Tàu quỹ đạo Hàn Quốc Danuri ghi lại khoảnh khắc tên lửa SpaceX đâm vào Mặt Trăng

Danuri đã làm điều đó như thế nào?

• Ảnh nền: Danuri đã chụp ảnh khu vực dự đoán va chạm hai lần vào ngày 9/7/2026, tạo ra những bức ảnh tham chiếu quan trọng.
• Chụp theo thời gian thực: Đúng ngày va chạm, Danuri bắt đầu quan sát khoảng 30 phút trước khi tên lửa lao xuống. Các kỹ sư đã điều chỉnh quỹ đạo nhanh chóng để tàu bay qua khu vực này 8 lần — một lần trước va chạm và 7 lần sau đó — bằng camera LUTI có độ phân giải cao.

Những hình ảnh sau va chạm cho thấy một vệt đen mới và một vùng vật chất bắn ra (ejecta) lan rộng ra xa. Các nhà khoa học ước tính vụ va chạm đã tạo ra một hố có đường kính lên tới 89 feet (khoảng 27 mét).

Nguồn gốc của tên lửa và tại sao nó lao xuống Mặt Trăng?

Tầng trên của Falcon 9 này được sử dụng để phóng hai tàu đổ bộ thương mại lên Mặt Trăng vào tháng 1/2025: tàu Blue Ghost của Firefly Aerospace và tàu Hakuto-R của ispace Nhật Bản. Sau khi thực hiện nhiệm vụ, tầng tên lửa bị bỏ lại trong một quỹ đạo cao quanh Trái Đất.

Sự kết hợp giữa áp lực bức xạ Mặt Trời và nhiễu loạn hấp dẫn từ các thiên thể khác đã dần dần thay đổi quỹ đạo của nó, cho đến khi không còn đủ năng lượng để tránh Mặt Trăng. Đây hoàn toàn là sự trôi dạt tự nhiên, chứ không phải một vụ va chạm có chủ đích.

Các nhà thiên văn học độc lập là những người đầu tiên phát hiện ra nguy cơ này nhờ dữ liệu theo dõi công khai. Các đài thiên văn mặt đất, bao gồm Kính thiên văn rất lớn (VLT) ở Chile, đã xác nhận vụ va chạm và ghi lại được 'dấu vân tay' hóa học của đám mây khí bụi bốc lên, trong khi Đài thiên văn Lowell (Arizona, Mỹ) đo được một đám khí sodium và lithium rộng tới vài chục km.

Đo lường phân cực và nghiên cứu địa chất Mặt Trăng

Không chỉ dừng lại ở hình ảnh, camera phân cực trường rộng PolCam của Danuri cũng đã chụp ảnh cùng khu vực. PolCam đo lường những thay đổi về hướng và cường độ ánh sáng phản xạ từ bề mặt. Dữ liệu này rất giá trị vì nó giúp các nhà khoa học hiểu được vụ va chạm đã làm thay đổi các tính chất vật lý của lớp đất mặt (regolith) như kích thước hạt, độ nén chặt và thành phần như thế nào.

Cục Quản lý Hàng không Vũ trụ Hàn Quốc (KASA) xác nhận đã thấy những thay đổi trong hình thái phân cực, phù hợp với sự phân bố lại của các hạt vật chất mịn bị bắn ra.

Phối hợp với NASA và các quan sát tiếp theo

Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng (LRO) của NASA đã lên kế hoạch chụp ảnh độ phân giải cao hố va chạm mới này, bổ sung vào kho dữ liệu ảnh nền trước đây của họ. Dữ liệu từ LRO sẽ cho phép các nhà khoa học đo đạc chính xác kích thước hố và hình dạng của vùng vật chất bắn ra.

Ngoài ra, thiết bị ShadowCam của NASA được lắp đặt ngay trên tàu Danuri cũng sẽ tìm cơ hội chụp ảnh các khu vực bị che khuất vĩnh viễn gần điểm va chạm, để phát hiện những thay đổi tinh tế nhất trong điều kiện thiếu sáng.

Tất cả các bộ dữ liệu — ảnh độ phân giải cao từ Danuri, dữ liệu phân cực từ PolCam, ảnh từ LRO và quang phổ từ các kính thiên văn mặt đất — sẽ được kết hợp để xây dựng một bức tranh toàn diện về vật lý va chạm và ảnh hưởng của nó đến lớp regolith của Mặt Trăng.

Ý nghĩa khoa học của sự kiện

Bởi vì khối lượng (4 tấn), tốc độ (5.400 dặm/giờ) và cấu trúc (rỗng, bằng kim loại) của tầng trên Falcon 9 được biết đến một cách chính xác, vụ va chạm này là một mốc hiệu chuẩn chưa từng có cho các mô hình mô phỏng va chạm.

Các nhà nghiên cứu có thể sử dụng kích thước hố và sự phân bố vật chất để kiểm tra độ chính xác của các mô hình dự đoán cách một vật thể nhân tạo rỗng làm biến dạng bề mặt Mặt Trăng. Dữ liệu thu được sẽ là nền tảng cho việc tính toán các giới hạn hạ cánh an toàn và các khu vực nguy hiểm từ mảnh vỡ cho các sứ mệnh trong tương lai, bao gồm chương trình Artemis của NASA và các hoạt động của tàu đổ bộ thương mại.

Những quan sát của Danuri đã chứng minh rằng việc chụp ảnh phản ứng nhanh, phối hợp từ quỹ đạo Mặt Trăng hoàn toàn có thể nắm bắt được những sự kiện chớp nhoáng, biến một vụ va chạm tưởng chừng như vô ích thành một thí nghiệm khoa học vô cùng giá trị.