Lợi suất trái phiếu Pháp và Tây Ban Nha tăng: Nguồn cung kỷ lục, ECB thắt chặt và tác động đến chi phí vay

Thị trường trái phiếu chính phủ châu Âu đang chịu áp lực lớn trong năm 2026. Pháp và Tây Ban Nha, hai trong số những nhà phát hành nợ có chủ quyền lớn nhất Khu vực đồng euro (Eurozone), đã tổ chức các cuộc đấu giá trái phiếu dài hạn mới nhất vào ngày 2 tháng 7 năm 2026, và kết quả cho thấy một câu chuyện nhiều sắc thái: sự nhẹ nhõm tạm thời giữa những cơn gió ngược cơ cấu mang tính lịch sử.

Kết quả đấu giá mới nhất cho thấy điều gì?

Pháp. Cơ quan Quản lý Nợ Pháp (Agence France Trésor - AFT) đã phân bổ 14 tỷ euro trên bốn dòng trái phiếu OAT dài hạn vào ngày 2/7/2026. Trái phiếu OAT kỳ hạn 10 năm chuẩn có lợi suất trung bình là 3,68%, giảm đáng kể so với mức 3,80% tại cuộc đấu giá tháng 6 . Tỷ lệ bid-to-cover (thước đo nhu cầu) ở mức lành mạnh 3,31, cho thấy sự quan tâm mạnh mẽ của nhà đầu tư . Trên thị trường thứ cấp, lợi suất trái phiếu 10 năm của Pháp sau đó đã hạ nhiệt hơn nữa xuống khoảng 3,57% .

Tây Ban Nha. Cuộc đấu giá trái phiếu Obligaciones kỳ hạn 10 năm của Kho bạc Tây Ban Nha cùng ngày ghi nhận lợi suất 3,395%, tăng nhẹ so với mức 3,383% trong đợt bán trước đó . Kho bạc đã phân bổ 5,565 tỷ euro trên bốn kỳ hạn vào ngày 4 tháng 6 và 5,832 tỷ euro trên ba đợt trái phiếu chính phủ (kỳ hạn 2033, 2036, 2040) vào ngày 18 tháng 6 . Lợi suất tín phiếu ngắn hạn là 2,376% cho kỳ hạn 6 tháng và 2,543% cho kỳ hạn 12 tháng .

Lợi suất của cả hai nước vẫn ở mức cao trong bối cảnh lịch sử. Trên cơ sở tính theo GDP của toàn Khu vực đồng euro, lợi suất trái phiếu chính phủ vào khoảng 3,3%, tăng khoảng 15 điểm cơ bản so với kỳ đánh giá trước .

Bốn lực lượng đẩy lợi suất tăng cao

1. Nguồn cung nợ chính phủ kỷ lục. Các chính phủ Khu vực đồng euro dự kiến sẽ phát hành khoảng 1,4 nghìn tỷ euro nợ gộp trong năm 2026, với nguồn cung ròng - sau khi tính đến các trái phiếu đáo hạn - vào khoảng 900–930 tỷ euro . Riêng trong nửa đầu năm 2026, các chính phủ châu Âu đã huy động được kỷ lục 504 tỷ đô la Mỹ thông qua trái phiếu hợp vốn (syndicated bonds), vượt qua cả tốc độ trong đại dịch COVID-19 . Bức tường cung mới này tự nhiên gây áp lực lên giá trái phiếu và đẩy lợi suất tăng lên . Nợ công Khu vực đồng euro được dự báo sẽ vượt 90% GDP trong năm 2026 và đạt 91,2% vào năm 2027, tương đương với mức trong cuộc khủng hoảng nợ công 2010–2014 .

2. Chính sách thắt chặt của ECB và thắt chặt định lượng (QT). Sau khi giữ lãi suất ổn định đến đầu năm 2026, Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất chủ chốt thêm 25 điểm cơ bản vào ngày 11 tháng 6 năm 2026, đưa lãi suất tiền gửi lên 2,25% – đây là ngân hàng trung ương lớn đầu tiên trên thế giới thắt chặt trong chu kỳ này . Đồng thời, ECB đang thu hẹp bảng cân đối kế toán với ước tính khoảng 384 tỷ euro trong năm 2026 thông qua QT, đồng nghĩa với việc ECB không còn là người mua nợ chính phủ lớn . Ngân hàng Tây Ban Nha (Bank of Spain) lưu ý rằng thị trường hiện được xác định bởi "phát hành ròng tăng cộng với nhu cầu từ Hệ thống Euro giảm", buộc khu vực tư nhân phải hấp thụ một khối lượng trái phiếu lớn hơn nhiều .

