vụ sa thải được công bố trong tháng đó, theo công ty tư vấn lao động Challenger, Gray & Christmas . Mô hình này diễn ra nhất quán: tái cấu trúc do AI, tự động hóa và chuyển hướng ngân sách nhân sự sang cơ sở hạ tầng AI là lý do được nêu ra cho phần lớn các đợt sa thải quy mô lớn .

Các quốc gia và lĩnh vực phụ bị ảnh hưởng nặng nề nhất

• Quốc gia: Hoa Kỳ chiếm ưu thế, chiếm phần lớn các vụ sa thải được tiết lộ. Israel cũng bị ảnh hưởng nặng nề — Monday.com (có trụ sở tại Tel Aviv) đã cắt giảm 20% nhân viên, và Amdocs (trụ sở chính tại Israel) đã cắt giảm khoảng 2.500–3.000 việc làm .
• Lĩnh vực phụ: Phần mềm doanh nghiệp và dịch vụ CNTT bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Các đợt cắt giảm sâu nhất xảy ra trong lĩnh vực cơ sở dữ liệu/đám mây (Oracle), mạng (Cisco), phần mềm thiết kế (Autodesk), nền tảng quản lý công việc (Monday.com), quản lý dịch vụ CNTT (ServiceNow), và dịch vụ viễn thông/CNTT (Amdocs) .

Các công ty cắt giảm sâu nhất

Oracle là công ty cắt giảm sâu nhất trong nhóm này, cả về số lượng tuyệt đối (lên tới 30.000) lẫn tỷ lệ phần trăm lực lượng lao động (lên tới 18,5%) .

Phản ứng của nhà đầu tư: 'Ván cược AI-sa thải' đang sụp đổ

Đầu năm 2026 chứng kiến phần thưởng rõ ràng cho các đợt cắt giảm mạnh tay. Cổ phiếu Block (công ty fintech của Jack Dorsey) tăng vọt 24% sau khi cắt giảm gần một nửa lực lượng lao động, và WiseTech tăng 11% sau khi cắt giảm 30% nhân sự . Logic là "cộng thêm bằng cách trừ đi" — hoạt động tinh gọn hơn + hứa hẹn AI = biên lợi nhuận cao hơn .

Nhưng đến giữa năm 2026, 'ván cược' này bắt đầu rạn nứt. CNBC đã theo dõi 23 công ty trong S&P 500 công bố sa thải liên quan đến AI và phát hiện ra rằng họ không hoạt động tốt hơn một cách nhất quán . Cổ phiếu Meta giảm 2,3% vào ngày công bố sa thải, và Microsoft giảm 4% . Một phân tích của ClearMoney School cho thấy sau cú tăng giá vào ngày công bố, cổ phiếu của các công ty sa thải vì AI chủ yếu giao dịch đi ngang hoặc thấp hơn .

Một đợt bán tháo cổ phiếu AI rộng hơn đã xảy ra vào tháng 6 năm 2026. Chỉ số Nasdaq giảm 2,21% vào ngày 24 tháng 6 khi các nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu khoản chi tiêu vốn khổng lồ cho AI có thực sự mang lại lợi nhuận hay không . Bloomberg đưa tin rằng "áp lực đang gia tăng đối với những người chi tiêu nhiều nhất cho AI để biện minh cho các khoản chi tiêu của họ" .

Goldman Sachs đã báo hiệu bước ngoặt. Vào cuối năm 2025/đầu năm 2026, các nhà phân tích của Goldman Sachs cảnh báo rằng "các nhà đầu tư đang bắt đầu trừng phạt các công ty công bố sa thải chỉ để chuyển hướng sang AI" — kỷ nguyên tự động nhận được phần thưởng cổ phiếu có thể đang kết thúc .

Kết luận: Cú hích cổ phiếu từ sa thải AI đã hiệu quả vào đầu năm 2026 cho các đợt cắt giảm mạnh (Block, WiseTech), nhưng đến giữa năm, thị trường trở nên hoài nghi. Các phản ứng hỗn hợp hiện chiếm ưu thế — một số cổ phiếu tăng, một số giảm, và xu hướng chung không còn đáng tin cậy là tăng giá .

Các nhà phân tích nói gì về tín hiệu này

• Kỷ luật thị trường đang thay thế sự hưng phấn. 'Ván cược sa thải AI' ban đầu cho rằng bất kỳ đợt cắt giảm nào kèm câu chuyện AI cũng sẽ đẩy giá cổ phiếu lên. Điều đó đang sụp đổ. Các nhà phân tích tại Goldman Sachs và Bloomberg lưu ý rằng các nhà đầu tư hiện yêu cầu thấy tăng trưởng doanh thu hoặc mở rộng biên lợi nhuận thực tế từ AI, chứ không chỉ là cắt giảm nhân sự .
• Tái cấu trúc, không phải để tồn tại. Không giống như làn sóng 2022–2023 nhằm cắt giảm chi phí sau khi tuyển dụng quá nhiều, làn sóng năm 2026 mang tính cấu trúc — các công ty đang cố tình thu hẹp nhân sự ngoài AI để tài trợ cho hàng trăm tỷ đô la vào cơ sở hạ tầng AI (tổng chi tiêu vốn ước tính hơn 700 tỷ USD) . Như Reuters đã nhận xét, "các đợt cắt giảm làm nổi bật sự thay đổi cấu trúc sâu sắc hơn trong ngành công nghệ khi các công ty phân bổ lại nguồn lực cho AI" .
• Một thị trường lao động hai tầng đang hình thành. Việc làm trong lĩnh vực phát triển AI, vận hành trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng đám mây đang tăng trưởng; các vai trò trong kỹ thuật phần mềm truyền thống, bán hàng và chức năng văn phòng đang bị tự động hóa hoặc loại bỏ .
• Nguy cơ 'thùng thuốc súng'. TechCrunch và các tổ chức khác cảnh báo rằng quy mô và tốc độ cắt giảm — ngay cả tại các công ty có lợi nhuận cao — đang tạo ra rủi ro về tinh thần nhân viên và chính trị, đặc biệt là khi không có luật liên bang nào yêu cầu các công ty tiết lộ AI là lý do sa thải .