Khoản cược AI trị giá 1,46 nghìn tỷ USD của Big Tech: Khoản nợ ẩn 1,65 nghìn tỷ USD, Chi tiêu vốn khổng lồ và Sự thật về lợi nhuận

Chi tiêu vốn (Capex): Quý 170 tỷ USD và năm 725 tỷ USD

Tốc độ chi tiêu thực sự đáng kinh ngạc:

• Tổng capex quý 2/2026: 170,1 tỷ USD, tăng 72% so với cùng kỳ, chiếm khoảng 36% tổng doanh thu 471,2 tỷ USD của bốn công ty trong quý .
• Định hướng cả năm 2026: Tổng capex dự kiến vào khoảng 725–733 tỷ USD (theo mức trung bình hướng dẫn). Amazon dẫn đầu với ~200 tỷ USD, Microsoft gần 190 tỷ USD, Alphabet từ 175–205 tỷ USD, và Meta từ 115–135 tỷ USD .
• Ước tính rộng hơn: CreditSights dự báo ~750 tỷ USD cho 5 ông lớn 'hyperscaler' (bao gồm Oracle) — mức tăng 67% so với năm ngoái và là năm thứ ba liên tiếp tăng trưởng trên 60% .
• Dự báo nhiều năm: Goldman Sachs dự báo tích lũy 5,3 nghìn tỷ USD chi tiêu vốn cho các 'hyperscaler' từ năm tài khóa 2025 đến 2030, trong khi Bloomberg ghi nhận bốn công ty đã cam kết chi gần 2,4 nghìn tỷ USD cho các khoản thuê, xây dựng và thiết bị trong tương lai .

Khoản nợ 1,65 nghìn tỷ USD 'ngoài bảng cân đối kế toán'

Một cuộc điều tra của Nikkei Asia dựa trên hồ sơ gửi SEC cho thấy năm gã khổng lồ công nghệ — Alphabet, Amazon, Microsoft, Meta và Oracle — đang cùng nhau gánh khoản 1,65 nghìn tỷ USD nghĩa vụ ngoại bảng (off-balance-sheet liabilities), chủ yếu liên quan đến hợp đồng thuê trung tâm dữ liệu AI và cam kết mua hàng dài hạn .

Chi tiết chính:

• Khoản "nợ vô hình" này đã tăng gấp 8 lần trong 4 năm và hiện vượt quá 1,35 nghìn tỷ USD nợ trên bảng cân đối kế toán của chính các công ty này .
• Riêng khoản nợ 'ẩn' của Meta ước tính lên tới 420 tỷ USD — gấp ba lần khoản nợ được báo cáo .
• Cam kết ngoại bảng của Oracle đã mở rộng gấp 30 lần chỉ trong năm ngoái .
• Các nhà phê bình như chuyên gia công nghệ Ed Zitron đã gọi quy mô của các khoản nợ ẩn này là "một vụ bê bối doanh nghiệp" .

Các nghĩa vụ này nằm trong phần chú thích của báo cáo tài chính hàng quý — hoàn toàn hợp pháp theo chuẩn mực kế toán Mỹ (GAAP) vì chúng đại diện cho các cam kết hợp đồng trong tương lai chưa được ghi nhận là nợ phải trả trên bảng cân đối kế toán theo các quy tắc kế toán cho thuê hiện hành .

'Bức tường' khấu hao: 549 tỷ USD chi phí bị hoãn

Đây là phép tính khiến các nhà phân tích khó ngủ:

• Bốn 'hyperscaler' đã mua 433,9 tỷ USD tài sản và thiết bị trong bốn quý tính đến tháng 3/2026, nhưng chỉ báo cáo khoảng 149 tỷ USD khấu hao trong cùng kỳ. Báo cáo kết quả kinh doanh chỉ phản ánh một phần nhỏ chi phí xây dựng thực tế .
• Một phân tích riêng ước tính năm 'hyperscaler' lớn nhất sẽ chỉ ghi nhận ~211 tỷ USD khấu hao trong năm 2026, trong khi chi tiêu vốn là ~760 tỷ USD, để lại khoảng 549 tỷ USD chi phí bị hoãn sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận trong giai đoạn 2027–2029 .
• Một nhà phân tích đã tổng kết: "Tiền mặt đã ra đi từ nhiều tháng trước. Chi phí sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận một cách chậm rãi, dàn trải theo vòng đời hữu ích giả định của thiết bị" .

