Tổng thống Pezeshkian nói 'dân không hề thấy chiến tranh' khi eo biển Hormuz trở thành tâm điểm căng thẳng

Đàm phán Eo biển Hormuz: Thỏa thuận đã cận kề?

Trong khi Pezeshkian phát đi thông điệp bình thản, các cuộc đàm phán căng thẳng về Eo biển Hormuz – một điểm nghẽn chiến lược từng chứng kiến khoảng 1/5 lượng dầu thế giới lưu thông qua đây – đang diễn ra sôi động qua trung gian Oman.

• Ngày 4/8/2026: Qatar cho biết các bên trung gian đang đạt được tiến triển, với các bản dự thảo thỏa thuận 'đang được lưu hành' . Tuy nhiên, Tehran bác bỏ khẳng định của Tổng thống Trump rằng các cuộc đàm phán trực tiếp đã diễn ra . Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng Washington có tham gia và đã đạt được tiến bộ .
• Ngày 5/8/2026: Thứ trưởng Ngoại giao Iran, Kazem Gharibabadi, thông báo rằng một thỏa thuận với Oman về tuyến đường vận chuyển đang 'trên bờ vực hoàn tất' . Iran và Oman đang ở giai đoạn cuối soạn thảo một thỏa thuận nhằm trao cho Tehran nhiều quyền kiểm soát hơn đối với các tàu thuyền đi qua .
• Ngày 6/8/2026: Iran tuyên bố khuôn khổ của thỏa thuận với Oman đã được hoàn tất . Một quan chức Mỹ phản bác rằng thỏa thuận mở cửa lại eo biển sẽ không bao gồm 'phí hoặc thuế' .

Bất chấp những tín hiệu lạc quan, eo biển này vẫn hầu như đóng cửa tính đến ngày 4/8, khi một con tàu khác bị tấn công khi cố gắng vượt qua .

Quốc hội Iran hành động để hợp thức hóa quyền kiểm soát – và cấm tàu Mỹ

Ngay cả khi các nhà đàm phán đang tiến gần đến một thỏa thuận, quốc hội cứng rắn của Iran đang nỗ lực để khóa chặt quyền kiểm soát lâu dài đối với tuyến đường thủy này. Vào ngày 6/8/2026, một ủy ban quốc hội bắt đầu xem xét dự thảo luật sơ bộ sẽ vĩnh viễn cấm các tàu của Mỹ, Israel và các nước 'thù địch' khác đi qua Eo biển Hormuz .

Các điều khoản chính của dự luật, có tên chính thức là 'Hành động Chiến lược vì An ninh và Quản lý Bền vững Eo biển Hormuz' , bao gồm:

• Mức phạt lên tới 20% giá trị hàng hóa của tàu vi phạm .
• Lệnh cấm sẽ có hiệu lực cho đến khi Iran được bồi thường thiệt hại chiến tranh .
• Hệ thống cấp phép và thu phí tiềm năng đối với các tàu không phải là thù địch .

Các nhà lập pháp cứng rắn đã đệ trình một kế hoạch quản lý liên quan vào tháng 7/2026 . Việc dự luật được đưa ra xem xét ngay cả khi có các báo cáo về tiến triển ngoại giao cho thấy quyết tâm sâu sắc của Iran trong việc khẳng định chủ quyền đối với tuyến đường thủy này.

Hai câu chuyện đối lập: Iran và Mỹ

Những thông tin công bố từ Tehran và Washington khác biệt đến mức khó có thể xác định phiên bản nào là chính xác.

Câu chuyện từ Iran

• Tehran phủ nhận các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ, khẳng định mọi liên lạc đều thông qua vai trò trung gian của Oman .
• Iran coi việc phong tỏa Hormuz là một phản ứng chính đáng trước sự xâm lược của Mỹ-Israel và thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng dân sự .
• Lập trường của Iran là bất kỳ việc mở cửa lại nào cũng phải đi kèm với phí, giấy phép và bồi thường thiệt hại chiến tranh – và các tàu của Mỹ và Israel phải bị loại vĩnh viễn .
• Pezeshkian đã kêu gọi công chúng Mỹ nhìn xa hơn 'một loạt thông tin sai lệch và những câu chuyện bịa đặt' về Iran, bác bỏ việc miêu tả Tehran như một mối đe dọa .

Câu chuyện từ Mỹ

• Tổng thống Trump liên tục tuyên bố các cuộc đàm phán đang diễn ra và một thỏa thuận 'về cơ bản đã được thương lượng' – những tuyên bố mà Iran bác bỏ hoàn toàn .
• Chính quyền Trump bày tỏ sự lạc quan rằng một thỏa thuận mở cửa lại đã gần kề, nhưng nhấn mạnh rằng sẽ không có phí hay thuế – mâu thuẫn trực tiếp với lập trường của Iran .
• Mỹ coi hành động phong tỏa của Iran là sự cưỡng ép bất hợp pháp, trong khi Iran coi đó là hành động tự vệ .

Tính đến ngày 7/8, Iran tuyên bố rằng 'một chiến thắng của Mỹ không có dấu hiệu thành hiện thực' , nhấn mạnh khoảng cách sâu sắc trong cách truyền thông công khai của hai bên.

Những gì đang bị đe dọa

Kết quả của các cuộc đàm phán về Hormuz có tác động to lớn đến thị trường năng lượng toàn cầu. Trong thời bình, 1/5 nguồn cung dầu mỏ thế giới đã được vận chuyển qua eo biển này . Việc phong tỏa đang diễn ra và nguy cơ leo thang hơn nữa đã làm gia tăng biến động giá dầu . Và các kênh đối lập giữa quốc hội và ngoại giao ở Iran cho thấy rằng ngay cả khi một thỏa thuận tạm thời đạt được, khuôn khổ pháp lý cho việc kiểm soát lâu dài vẫn đang được xây dựng song song.

Kết luận: Thông điệp về sự bình thường của Pezeshkian trong nước tồn tại song song với một cuộc khủng hoảng đang leo thang nhanh chóng. Một thỏa thuận mở cửa lại có thể đã gần kề, nhưng quốc hội cứng rắn của Iran đồng thời đang soạn thảo luật có thể khiến một giải pháp lâu dài trở nên khó khăn hơn nhiều.