Biến đổi khí hậu, không phải quản lý rừng, làm tăng gấp đôi nguy cơ cháy rừng năm 2026 tại Canada, theo nghiên cứu của World Weather Attribution

Nghiên cứu đã phát hiện ra điều gì?

Các nhà nghiên cứu của WWA đã phân tích 'Xếp hạng mức độ nghiêm trọng hàng ngày' (Daily Severity Rating - DSR)—một thước đo tổng hợp từ nhiệt độ, độ ẩm, gió và lượng mưa—và kết luận rằng các điều kiện thời tiết hỏa hoạn cực đoan đã trở nên phổ biến gấp đôi do biến đổi khí hậu nhân tạo . Loại thời tiết gây cháy rừng quan sát được, dù hiếm thấy trong điều kiện khí hậu hiện tại, sẽ còn hiếm hơn nhiều nếu không có hiện tượng nóng lên toàn cầu do con người gây ra . Hơn 3.8 triệu ha đất đã bị thiêu rụi, trong đó riêng Ontario là hơn 730,000 ha .

Nhà khoa học khí hậu Friederike Otto từ Đại học Imperial College London, đồng tác giả của nghiên cứu, cho biết: "Một lần nữa chúng ta lại thấy một kết quả giống nhau: biến đổi khí hậu là nguyên nhân chính đằng sau những vụ cháy rừng lớn không thể kiểm soát và chưa từng có tiền lệ" .

Bằng chứng khoa học này phản bác lại tuyên bố của ông Trump như thế nào?

Trước đó, Tổng thống Trump đã đổ lỗi hoàn toàn cho Canada, cáo buộc chính phủ nước này có "sự cẩu thả cố ý" (willful negligence) trong việc quản lý rừng và đe dọa sẽ cộng thêm "chi phí không thể tính toán" từ ô nhiễm khói cháy rừng vào các mức thuế hiện tại đối với hàng hóa Canada . Trong một bài đăng trên Truth Social vào ngày 17 tháng 7 năm 2026, ông Trump viết: "Chúng tôi yêu cầu Canada phải chịu trách nhiệm về việc họ đã không bảo trì rừng đúng cách" .

Nghiên cứu của WWA đã trực tiếp bác bỏ tuyên bố đó khi chỉ ra rằng yếu tố chính dẫn đến các vụ cháy rừng là biến đổi khí hậu toàn cầu—chứ không phải các biện pháp quản lý rừng của Canada. Các nhà khoa học về cháy rừng và khí hậu từ cả hai nước đều lưu ý rằng, mặc dù quản lý rừng có thể ảnh hưởng đến hành vi của các đám cháy trên quy mô địa phương, nhưng các điều kiện thời tiết cực đoan (nhiệt độ kỷ lục, độ ẩm thấp và hạn hán) mới là nguyên nhân cơ bản khiến các đám cháy lan rộng một cách bùng nổ . Phân tích của FactCheck.org cũng kết luận rằng "biến đổi khí hậu—chứ không phải việc thiếu Dọn dẹp mảnh vụn như ông Trump nói—mới là yếu tố chính dẫn đến các vụ cháy rừng ngày càng tồi tệ hơn ở Canada" .

Một số nhà khoa học cũng chỉ ra rằng các biện pháp quản lý rừng trên quy mô lớn ở Canada là bất khả thi và không hiệu quả. Họ cũng nhấn mạnh rằng Mỹ là nước có lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính lớn trong lịch sử từ việc đốt than, dầu và khí đốt .

Tác động không tương xứng lên các cộng đồng bản địa

Mặc dù nghiên cứu của WWA tập trung vào việc quy trách nhiệm cho biến đổi khí hậu, nhưng những dữ liệu riêng biệt được công bố cùng với nghiên cứu đã làm nổi bật một sự chênh lệch nghiêm trọng về mặt công bằng:

• Người bản địa chỉ chiếm khoảng 5% dân số Canada nhưng lại chiếm tới hơn 42% số vụ sơ tán do cháy rừng .
• Khoảng 80% các cộng đồng có đa số là người bản địa ở Canada nằm trong các khu vực dễ xảy ra cháy rừng, khiến họ có nguy cơ cao hơn về mặt cấu trúc .
• Một nghiên cứu của Cơ quan Thống kê Canada công bố vào cuối tháng 7 năm 2026 cho thấy người bản địa không chỉ đối mặt với tỷ lệ sơ tán cao hơn mà còn phải chịu những tác động kéo dài về mặt tinh thần và văn hóa do mất khả năng tiếp cận đất đai truyền thống .
• Từ năm 1980 đến năm 2021, 16 cộng đồng ở Canada đã phải sơ tán 5 lần trở lên vì cháy rừng và tất cả, ngoại trừ hai, đều là các khu bảo tồn của người bản địa (First Nations reserves) .

Sự chênh lệch này phản ánh một mô hình rộng lớn hơn: những nhóm dân cư ít gây ra biến đổi khí hậu nhất lại thường là những người hứng chịu hậu quả nặng nề nhất . Các nhà khoa học và nhà hoạt động chỉ ra rằng các cộng đồng First Nations vùng sâu vùng xa ở phía bắc Ontario và Lãnh thổ Tây Bắc có rất ít lựa chọn thay thế cho việc sơ tán và phải đối mặt với tình trạng thiếu đầu tư kinh niên vào cơ sở hạ tầng phòng cháy chữa cháy, làm gia tăng tính dễ bị tổn thương của họ .

Vào cuối tháng 7 năm 2026, khi lửa bùng phát dữ dội, quân đội Canada đã chuẩn bị không vận sơ tán cộng đồng xa xôi Fort Hope (600 cư dân) ở tây bắc Ontario, nơi có một số đám cháy dữ dội nhất .