500.000 thiên hà trong một bức ảnh: Đài thiên văn Vera C. Rubin ghi dấu ấn lịch sử

Bức ảnh trung tâm tiết lộ hơn 500.000 thiên hà và khoảng 50.000 ngôi sao, bao phủ một khu vực có diện tích lớn gấp nhiều lần so với Mặt Trăng tròn . Vùng COSMOS ban đầu được Kính viễn vọng Không gian Hubble nghiên cứu; nhưng phiên bản của Rubin cung cấp một góc nhìn rộng hơn và sâu hơn nhiều, cho phép các nhà thiên văn khám phá sự tiến hóa của thiên hà, sự phân bố vật chất tối và cấu trúc quy mô lớn của vũ trụ ở một quy mô chưa từng có . Danh mục EDP2 bao gồm hình ảnh thô và đã hiệu chuẩn, hình ảnh phủ chồng, hình ảnh sai phân và danh mục phát hiện, được phát hành để sử dụng ngay lập tức cho mục đích khoa học .

'Cú sốc bùng nổ' hiếm gặp của siêu tân tinh SN 2026gzf

Ngay sau khi công bố dữ liệu, Đài thiên văn Rubin đã đóng một vai trò then chốt trong việc quan sát SN 2026gzf, một siêu tân tinh Loại Ic dòng rộng hiếm gặp, lần đầu tiên được phát hiện dưới dạng chớp X-quang EP260321a bởi vệ tinh Einstein Probe của Trung Quốc vào ngày 21 tháng 3 năm 2026, từ một thiên hà cách chúng ta khoảng 500 triệu năm ánh sáng .

Rubin — cùng với Máy ảnh Năng lượng Tối (Dark Energy Camera), Kính thiên văn 4 mét Mayall với DESI, và các đài quan sát khác — đã nhanh chóng chuyển hướng để theo dõi sự kiện chỉ trong vòng vài giờ . Các quan sát đã ghi lại được 'cú sốc bùng nổ' (shock breakout): khoảnh khắc sóng xung kích từ vụ nổ sao xuyên thủng bề mặt ngôi sao, giải phóng ánh sáng đầu tiên của siêu tân tinh . Đây được mô tả là lần thứ hai trong vòng khoảng 20 năm các nhà thiên văn ghi lại được 'cú sốc bùng nổ' sớm như vậy từ cái chết của một ngôi sao khổng lồ .

Chiến dịch quan sát toàn cầu phối hợp, do nhóm nghiên cứu từ Đại học Carnegie Mellon dẫn đầu, đã tiết lộ rằng SN 2026gzf là một trong những 'cú sốc bùng nổ' mờ nhất từng được ghi nhận liên quan đến siêu tân tinh Loại Ic dòng rộng, với bức xạ tia X nhiệt đạt đỉnh ở mức 2,2×10⁴⁴ erg/s .

Cuộc Khảo sát Di sản về Không gian và Thời gian (LSST) kéo dài một thập kỷ

Đài thiên văn Rubin đã chính thức bắt đầu Khảo sát Di sản về Không gian và Thời gian (Legacy Survey of Space and Time - LSST) vào cuối tháng 6 năm 2026 — một cuộc khảo sát kéo dài 10 năm đối với bầu trời Bán cầu Nam .

LSST sử dụng máy ảnh 3,2 gigapixel được gắn trên Kính thiên văn Khảo sát Simonyi trên đỉnh Cerro Pachón ở Chile để chụp ảnh toàn bộ bầu trời có thể nhìn thấy vài đêm một lần . Trong suốt một thập kỷ, nó sẽ tạo ra một bộ phim tua nhanh (time-lapse) siêu rộng, siêu sắc nét về vũ trụ, tạo ra bản ghi điện ảnh toàn diện nhất từng được thực hiện .

Khoảng 2.800 nhà khoa học từ khắp nơi trên thế giới tham gia, nghiên cứu năng lượng tối, vật chất tối, cấu trúc của Ngân Hà, Hệ Mặt Trời (bao gồm các vật thể gần Trái Đất), và các hiện tượng biến đổi như siêu tân tinh . Cuộc khảo sát được thiết kế để chụp hàng trăm bức ảnh mỗi đêm và đã chứng minh khả năng cảnh báo nhanh của mình bằng cách đưa ra 800.000 cảnh báo về các vật thể biến đổi chỉ trong một đêm trong quá trình vận hành thử nghiệm .