Cuộc khủng hoảng kép: Eo biển Hormuz tắc nghẽn, Biển Đỏ bốc cháy, xuất khẩu dầu vùng Vịnh lao dốc

Tháng hai màn: Phục hồi mong manh, rồi sụp đổ

Nửa đầu tháng 7: Hy vọng và bùng nổ

Tháng bắt đầu với bầu không khí thận trọng lạc quan. Một bản ghi nhớ Mỹ-Iran được ký kết vào ngày 17/6 đã mở lại một phần Eo biển Hormuz, và các quốc gia vùng Vịnh đã đổ xô khôi phục dòng chảy . Trong hai tuần đầu tháng 7, tổng xuất khẩu đã tăng vọt lên từ 12 triệu thùng/ngày (theo dữ liệu Kpler) đến 13,6 triệu thùng/ngày (theo dữ liệu Vortexa) — lần đầu tiên đạt mức trước chiến tranh kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu . Riêng Saudi Arabia, xuất khẩu tháng 7 được dự báo sẽ tăng lên 6,4 triệu thùng/ngày, chỉ thấp hơn 1 triệu thùng/ngày so với đỉnh trước chiến tranh .

Nửa cuối tháng 7: Vòng vây trở lại

Sự phục hồi chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Các cuộc không kích mới của Mỹ vào Iran đã kích hoạt một vòng luẩn quẩn trả đũa khiến Eo biển Hormuz lại bị đóng cửa vào giữa tháng 7 . Vào ngày 15-16 tháng 7, Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, và Tehran đáp trả bằng cách tấn công các siêu tàu chở dầu . Đến ngày 17 tháng 7, chỉ có ba tàu chở hàng hóa vượt eo biển — số lượng tàu quá cảnh hàng ngày thấp nhất kể từ tháng 5 — khi hầu hết tàu đều dừng lại hoặc quay đầu . Đến ngày 21 tháng 7, chỉ còn bốn tàu vượt qua . Vào cuối tháng 7, do các cuộc tấn công tên lửa liên tục, dòng tàu quá cảnh vẫn gần như bằng không .

Phân tích theo từng quốc gia

Iraq là điểm sáng mạnh nhất và là động lực chính cho mức tăng khiêm tốn của tháng 7. Xuất khẩu của Iraq đã tăng gấp đôi so với tháng 6, giúp bù đắp sự sụt giảm ở những nơi khác .

Saudi Arabia chứng kiến sản lượng bốc dỡ từ vùng Vịnh giảm mạnh. Hình ảnh vệ tinh ngày 15 tháng 7 chỉ cho thấy một tàu chở dầu neo đậu tại nhà ga xuất khẩu chính của vương quốc trên vùng Vịnh, sau khi Iran tấn công các siêu tàu chở dầu trong eo biển .

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) chịu mức giảm phần trăm lớn nhất. Xuất khẩu qua Eo biển Hormuz giảm gần 53% so với tháng trước, chỉ còn 950.000 thùng/ngày, giảm từ 2,01 triệu thùng/ngày trong tháng 6 . Tổng xuất khẩu của UAE đạt trung bình 3,46 triệu thùng/ngày, giảm khoảng 20% so với tháng trước, khi nước này dựa vào đường ống vòng tránh Fujairah công suất 1,5 triệu thùng/ngày trên Vịnh Oman để vượt qua eo biển . Khối lượng bốc dỡ tại Fujairah đã tăng lên 2,28 triệu thùng/ngày, từ mức 2,17 triệu thùng trong tháng 6 .

Kuwait có xuất khẩu tương đối ổn định nhưng bị hạn chế — quốc gia này không có tuyến đường vòng tránh điểm nghẽn Hormuz đáng kể nào.

Iran gần như bị cắt đứt bởi lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ được tái áp đặt vào ngày 15-16 tháng 7. Các cuộc tấn công trả đũa của Tehran vào các tàu thuyền chỉ khiến giao thông càng thêm giảm sút .

