Cơn sốt tiêm kích NATO tăng 250% ở sườn phía Đông: Chuyện gì đã xảy ra vào tháng 7/2026?

Nguyên nhân trực tiếp là sự gia tăng mạnh số lượng máy bay quân sự Nga bay sát không phận NATO mà không nộp kế hoạch bay hoặc bật bộ phát tín hiệu (transponder) . Hành vi này buộc các tiêm kích thuộc Lực lượng Phản ứng Nhanh (QRA) phải xuất kích để nhận dạng trực quan và hộ tống các máy bay này, vì chúng không thể được nhận dạng chắc chắn bởi kiểm soát không lưu dân sự . Riêng trong 7 tháng đầu năm 2026, NATO đã điều động tiêm kích 62 lần ở sườn phía Đông Bắc trong các Phi vụ Phản ứng Nhanh thời gian thực do chiến tranh ở Ukraine kích hoạt .

Vụ việc nghiêm trọng nhất: Tên lửa Nga bắn trúng Ba Lan

Sự kiện quan trọng nhất của tháng 7/2026 xảy ra vào ngày 30 tháng 7, trong một đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái quy mô lớn của Nga vào Ukraine. Một tên lửa hành trình của Nga đã xâm nhập không phận Ba Lan và phát nổ trên một cánh đồng gần làng Tarnawa-Kolonia, miền đông Ba Lan, để lại một hố sâu rộng khoảng 10 m và sâu 5 m . Các radar của Ba Lan đã theo dõi vật thể này bay qua biên giới trước khi nó biến mất . NATO đã điều động tiêm kích để đối phó, và các hệ thống phòng không mặt đất của Ba Lan cũng được kích hoạt . Ba Lan đã triệu tập đại sứ Nga, và NATO cho biết mọi dấu hiệu đều chỉ ra rằng đó là tên lửa của Nga . Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk xác nhận tên lửa là tên lửa hành trình Kh-101 của Nga . Đợt tấn công này nằm trong cuộc chiến đang diễn ra: cuộc tấn công ban đêm đã giết chết ít nhất tám thường dân ở Ukraine, bao gồm cả trẻ em, và làm bị thương hơn 50 người .

Các vụ đánh chặn máy bay trinh sát Il-20 liên tiếp trên biển Baltic

Một loạt các vụ đánh chặn trên biển Baltic đã phơi bày bản chất có hệ thống trong các hoạt động thăm dò của Nga. Ngày 14 tháng 7, các tiêm kích F-16 của Ba Lan đã đánh chặn một máy bay tình báo điện tử Il-20M của Nga ở khoảng cách 56 km về phía tây bắc Koszalin, bay mà không có kế hoạch bay và không bật transponder . Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz gọi đây là "nỗ lực đầu tiên sau một thời gian dài của Nga nhằm tiếp cận biên giới biển của chúng tôi để thăm dò hệ thống phòng không" . Tiếp đó là các vụ đánh chặn một chiếc Il-20 và Su-30 của Nga vào ngày 16 tháng 7, với các tiêm kích Ba Lan thực hiện nhiệm vụ hộ tống trong ba ngày liên tiếp . Vào ngày 31 tháng 7, chỉ một ngày sau vụ tên lửa, các tiêm kích F-16 Ba Lan một lần nữa đánh chặn một chiếc Il-20 của Nga ở phía bắc Kołobrzeg .

Bối cảnh rộng hơn: Một mô hình có chủ đích và sự thay đổi lịch sử của NATO

Sự gia tăng đột biến trong tháng 7 không phải xảy ra trong chân không. Các chuyến bay trinh sát của Nga trên biển Baltic nhằm thăm dò tư thế phòng không, vùng phủ sóng radar và thời gian phản ứng của NATO . Mọi vụ đánh chặn và xâm phạm tên lửa đều liên quan trực tiếp đến cuộc chiến của Nga ở Ukraine. Tên lửa ngày 30/7 bắn trúng Ba Lan là một phần của đợt tập kích vào Ukraine cũng đã giết hại thường dân .

Để đáp trả trực tiếp trước tần suất vi phạm ngày càng tăng, NATO đã đồng ý vào ngày 8 tháng 7 nâng cấp sứ mệnh Tuần tra Không quân Baltic kéo dài hàng thập kỷ thành phòng không . Nhiệm vụ mới cho phép các phi công có thẩm quyền tiêu diệt "các vật thể gây ra mối đe dọa" — một sự thay đổi về học thuyết từ đánh chặn và hộ tống thuần túy sang một tư thế quyết đoán hơn . Quyết định này được thúc đẩy bởi hàng loạt các vụ việc được ghi nhận trong suốt tháng 7 và đầu năm nay. Các tiêm kích Pháp, đã hoàn thành nhiệm kỳ bốn tháng chỉ huy Sứ mệnh Tuần tra Không quân Baltic số 71 của NATO từ Căn cứ Không quân Šiauliai, Litva (từ 1/4 đến 31/7), gọi đợt triển khai này là "căng thẳng" và báo cáo đã thực hiện 39 Phi vụ Alpha (xuất kích báo động thực tế) và 69 Phi vụ Tango (xuất kích huấn luyện) trong thời gian trực chiến .

Kết luận

Sự gia tăng hơn 250% số lần tiêm kích NATO xuất kích trong tháng 7/2026 không phải là một biến động ngẫu nhiên. Đó là kết quả của một chiến dịch có chủ đích của Nga với các chuyến bay quân sự không báo trước, tắt bộ phát tín hiệu và các cuộc tấn công bằng tên lửa gần và vào không phận NATO — được thúc đẩy bởi cuộc chiến tranh rộng lớn hơn ở Ukraine. Phản ứng của liên minh bao gồm việc nâng cấp lịch sử sứ mệnh Baltic từ "tuần tra" lên "phòng không", đánh dấu một bước leo thang đáng kể trong cấu trúc an ninh hậu 2022 ở sườn phía Đông của NATO.