Chiến dịch 'Sữa' (MoLoChKa) của Ukraine và Hệ quả: Từ đòn đánh vào 'hạm đội bóng tối' Nga đến thỏa thuận bảo vệ dầu Kazakhstan

Các cuộc tấn công gần đây của Ukraine nhằm vào 'hạm đội bóng tối' (shadow fleet) của Nga và cơ sở hạ tầng cảng Biển Đen đã làm leo thang đáng kể cuộc xung đột trên biển, gây ra một loạt gián đoạn đối với hoạt động vận tải biển thương mại, xuất khẩu ngũ cốc và dầu mỏ, đồng thời thúc đẩy các cảnh báo ngoại giao mạnh mẽ từ Thổ Nhĩ Kỳ — đỉnh điểm là một thỏa thuận do Mỹ làm trung gian vào ngày 8 tháng 8 năm 2026, trong đó Ukraine đồng ý không nhắm mục tiêu vào một số tàu chở dầu không phải của Nga để bảo vệ hoạt động xuất khẩu dầu thô của Kazakhstan .

Chiến dịch MoLoChKa và sự sụp đổ của thỏa thuận ngừng bắn trên biển

Ukraine đã phát động Chiến dịch MoLoChKa (tiếng Ukraine: Молочка, nghĩa là 'Sữa') vào ngày 6 tháng 7 năm 2026, một chiến dịch sử dụng máy bay không người lái (drone) trên không và trên biển một cách bền bỉ nhằm vào 'hạm đội bóng tối' của Nga trên Biển Azov và sau đó mở rộng ra Biển Đen . Trong chín ngày đầu tiên, Ukraine tuyên bố đã đánh trúng 136 tàu; đến cuối tháng 7, con số này đã lên tới 201 tàu trong ba tuần .

Các cuộc tấn công này đã chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn trên thực tế (de facto truce) vốn từng giúp các tàu thương mại trung lập phần lớn được an toàn . Nga đáp trả bằng cách tăng cường các cuộc không kích vào cơ sở hạ tầng cảng của Ukraine tại Odesa và Pivdennyi, cũng như nhắm vào các tàu thuyền ghé thăm các cảng của Ukraine . Đến đầu tháng 8, khu vực này đã trở thành "điểm nghẽn thương mại chiến lược mới nhất bị ảnh hưởng bởi xung đột leo thang," khi làn sóng tấn công vào tàu thuyền, cảng và bến xuất khẩu làm gián đoạn nguồn cung ngũ cốc và dầu mỏ toàn cầu .

Tác động đến vận tải thương mại và tàu Thổ Nhĩ Kỳ

Các tàu chở hàng của Thổ Nhĩ Kỳ đã bị tấn công trực tiếp. Vào ngày 4 tháng 8 năm 2026, hai tàu mang cờ Thổ Nhĩ Kỳ — Yasar và Nadezhda — đã bị máy bay không người lái đánh trúng sau khi rời cảng Novorossiysk, buộc Ankara phải chính thức kêu gọi cả Nga và Ukraine đảm bảo hàng hải an toàn . Sự leo thang này đã biến Biển Đen thành một khu vực có rủi ro cao đối với tất cả các tàu thương mại, khiến các công ty bảo hiểm tăng mạnh phí bảo hiểm và nhiều tàu tránh xa khu vực này .

Sự gián đoạn đối với xuất khẩu ngũ cốc và dầu mỏ

Ngũ cốc: Nga và Ukraine đều là những nhà xuất khẩu lúa mì lớn. Các cuộc tấn công qua lại nhằm vào các cảng và tàu chở hàng đã đe dọa nguồn cung ngũ cốc toàn cầu, khiến giá lúa mì tăng vọt khi các tuyến xuất khẩu chính bị cắt đứt .

Dầu mỏ — Nhà ga CPC của Kazakhstan bị ảnh hưởng nặng nề: Nhà ga của Tập đoàn Đường ống Caspi (CPC) gần Novorossiysk, nơi xử lý khoảng 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày (khoảng 2% nguồn cung toàn cầu và phần lớn xuất khẩu dầu thô của Kazakhstan), đã buộc phải đình chỉ hoạt động bốc dầu lên tàu ba lần trong tháng 7 năm 2026 sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các tàu chở dầu tại hoặc gần cơ sở này . Kazakhstan đã buộc phải ngừng bơm dầu thô đến nhà ga vì các công ty tàu chở dầu quá lo lắng không dám cử tàu đến cơ sở này .

Phản ứng ngoại giao ngày càng mạnh mẽ của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên NATO có mối quan hệ chặt chẽ với Biển Đen, đã leo thang lập trường ngoại giao của mình qua các giai đoạn:

• Vào tháng 12 năm 2025, Bộ trưởng Ngoại giao Hakan Fidan gọi các cuộc tấn công vào tàu chở dầu liên quan đến Nga là "rất đáng sợ" và "cực kỳ đáng báo động", kêu gọi cả hai bên giữ cơ sở hạ tầng năng lượng ra khỏi chiến tranh và thảo luận về an toàn Biển Đen với NATO .
• Vào tháng 6 năm 2026, Thổ Nhĩ Kỳ nói với Nga cần tránh các bước đi đe dọa ổn định khu vực và lợi ích của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời nhắc lại sẵn sàng làm trung gian hòa giải .
• Vào ngày 4 tháng 8 năm 2026, sau khi tàu Thổ Nhĩ Kỳ bị tấn công, Thổ Nhĩ Kỳ chính thức kêu gọi Nga và Ukraine đảm bảo an toàn cho tàu thuyền thương mại .
• Vào ngày 6 tháng 8 năm 2026, Hội đồng An ninh Quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ cảnh báo cả hai bên không được biến Biển Đen và Biển Caspi thành các khu vực xung đột — đây là lần đầu tiên Ankara đưa ra cảnh báo chính thức như vậy .

Thỏa thuận do Mỹ làm trung gian để bảo vệ dầu thô Kazakhstan

Thiệt hại gián tiếp đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Kazakhstan — một quốc gia không giáp biển phụ thuộc vào đường ống CPC — đã kích hoạt sự can thiệp của Mỹ. Chính quyền Trump đã cảnh báo Ukraine sau khi một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine đánh trúng một tàu chở dầu do tập đoàn năng lượng khổng lồ Chevron của Mỹ thuê gần Novorossiysk .

Vào ngày 8 tháng 8 năm 2026, một quan chức Mỹ thông báo rằng Ukraine đã đồng ý không nhắm mục tiêu vào một số tàu chở dầu không phải của Nga và cơ sở hạ tầng Biển Đen thuộc sở hữu quốc tế, vốn rất quan trọng cho việc xuất khẩu dầu thô của Kazakhstan . Ukraine cũng thiết lập các đầu mối liên lạc để các chủ tàu thương mại có thể trao đổi thông tin và đảm bảo hành trình an toàn . Cả Mỹ và Kazakhstan đều đã phản đối các cuộc tấn công vào hoạt động của CPC, vốn đe dọa khoảng 1,5 triệu thùng/ngày xuất khẩu dầu thô của Kazakhstan (và một phần của Nga) .