Biến đổi khí hậu khiến thời tiết cháy rừng ở châu Âu năm 2026 có khả năng xảy ra cao hơn tới 20 lần

Cách Nghiên cứu WWA Đo lường Rủi ro Cháy rừng

Nhóm WWA đã sử dụng một chỉ số gọi là Daily Severity Rating (DSR - Chỉ số Đánh giá Mức độ Nghiêm trọng Hàng ngày), kết hợp nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió và điều kiện hạn hán để đo lường mức độ khó khăn trong việc dập tắt một đám cháy một khi nó đã bắt đầu . Thay vì chạy các mô hình khí hậu phức tạp, họ đã phân tích các quan trắc thời tiết lịch sử trong suốt khoảng thời gian bảy ngày có chỉ số DSR cao nhất ở mỗi khu vực bị ảnh hưởng bởi cháy rừng . Phương pháp này cho phép họ ước tính mức độ mà thời tiết cực đoan dễ cháy như vậy đã trở nên phổ biến hơn trong khí hậu hiện tại, vốn ấm hơn khoảng 1,4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp .

Nghiên cứu cũng xác định một yếu tố chính dẫn đến mức độ nghiêm trọng: một mùa đông ẩm ướt, tiếp theo là một mùa xuân khô nóng bất thường, đã tạo ra thứ mà các nhà khoa học gọi là 'quả bom nhiên liệu' — thảm thực vật dày đặc sau đó khô héo, khiến cảnh quan dễ bị cháy dữ dội . Mô hình này, đôi khi được mô tả là 'cú sốc thời tiết' (weather whiplash), bản thân nó cũng đang trở nên phổ biến hơn khi khí hậu ấm lên .

Quy mô của Mùa cháy rừng 2026

Các con số thật đáng kinh ngạc. Theo dữ liệu từ Hệ thống Thông tin Cháy rừng châu Âu (EFFIS), khoảng 434.976 ha đã bị thiêu rụi trên toàn EU tính đến cuối tháng 7, với Tây Ban Nha và Pháp chiếm phần lớn nhất . Đến đầu tháng 8, một số ước tính đã vượt quá 500.000 ha . Thời tiết cháy rừng trên toàn EU kể từ đầu năm đã nghiêm trọng hơn 43% so với mức trung bình cuối tháng 7 trong hai thập kỷ qua . Sự tàn phá là kết quả của 1.400 đám cháy — nhiều hơn gấp đôi mức trung bình lịch sử .

Các đám cháy cũng thải ra khoảng 18 triệu tấn CO₂ tính đến cuối tháng 7 — nhiều hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025, tạo ra một vòng luẩn quẩn nguy hiểm .

Thiệt hại Kinh tế: 15,6–19,1 Tỷ Euro

Thiệt hại kinh tế là rất lớn. AccuWeather và Reuters, trích dẫn các ước tính từ các cơ quan dự báo, đã đặt tổng chi phí kinh tế ở mức 15,6 tỷ euro đến 19,1 tỷ euro (18–22 tỷ USD) . Con số này bao gồm thiệt hại trực tiếp về tài sản và cơ sở hạ tầng, chi phí chữa cháy, dọn dẹp đống đổ nát, tổn thất nông nghiệp và các yêu cầu bồi thường bảo hiểm dự kiến . Tờ Financial Times đưa tin rằng chỉ riêng chi phí phục hồi ở năm quốc gia thuộc khu vực đồng euro bị ảnh hưởng nặng nề nhất đã lên tới 3,1 tỷ euro vào đầu tháng 8 .

Mực nước Sông Xuống Thấp Kỷ lục Làm Trầm trọng thêm Cuộc khủng hoảng

Cùng một đợt nắng nóng và hạn hán đã tiếp nhiên liệu cho các đám cháy cũng đã làm tê liệt các tuyến đường thủy chính của châu Âu, chồng chất thêm cuộc khủng hoảng.

Sông Rhine đã giảm xuống mức thấp nhất trong lịch sử tại điểm nghẽn Kaub quan trọng — một điểm đo lường quan trọng đối với các chuyến hàng đến miền nam nước Đức và Thụy Sĩ — giảm xuống dưới 24 cm, mức thấp nhất kể từ khi các ghi chép bắt đầu vào năm 1880 . Điều này đã làm gián đoạn các chuyến vận chuyển than, nhiên liệu, hóa chất và hàng hóa công nghiệp bằng sà lan, đẩy chi phí vận chuyển hàng hóa lên mức cao kỷ lục .

Sông Danube cũng chạm mức thấp lịch sử trên khắp nhiều quốc gia . Hungary đã suýt phải đóng cửa nhà máy điện hạt nhân Paks, nơi cung cấp khoảng 40% điện năng của cả nước, khi mực nước thấp đe dọa hệ thống làm mát . Hải quân Romania đã tiến hành một vụ nổ có kiểm soát để phá đá gần kênh Bala nhằm duy trì dòng chảy cho nhà máy điện hạt nhân Cernavodă . Serbia buộc phải cắt giảm sản xuất thủy điện . Mực nước sông thấp cũng hạn chế sản xuất thủy điện trên toàn khu vực, đẩy giá năng lượng lên cao và gây thêm căng thẳng kinh tế bên cạnh thiệt hại trực tiếp do cháy rừng .

Phản ứng Chính sách: Từ Chữa cháy đến Phòng ngừa

Quy mô của cuộc khủng hoảng đã kích hoạt một sự thay đổi trong tư duy chính sách. Vào ngày 6 tháng 8, ủy viên môi trường của Ủy ban châu Âu đã thông báo rằng EU sẽ thúc đẩy các nước thành viên đầu tư nhiều hơn vào quản lý cảnh quan phòng ngừa — bao gồm đốt có kiểm soát, tỉa thưa rừng và phục hồi khả năng giữ nước tự nhiên — để giảm nguy cơ cháy rừng .

Thảm họa này cũng phơi bày một khoảng trống bảo hiểm khí hậu ngày càng lớn. Các công ty bảo hiểm trong nước dự kiến sẽ hấp thụ phần lớn các tổn thất trước mắt từ các vụ cháy rừng năm 2026, nhưng những câu hỏi về khả năng bảo hiểm dài hạn đang gia tăng . Tổng thiệt hại của Pháp có thể lên tới 10 tỷ euro đến 15 tỷ euro, với các khoản bồi thường bảo hiểm lên tới vài tỷ euro, theo Morningstar DBRS . Cuộc tranh luận rộng hơn về việc ai sẽ gánh chịu gánh nặng tài chính khi các thảm họa do khí hậu trở nên thường xuyên và tàn phá hơn vẫn còn rất xa mới ngã ngũ.

Bức tranh Lớn hơn: Sự phụ thuộc vào Nhiên liệu Hóa thạch

Các nhà khoa học WWA và nhiều báo cáo khác liên kết trực tiếp thời tiết cháy rừng gia tăng với mức nóng lên toàn cầu khoảng 1,4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp . Trong khí hậu hiện tại, thời tiết cháy rừng với cường độ như mùa 2026 có thể được dự đoán xảy ra khoảng 6 năm một lần ở miền trung Tây Ban Nha và 20 năm một lần ở tây nam nước Pháp . Các nhà nghiên cứu mô tả cả hai ước tính đều là mang tính thận trọng .

Thông điệp rất rõ ràng: cắt giảm khí thải nhiên liệu hóa thạch vẫn là đòn bẩy chính để làm chậm quá trình xấu đi của các điều kiện cháy rừng khắc nghiệt. Nếu không hạn chế khí thải, nhân loại có thể sớm đạt đến giới hạn khả năng thích ứng của mình .