3. Cơ sở nhà đầu tư thay đổi. Các quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm lớn của châu Âu – vốn là những người nắm giữ trái phiếu chính phủ Khu vực đồng euro lớn nhất – đã giảm phân bổ, buộc chính phủ phải tìm người mua mới với lợi suất cao hơn . Amundi, công ty quản lý tài sản lớn nhất châu Âu, đã chỉ ra rằng sự thay đổi cơ cấu này khiến việc hấp thụ nợ mới trở nên tốn kém hơn .

4. Áp lực từ thị trường trái phiếu toàn cầu. Đợt tăng lãi suất của ECB vào tháng 6 đã củng cố một đợt định giá lại trái phiếu thu nhập cố định trên toàn cầu. Các nhà giao dịch đang định giá khoảng 70% khả năng ECB sẽ tăng lãi suất lần thứ ba vào cuối năm 2026 , và lạm phát đầu kỳ dự kiến trung bình 2,6% trong năm 2026 theo dự báo của ECB , khiến thị trường trái phiếu luôn trong trạng thái căng thẳng.

Tác động đến chi phí trả nợ

Sự kết hợp giữa lợi suất cao hơn và nguồn cung kỷ lục có hậu quả trực tiếp đến ngân sách chính phủ.

Gánh nặng tái cấp vốn tăng cao. Kho bạc Pháp và Tây Ban Nha đang đáo hạn một lượng lớn nợ và phải tái cấp vốn với lợi suất 3,4–3,7%, so với mức gần như bằng 0 hoặc âm chỉ vài năm trước. Đối với Pháp, với tỷ lệ nợ trên GDP trên 112%, cứ mỗi 100 điểm cơ bản tăng lợi suất sẽ làm tăng thêm hàng tỷ euro chi phí lãi vay hàng năm .

'Bóp nghẹt' không gian tài khóa. Chi phí trả nợ cao hơn cạnh tranh trực tiếp với chi tiêu cho quốc phòng, cơ sở hạ tầng và chuyển đổi năng lượng – chính xác là những chương trình thúc đẩy sự gia tăng nguồn cung . Amundi và ING đều cảnh báo rằng lợi suất có thể cần tăng thêm để thu hút đủ nhu cầu nhà đầu tư cho nguồn cung kỷ lục . Như ING đã nói, "phân tích của chúng tôi cho thấy lợi suất có thể phải tăng cao hơn để tìm kiếm đủ nhu cầu" .

Rủi ro phân hóa. Mặc dù cả hai cuộc đấu giá của Pháp và Tây Ban Nha đều được hấp thụ tốt (tỷ lệ bid-to-cover trên 3), nhưng chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu OAT của Pháp và Bund của Đức đã biến động. Ủy ban Châu Âu thừa nhận rằng tích lũy nợ công đang diễn ra nhanh hơn dự báo . Nếu nhu cầu nhà đầu tư suy yếu, các quốc gia có nợ cao có thể phải đối mặt với chi phí vay tăng cao một cách không tương xứng khi thị trường trở nên khắt khe hơn.

Kết luận

Các cuộc đấu giá tháng 7 năm 2026 cho thấy mặc dù nhu cầu ngắn hạn vẫn đủ mạnh để thanh lý thị trường, nhưng các áp lực cơ bản – nguồn cung kỷ lục, QT của ECB, cơ sở nhà đầu tư thay đổi và định giá lại toàn cầu – mang tính cơ cấu. Chi phí vay của Pháp và Tây Ban Nha có khả năng vẫn ở mức cao, ăn mòn không gian tài khóa vào thời điểm các chính phủ cần đầu tư mạnh mẽ. Câu hỏi then chốt trong tương lai là lợi suất phải tăng thêm bao nhiêu để thu hút khu vực tư nhân hấp thụ những gì đang được định hình là làn sóng nợ chính phủ lớn nhất trong lịch sử Khu vực đồng euro.