Tin tốt lành: Bloomberg đưa tin vào tháng 6/2026 rằng doanh số AI toàn cầu (không bao gồm Trung Quốc) đã đạt 25 tỷ USD trong quý 1/2026, vượt qua chi phí khấu hao ước tính của ngành là 21 tỷ USD trong quý thứ hai liên tiếp — một cột mốc cho thấy doanh thu từ AI đang bắt đầu bù đắp gánh nặng khấu hao .

Lo ngại của thị trường và sự mệt mỏi của nhà đầu tư

• Dòng tiền tự do gần như bằng 0: Tổng dòng tiền tự do của bốn 'ông lớn' công nghệ đã chạm mức gần 0 vào giữa năm 2026, nghĩa là họ đang chi tiêu toàn bộ số tiền kiếm được từ hoạt động kinh doanh (và hơn thế nữa) cho chi tiêu vốn .
• Alphabet rơi vào trạng thái dòng tiền âm: Alphabet lần đầu tiên ghi nhận dòng tiền tự do âm trong quý 2/2026 khi chi tiêu cho AI tăng gấp đôi lên 44,9 tỷ USD chỉ trong một quý — vượt quá 39,1 tỷ USD mà công ty tạo ra từ hoạt động kinh doanh .
• Tốc độ tăng chi tiêu sắp 'hạ cánh': UBS ước tính tốc độ tăng trưởng capex của các 'hyperscaler' sẽ chậm lại mạnh từ 76% trong năm 2026 xuống chỉ còn 25% vào năm 2027 và 6% vào năm 2028, cho thấy tốc độ hiện tại là không bền vững .
• Các dự báo vẫn còn quá thấp: Morgan Stanley kết luận rằng dự báo đồng thuận của Phố Wall về chi tiêu vốn đám mây năm 2027 — vừa được điều chỉnh tăng thêm 170 tỷ USD chỉ trong một quý — vẫn thấp hơn khoảng 200 tỷ USD so với thực tế, ngụ ý rằng chi tiêu sẽ tiếp tục tăng tốc ngoài các dự báo hiện tại .

Cuộc tranh luận về lợi tức đầu tư (ROI): Doanh thu AI có xứng đáng với chi phí?

Quan điểm lạc quan: Doanh thu AI hiện đã đủ bù đắp chi phí khấu hao trong quý thứ hai liên tiếp . Các công ty cho rằng họ vẫn đang trong giai đoạn mở rộng với nguồn cung hạn chế, kéo dài ít nhất đến năm 2027 . Microsoft, ví dụ, đã định hướng dòng tiền tự do dương trong năm tài chính 2027 khi doanh thu Azure vượt mốc 100 tỷ USD hàng năm .

Quan điểm bi quan: 'Bức tường' khấu hao vẫn còn nhiều năm nữa mới đạt đỉnh — chi phí capex hôm nay sẽ trở thành gánh nặng trên báo cáo lãi lỗ ngày mai, và khoảng 549 tỷ USD chi phí khấu hao bị hoãn sẽ hiện ra bất kể doanh thu AI có đến đúng hạn hay không . Với khoản nợ 'ngoại bảng' 1,65 nghìn tỷ USD, tổng đòn bẩy tài chính thực sự cao hơn nhiều so với số liệu nợ được báo cáo . Khi dòng tiền tự do gần như bằng 0, các công ty có rất ít vùng đệm tài chính nếu tăng trưởng doanh thu AI không đạt kỳ vọng .

Sự đồng thuận trên Phố Wall: Hầu hết các ngân hàng đầu tư vẫn lạc quan, nhưng ngày càng có nhiều nhà đầu tư chuẩn bị cho sự chậm lại trong tăng trưởng chi tiêu . Câu hỏi trọng tâm — liệu khoản chi tiêu vốn tích lũy hơn 5,3 nghìn tỷ USD đến năm 2030 có tạo ra lợi nhuận xứng đáng hay không — vẫn là cuộc tranh luận tài chính quan trọng nhất của kỷ nguyên AI hiện tại .