Lợi suất trái phiếu 2 năm Nhật Bản chạm đỉnh 31 năm: Can thiệp kỷ lục 14.000 tỷ yên làm thay đổi cục diện

Động thái này không phải ngẫu nhiên. Lợi suất đã tăng đều đặn từ mức dưới 0,1% vào năm 2022 qua các bước bình thường hóa liên tiếp của BOJ: kết thúc kiểm soát đường cong lợi suất (YCC) vào năm 2023, thoát khỏi lãi suất âm vào tháng 3 năm 2024, và đợt tăng lãi suất lên 1% vào tháng 6 năm 2026 . Mức tăng gần đây nhất phản ánh niềm tin ngày càng tăng của các nhà giao dịch rằng lạm phát sẽ vượt mục tiêu 2% của BOJ, buộc các nhà hoạch định chính sách phải thắt chặt nhanh hơn dự kiến.

Đợt can thiệp 14.000 tỷ yên làm thay đổi kỳ vọng

Vào ngày 31 tháng 7 năm 2026 (giờ miền Đông Hoa Kỳ), Bộ Tài chính Nhật Bản đã tiến hành một đợt can thiệp mua yên, bán đô la phối hợp với Bộ Tài chính Mỹ – lần can thiệp chung đầu tiên kể từ năm 1998 . Hoạt động này ước tính khoảng 14.000 tỷ yên (~93 tỷ USD), trở thành đợt can thiệp mua yên lớn nhất trong lịch sử . Hàn Quốc cũng can thiệp đồng thời . Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã xác nhận hành động chung này, diễn ra sau Tuyên bố chung của Bộ trưởng Tài chính Mỹ-Nhật từ tháng 9 năm 2025 .

Đợt can thiệp diễn ra cùng ngày BOJ kết thúc cuộc họp chính sách ngày 30-31 tháng 7 . Tại cuộc họp đó, BOJ giữ nguyên lãi suất ở mức 1,0% nhưng, lần đầu tiên, cảnh báo rằng lạm phát cơ bản có thể vượt quá mục tiêu 2% và chuyển hướng dẫn chính sách (forward guidance) sang tập trung vào rủi ro tăng giá – một tín hiệu rõ ràng cho thấy khả năng tăng lãi suất vào tháng 9 .

Thời điểm rất quan trọng. Bằng cách hành động cùng Nhật Bản, Mỹ đã loại bỏ một ràng buộc chính đối với BOJ. Trước đây, việc BOJ thắt chặt mạnh tay có nguy cơ khiến đồng yên mạnh lên mà Washington có thể phản đối; giờ đây, hai chính phủ đã có cùng quan điểm . Các nhà giao dịch giải thích đòn phối hợp này (can thiệp + tín hiệu diều hâu từ BOJ) là làm tăng xác suất tăng lãi suất tại cuộc họp tiếp theo. Lợi suất JGB 2 năm đã tăng vọt sau ngày 31 tháng 7 khi thị trường định giá khả năng hành động vào tháng 9 cao hơn .

Các ngân hàng lớn và tổ chức quốc tế kỳ vọng gì?

JPMorgan đã nâng dự báo tăng lãi suất của BOJ đến năm 2027 từ 2 lần lên 3 lần, dự kiến lãi suất chính sách sẽ đạt 2,0% vào cuối năm 2027 . Ngân hàng này vẫn coi tháng 10 năm 2026 là mốc tăng lãi suất cơ bản, nhưng thừa nhận "rủi ro tăng đáng kể" cho một động thái vào tháng 9 sau đợt can thiệp đồng yên và tuyên bố diều hâu của BOJ vào tháng 7 .

OECD dự báo độc lập rằng lãi suất chính sách của BOJ sẽ đạt 2% vào cuối năm 2027, lưu ý rằng mức 1% hiện tại vẫn gần cuối dưới của phạm vi trung tính (neutral rate) với lạm phát khoảng 2% .

IMF luôn là người ủng hộ nhất quán cho việc tiếp tục bình thường hóa. Vào tháng 8 năm 2026, quan chức số 2 của IMF, Dan Katz, tuyên bố Nhật Bản đang trải qua một "sự chuyển đổi dài hạn rất quan trọng", với các cải cách cơ cấu và sự phục hồi kinh tế tạo dư địa cho BOJ tiếp tục bình thường hóa chính sách . Đầu năm nay, IMF đã thúc giục BOJ tiếp tục tăng lãi suất ngay cả khi có rủi ro từ cuộc chiến Iran, cho rằng rủi ro đối với triển vọng kinh tế là cân bằng và ủng hộ việc rút dần hỗ trợ tiền tệ . Kịch bản cơ sở của IMF dự kiến lãi suất chính sách sẽ tăng lên khoảng 1,2% vào cuối năm 2026 và đạt mức trung tính khoảng 1,5% vào năm 2027 .

