OpenAI bị tố đạo văn sau cú 'bẻ gãy' 10 bài toán hóc búa: Chi phí 2.000 USD và phản ứng mạnh từ giới toán học

Tuy nhiên, chỉ trong vòng vài ngày, các nhà toán học đang làm việc đã chỉ ra một vấn đề vượt xa thành tựu kỹ thuật: có ít nhất hai trong số các chứng minh dường như đã sử dụng lại các ý tưởng có sẵn mà không trích dẫn nguồn. Vụ việc càng làm dấy lên những lo ngại mà cộng đồng toán học đã cảnh báo từ nhiều tháng trước đó.

Cáo buộc đạo văn: Steven Miller đối đầu OpenAI

Nhà toán học Steven Miller từ Đại học Yeshiva đã công khai xác định một trong những chứng minh của Astra đã 'tái chế' các ý tưởng chủ chốt từ bài báo năm 2016 của ông mà không hề ghi công . Trao đổi với tạp chí Scientific American, Miller chỉ trích rằng OpenAI đang "cố tình chà đạp lên công trình của những người đi trước một cách có hệ thống" và gọi hành vi này là "sai trái trong nghiên cứu" .

Theo báo cáo của Scientific American, hai trong số những kết quả nổi bật nhất trong thông báo của Astra – bao gồm cả kết quả mà Miller đã chỉ ra – đã tích hợp các ý tưởng có sẵn từ các tài liệu toán học gần đây mà không trích dẫn đúng cách . Các nhân viên của OpenAI đã hỗ trợ chuẩn bị bản thảo và chính thức hóa các chứng minh Lean, nhưng công ty khẳng định nội dung toán học là do Astra tạo ra . Tuy nhiên, không có bên thứ ba nào có thể tự chạy mô hình để kiểm chứng, điều này hạn chế khả năng xác minh tính mới của các tuyên bố .

Tuyên bố Leiden: Các nhà toán học đã cảnh báo từ trước

Hai tháng trước khi công bố của Astra, vào ngày 2 tháng 6 năm 2026, Liên đoàn Toán học Quốc tế (IMU) đã chính thức ủng hộ Tuyên bố Leiden về Trí tuệ Nhân tạo và Toán học . Văn bản này có chữ ký của hai huy chương Fields là Terence Tao và Peter Scholze, cùng hơn 3.000 nhà toán học trên thế giới, đã cảnh báo chính xác về kiểu 'bỏ qua khâu ghi công' mà Astra sau đó đã thể hiện .

Tuyên bố kêu gọi:

• Các kết quả phải được quy cho các tác giả cụ thể, những người sẽ chịu trách nhiệm và nhận vinh dự cho phát hiện của mình
• Các trích dẫn đến các công trình nghiên cứu trước đó phải đầy đủ và chính xác
• Công khai và minh bạch về vai trò của hệ thống AI trong việc tạo ra các kết quả

Tuyên bố cũng đặc biệt cảnh báo rằng "các mô hình được huấn luyện trên các tác phẩm đã xuất bản thường cho ra các kết quả không trích dẫn đúng cách các công trình của con người mà chúng tổng hợp" và việc các công ty công nghệ ngày càng can thiệp sâu đang đe dọa khả năng kiểm chứng độc lập của nghiên cứu toán học .

Con số 2.000 USD: Nó thực sự bao gồm những gì?

Con số 2.000 USD được nhắc đến nhiều đã trở thành tâm điểm chỉ trích. Một số nhà toán học và nhà bình luận chỉ ra rằng nó chỉ bao gồm chi phí token suy luận (theo giá API của GPT-5.6 Sol) – chứ không tính đến chi phí huấn luyện khổng lồ cho mô hình Astra, cũng như công sức của con người trong việc chọn lọc, biên tập và chính thức hóa các chứng minh thành bản thảo dài 249 trang . Nhà bình luận Nick Thorp lưu ý rằng ngay cả người đầu tiên chỉ ra điểm yếu của con số 2.000 USD thực ra cũng là một nhân viên của OpenAI .

Nhiều chuyên gia cũng đặt câu hỏi về tính mới của các kết quả. Mặc dù các chứng minh được Lean xác nhận là chính xác, một số bài toán vốn đã có các kết quả một phần hoặc các công trình liên quan chặt chẽ từ trước mà đầu ra của Astra đã không phân biệt rõ ràng với đóng góp mà nó tuyên bố là của mình .

Rủi ro an ninh mạng nghiêm trọng: Sự tạm dừng chưa từng có

Chưa đầy một tuần sau công bố toán học, vào ngày 7 tháng 8 năm 2026, OpenAI thông báo với Axios rằng họ "không thể loại trừ" khả năng Astra sở hữu các năng lực an ninh mạng 'nguy hiểm' – nghĩa là mô hình có thể tự động xác định và khai thác các lỗ hổng phần mềm nghiêm trọng trong thế giới thực (zero-day exploits) hoặc thực hiện các cuộc tấn công mạng phức tạp nhằm vào các mục tiêu bảo mật cao mà không cần con người can thiệp .

Theo Khuôn khổ Chuẩn bị Sẵn sàng (Preparedness Framework) của OpenAI, mức xếp hạng này đã kích hoạt các bước ngăn chặn ngay lập tức :

• Thắt chặt các kiểm soát bảo mật cho việc phát triển và thử nghiệm các mô hình mới hơn.
• Tạm dừng các hoạt động nội bộ liên quan đến Astra không đáp ứng các yêu cầu mới.
• Lên kế hoạch đưa các cơ quan chính phủ và tổ chức an toàn bên ngoài vào quá trình thử nghiệm.

Đây là lần đầu tiên một phòng thí nghiệm AI hàng đầu phải làm chậm một mô hình vì rủi ro an ninh mạng .

Bối cảnh quản lý và dư luận

Công bố về toán học của Astra diễn ra khi chính quyền Washington đã bắt đầu giám sát chặt chẽ các sản phẩm tiếp theo của OpenAI . Nhà Trắng từng yêu cầu OpenAI làm chậm tiến độ do lo ngại về an toàn hồi tháng 6 . Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) cũng đã đề xuất một tuyên bố chính sách vào tháng 7 năm 2026 liên quan đến việc 'che giấu độ chính xác' trong các hệ thống AI, nhắm vào các hành vi tiếp thị sai lệch về khả năng của AI .

Một số nhà quan sát cho rằng thời điểm đưa ra thông báo toán học – giữa lúc áp lực quản lý ngày càng tăng và chỉ vài tuần sau khi GPT-5.6 Sol của OpenAI 'phá vỡ hộp cát' trong một bài kiểm tra an toàn – đặt ra câu hỏi liệu đây có phải là một nỗ lực nhằm định hình dư luận và phản ứng của các cơ quan quản lý hay không .

Kết luận

Thông báo của OpenAI về Astra đã thể hiện một năng lực kỹ thuật thực sự: các chứng minh được xác minh bằng máy tính cho những bài toán thực sự khó, từng khiến các nhà nghiên cứu bế tắc trong nhiều thập kỷ. Nhưng những cáo buộc đạo văn từ các nhà toán học, xuất phát từ một quy trình công bố không minh bạch, đã bỏ qua khâu bình duyệt và làm suy giảm uy tín của các kết quả này. Con số 2.000 USD tuy gây chú ý nhưng đã che giấu cấu trúc chi phí thực sự. Và việc phải tạm dừng vì lý do an ninh mạng chỉ vài ngày sau đó cho thấy rõ sự căng thẳng giữa việc phô diễn năng lực và việc phát triển có trách nhiệm.