Máy bay chiến đấu NATO xuất kích khẩn cấp tăng 250% vào tháng 7/2026: Điều gì thúc đẩy sự leo thang ở sườn phía Đông?

Phần lớn các chuyến bay này diễn ra trên Biển Baltic, gần Ba Lan và dọc theo hành lang Kaliningrad — một vùng đất lọt lỏng của Nga nằm giữa các quốc gia thành viên NATO là Ba Lan và Litva.

Các vụ việc cụ thể trên Biển Baltic trong tháng 7/2026

Máy bay của NATO đã thực hiện nhiều vụ đánh chặn trên vùng trời Baltic trong tháng 7, với ít nhất năm sự kiện riêng biệt được các bộ quốc phòng và bộ chỉ huy NATO ghi nhận:

• Ngày 13/7: Máy bay NATO xuất kích khẩn cấp để đánh chặn hai máy bay chiến đấu Su-30 của Nga cất cánh từ Kaliningrad, bay trong không phận quốc tế mà không có kế hoạch bay hoặc tín hiệu transponder .
• Ngày 14-15/7: Lực lượng Ba Lan đánh chặn máy bay Nga trên Biển Baltic trong hai ngày liên tiếp, bao gồm một máy bay trinh sát Il-20 của Nga đang do thám hệ thống phòng không của đồng minh .
• Ngày 21/7: Máy bay NATO đánh chặn hai máy bay ném bom chiến lược Tu-22M và hai máy bay chiến đấu Su-35S bay trong không phận quốc tế gần các nước Baltic mà không tuân thủ quy tắc bay .
• Cuối tháng 7: Bộ Tư lệnh Tác chiến Ba Lan ghi nhận một máy bay Il-20 của Nga bị đánh chặn hai lần trong hai ngày và tuyên bố rằng tần suất các vụ việc gia tăng "nhấn mạnh một môi trường an ninh ngày càng căng thẳng" ở sườn phía đông của NATO .

Các vụ việc trong tháng 7 này diễn ra sau một sự kiện báo trước vào đầu tháng 6, khi riêng máy bay Pháp đã đánh chặn máy bay Nga 11 lần trong một tuần khi thực hiện nhiệm vụ Tuần tra trên không Baltic .

So sánh với đầu năm 2026

Nhịp độ các vụ đánh chặn đã tăng cao từ đầu năm 2026, nhưng tháng 7 đánh dấu một bước ngoặt rõ rệt.

• Trong giai đoạn từ ngày 1/1 đến ngày 3/7/2026, máy bay chiến đấu NATO đã xuất kích 62 lần để đối phó với các chuyến bay của Nga ở sườn phía đông bắc (bao gồm Na Uy và khu vực Bắc Âu), theo một phát ngôn viên quân đội Na Uy .
• Na Uy báo cáo đã nhận dạng nhiều máy bay Nga gần không phận của mình trong nửa đầu năm 2026 hơn so với cùng kỳ năm 2025 .
• Để so sánh, máy bay chiến đấu NATO đã xuất kích 41 lần trong toàn bộ năm 2025 tại khu vực đó .

Tuy nhiên, riêng tháng 7/2026 đã chứng kiến số lần xuất kích nhiều hơn 250% so với tổng số của tháng 7/2025, cho thấy sự leo thang giữa năm không phải là một xu hướng tuyến tính mà là một sự gia tăng đột biến. Sự gia tăng vào mùa hè này dường như liên quan đến các cuộc tập trận của không quân Nga, sự gia tăng các chuyến bay trinh sát nhằm thăm dò thế trận mở rộng của NATO, và các cuộc tuần tra ném bom hung hãn từ các căn cứ ở Bán đảo Kola và Kaliningrad .

Năm bối cảnh phát triển rộng lớn hơn

Chỉ riêng số liệu xuất kích chưa kể hết câu chuyện. Tháng 7/2026 chứng kiến sự hội tụ của ít nhất năm diễn biến lớn, cho thấy một nỗ lực bền bỉ của Nga nhằm kiểm tra sườn phía đông của NATO trên nhiều lĩnh vực cùng một lúc.

1. Đức triển khai Lữ đoàn thường trực tới Litva

Lữ đoàn Thiết giáp 45 (Panzerbrigade 45) của Đức — đơn vị thường trực đầu tiên của Bundeswehr ở nước ngoài kể từ khi thành lập năm 1955 — đang được đóng quân tại Litva, chỉ cách biên giới Belarus vài km . Tính đến tháng 3/2026, đã có khoảng 1.700 quân nhân được triển khai, với kế hoạch đạt khoảng 2.000 vào cuối năm 2026 và khoảng 5.000 vào cuối năm 2027 . Lữ đoàn này bao gồm hai tiểu đoàn chiến đấu (Tiểu đoàn Tăng thiết giáp 203 và Tiểu đoàn Bộ binh Thiết giáp 122) được điều động vào tháng 2/2026 . Sự hiện diện thường trực của lực lượng chiến đấu Đức trước cửa ngõ nước Nga đã bị Moscow coi là một "hành động khiêu khích" và có khả năng đã thúc đẩy sự gia tăng hoạt động trinh sát đường không của Nga để theo dõi sự tăng cường này .