Các nhà giao dịch đang theo dõi những động thái chính nào?

Dựa trên các bằng chứng hiện có, những người tham gia thị trường đang theo dõi chặt chẽ:

• Biến động của đồng yên sau can thiệp: Liệu đợt can thiệp chung có tác dụng lâu dài hay tình trạng bán đồng yên đầu cơ sẽ tiếp diễn. Động thái này đã nâng đồng yên từ mức thấp nhất trong bốn thập kỷ và mang lại mức tăng trong một ngày lớn nhất trong hai năm, nhưng tính bền vững vẫn chưa được chứng minh .
• BOJ có thực hiện theo hướng dẫn chính sách hay không: Liệu tuyên bố tháng 7 về rủi ro lạm phát tăng có chuyển thành một đợt tăng lãi suất vào tháng 9 hay BOJ sẽ chờ đến tháng 10 .
• Giá năng lượng và cú sốc từ chiến tranh Iran: Sự suy yếu của đồng yên đã trầm trọng hơn do giá năng lượng tăng cao từ xung đột Trung Đông, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí nhập khẩu và CPI của Nhật Bản. Bất kỳ sự leo thang hay hạ nhiệt nào cũng làm thay đổi kỳ vọng lãi suất .
• Hoạt động của thị trường JGB: Khi BOJ tạm dừng việc thu hẹp mua trái phiếu từ tháng 4 năm 2027 trở đi, có những rủi ro về các biến động mất trật tự của lợi suất JGB. Lợi suất 2 năm ở mức 1,605% và 30 năm ở gần 3,70% đại diện cho các mức chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ .
• Độ bền vững của sự phối hợp chính sách Mỹ-Nhật: Đợt can thiệp chung đánh dấu một sự thay đổi lớn. Các nhà giao dịch đang theo dõi liệu đây có trở thành một công cụ định kỳ hay chỉ là một lần, và liệu sự liên kết này có được duy trì dưới các ưu tiên khác nhau của chính quyền Mỹ hay không .
• Vòng xoáy tiền lương-lạm phát: Tiền lương thực tế đang tăng dần trong bối cảnh thiếu hụt lao động. Nếu tăng trưởng tiền lương tăng tốc, nó sẽ củng cố luận điểm cho một chu kỳ tăng lãi suất nhanh hơn .
• Rủi ro tài khóa: IMF và các tổ chức khác cảnh báo rằng khoản nợ chính phủ khổng lồ của Nhật Bản (hơn 250% GDP) khiến quốc gia này dễ bị tổn thương trước lãi suất cao hơn. Việc BOJ bình thường hóa làm tăng chi phí trả nợ, có thể gây ra áp lực chính trị để làm chậm lại .

Cuộc họp tháng 9 đang đến gần

Cuộc họp chính sách ngày 17-18 tháng 9 của BOJ hiện là tâm điểm của thị trường. Sự kết hợp giữa một đợt can thiệp đồng yên chung kỷ lục, một tuyên bố diều hâu của BOJ, và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các tổ chức như IMF và OECD đã tạo ra một môi trường nơi việc tăng lãi suất vào tháng 9 là một khả năng thực tế – ngay cả khi hầu hết các nhà kinh tế vẫn coi tháng 10 là thời điểm có khả năng xảy ra hơn.

Cần lưu ý: Các nguồn tin hiện tại không cung cấp thông tin cụ thể về ba thành viên Hội đồng BOJ nào sẽ có bài phát biểu trước cuộc họp tháng 9, cũng như ngày tháng chính xác của các bài phát biểu đó. BOJ thường có giai đoạn 'im lặng' (blackout period) khoảng một tuần trước cuộc họp chính sách, và các thành viên hội đồng thường có các bài phát biểu trong những tuần trước đó. Tuy nhiên, một lịch trình cụ thể chưa được ghi nhận trong các kết quả tìm kiếm.

Hiện tại, câu chuyện đã rõ ràng: Kỷ nguyên lãi suất cực thấp của Nhật Bản đã chính thức kết thúc, và tốc độ bình thường hóa đang tăng tốc.