2. Máy bay không người lái (UAV) của Nga xâm nhập không phận Romania (24-26/7/2026)

Trong một loạt các vụ việc tập trung kéo dài ba ngày liên tiếp:

• Ngày 24/7: Romania đã bắn hạ một UAV xâm phạm không phận lần đầu tiên, sử dụng máy bay chiến đấu F-16 .
• Ngày 25/7: Một UAV thứ hai bị bắn hạ gần biên giới Ukraine; các công tố viên Romania xác nhận mảnh vỡ là của một UAV của Nga .
• Ngày 26/7: Một máy bay F-16 của Romania đã bắn hạ UAV thứ ba của Nga trên Biển Đen. Tổng thống Nicușor Dan gọi các vụ vi phạm lặp đi lặp lại là "không thể chấp nhận và không thể dung thứ" .
• Ngày 29/5/2026: Một UAV của Nga trước đó đã đâm trúng một tòa nhà dân cư ở Galați, gây hỏa hoạn và làm hai người bị thương, vấp phải sự lên án từ NATO và EU .

Romania đã trục xuất một nhà ngoại giao Nga vào ngày 27/7 để đáp trả . Tính đến ngày 26/7, Romania đã ghi nhận 18 vụ xâm nhập trái phép bằng UAV trong năm 2026, trong tổng số 33 vụ kể từ khi Nga xâm lược Ukraine vào năm 2022 . Những vụ xâm nhập này đại diện cho một mặt trận mới của áp lực đường không Nga lên một quốc gia thành viên NATO bên ngoài khu vực Baltic.

3. NATO mở rộng sứ mệnh phòng không Baltic (Nâng cấp Eastern Sentry)

Vào ngày 8/7/2026, NATO đã đồng ý nâng cấp sứ mệnh Tuần tra trên không Baltic (Baltic Air Policing) kéo dài hàng thập kỷ thành một sứ mệnh phòng không (air defense mission) đầy đủ, trao cho các phi công một nhiệm vụ rộng hơn — bao gồm thẩm quyền tiêu diệt 'các vật thể gây ra mối đe dọa' thay vì chỉ nhận dạng và hộ tống . Tổng thống Litva Gitanas Nausėda xác nhận sự thay đổi này sau một quyết định tại hội nghị thượng đỉnh NATO. Sự chuyển đổi này cho phép các phản ứng nhanh hơn và mạnh mẽ hơn trước các mối đe dọa trên không và được củng cố cụ thể bởi các đơn vị máy bay chiến đấu mới của Bồ Đào Nha và các đồng minh khác theo khái niệm "Eastern Sentry" mở rộng .

4. Sự cố tên lửa Nga ở Ba Lan (30/7/2026)

Vào ngày 30/7/2026, một tên lửa của Nga đã phát nổ trên lãnh thổ Ba Lan, khiến máy bay NATO phải xuất kích khẩn cấp và gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao . Sự kiện này là đỉnh điểm của một tháng mà các vụ việc trên không trải dài khắp sườn phía đông — từ Na Uy đến Biển Đen — và nhấn mạnh rằng sự gia tăng 250% số lần xuất kích không phải là một sự bất thường về mặt thống kê mà là một phần của chiến dịch gây áp lực có phối hợp.

5. Cảnh báo của Ba Lan về việc Nga tái sử dụng UAV Ukraine

Các quan chức Ba Lan đã công khai cảnh báo rằng Nga đang tái sử dụng các máy bay không người lái (UAV) bị thu giữ của Ukraine — bao gồm các loại UAV trinh sát và đạn dược tuần tra (loitering munition) — cho các hành động khiêu khích dưới vỏ bọc (false-flag provocations) tiềm tàng dọc biên giới NATO. Mối lo ngại là Nga có thể phóng các UAV này vào không phận Ba Lan hoặc các nước Baltic để kiểm tra phản ứng của liên minh, tạo ra sự mơ hồ về việc quy kết trách nhiệm, hoặc biện minh cho các cuộc tấn công trả đũa.

Kết luận

Sự gia tăng hơn 250% số lần xuất kích của NATO trong tháng 7/2026 trực tiếp do sự gia tăng các chuyến bay quân sự của Nga — bao gồm máy bay Su-30, máy bay ném bom Tu-22M, máy bay chiến đấu Su-35S và máy bay trinh sát Il-20 — hoạt động mà không có kế hoạch bay hoặc tín hiệu transponder trên Biển Baltic. Sự leo thang giữa năm này vượt xa nhịp độ gia tăng nhưng vẫn thấp hơn quan sát được vào đầu năm 2026. Bối cảnh rộng lớn hơn bao gồm việc Đức triển khai lữ đoàn thường trực tới Litva, một làn sóng tập trung các vụ xâm nhập UAV của Nga vào Romania vào cuối tháng 7 (ba chiếc bị bắn hạ trong ba ngày), việc NATO mở rộng sứ mệnh tuần tra trên không Baltic thành sứ mệnh phòng không cho phép bắn hạ mục tiêu, những cảnh báo của Ba Lan về nguy cơ UAV đánh lừa, và vụ tên lửa Nga phát nổ ở Ba Lan vào ngày 30/7 — tất cả đều cho thấy một nỗ lực bền bỉ của Nga nhằm kiểm tra và thăm dò sườn phía đông của NATO trên nhiều lĩnh vực cùng một lúc.