Eo biển Hormuz: Dòng thời gian của vòng vây

• Ngày 7 tháng 7 — Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp do Mỹ dẫn đầu nâng mức đe dọa lên "nghiêm trọng", cảnh báo rằng "hành động thù địch có chủ đích" của Iran là có khả năng xảy ra .
• Ngày 9 tháng 7 — Giao thông tàu chở dầu qua eo biển gần như đình trệ; chỉ có hai tàu chở dầu vượt qua vào ngày hôm đó .
• Ngày 13 tháng 7 — Số lượng tàu quá cảnh giảm xuống mức thấp nhất kể từ ngày 25 tháng 5 khi các cuộc không kích Mỹ-Iran mới làm dấy lên lo ngại về an toàn . Bộ Năng lượng Mỹ tuyên bố hơn 8 triệu thùng dầu đã vận chuyển qua eo biển vào ngày 13 tháng 7 với sự hỗ trợ của quân đội .
• Ngày 15 tháng 7 — Hình ảnh vệ tinh chỉ cho thấy một tàu chở dầu tại nhà ga xuất khẩu chính của Saudi trên vùng Vịnh .
• Ngày 16 tháng 7 — Chỉ có bảy tàu vượt qua sau khi Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran .
• Ngày 17 tháng 7 — Chỉ ba tàu hàng hóa vượt qua — thấp nhất kể từ tháng 5 — với hầu hết tàu dừng lại hoặc quay đầu sau các cuộc tấn công của Iran và lệnh phong tỏa của Mỹ . Ít nhất chín tàu đã bị tấn công kể từ ngày 6 tháng 7; một thủy thủ đã thiệt mạng .
• Ngày 21 tháng 7 — Chỉ bốn tàu hàng hóa vượt qua sau một đợt tấn công mới .

Cảnh báo từ CEO Saudi Aramco: 2,6 tỷ thùng dầu đã mất

Amin Nasser, CEO của Saudi Aramco, đã đưa ra hai cảnh báo quan trọng trong và sau cuộc khủng hoảng tháng 7.

Vào tháng 5 năm 2026, Nasser tuyên bố rằng thị trường dầu mỏ đã mất khoảng 1 tỷ thùng nguồn cung. Ông cảnh báo nếu sự gián đoạn ở Hormuz kéo dài qua giữa tháng 6, thị trường sẽ không thể bình thường hóa cho đến năm 2027. Ông ước tính thế giới đang mất 100 triệu thùng nguồn cung mỗi tuần khi eo biển này đóng cửa hiệu quả .

Đến ngày 4 tháng 8 năm 2026, tình hình đã trở nên tồi tệ hơn đáng kể. Nasser cho biết cuộc xung đột với Iran đến nay đã xóa sổ hơn 2,6 tỷ thùng khỏi nguồn cung dầu toàn cầu — tương đương với gần một tháng sản lượng dầu thô toàn cầu bình thường. Ông cảnh báo sự gián đoạn tiếp diễn ở Hormuz có thể trì hoãn việc phục hồi tồn kho lên tới 18 tháng, đồng thời nói thêm rằng ngay cả khi eo biển được mở lại ngay lập tức, sẽ phải mất 18 tháng với tốc độ trung bình 2,1 triệu thùng/ngày để bổ sung lượng dự trữ đã mất .

Mặt trận thứ hai: Các cuộc tấn công của Houthi vào Biển Đỏ / Hàng hóa tại Yanbu

Cuộc khủng hoảng đã mở rộng ra ngoài Hormuz vào cuối tháng 7 khi lực lượng dân quân Houthi liên minh với Iran ở Yemen mở một mặt trận thứ hai nhằm vào hành lang xuất khẩu dầu thô còn hoạt động duy nhất của Saudi Arabia.

• Ngày 20 tháng 7 — Lực lượng Houthi tuyên bố phong tỏa hải quân đối với các chuyến hàng của Saudi qua eo biển Bab el-Mandeb, đe dọa nhắm mục tiêu vào các tàu của Saudi, Israel và Mỹ .
• Ngày 21 tháng 7 — Hai tàu chở dầu chở dầu thô Saudi cho Trung Quốc và Ấn Độ quay đầu trên Biển Đỏ sau cảnh báo của Houthi, hủy bỏ hành trình . Một tàu chở dầu thứ ba, Xin Long Yang (một tàu VLCC chở 2 triệu thùng dầu thô Saudi từ Yanbu), cũng quay đầu .
• Ngày 22-23 tháng 7 — Lực lượng Houthi tuyên bố đã tấn công hai tàu chở dầu của Saudi, Encelia và Layla, khiến một tàu bốc cháy . Dầu Brent tăng vọt lên trên 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ Bản ghi nhớ Mỹ-Iran ngày 17/6 .
• Ngày 25 tháng 7 — Lực lượng Houthi tấn công khu phức hợp nhà máy lọc dầu Jizan của Saudi Aramco, khiến nó bốc cháy, và tiến hành một cuộc tấn công đồng thời vào cảng xuất khẩu Yanbu — cảng duy nhất còn lại nuôi dưỡng hành lang xuất khẩu dầu thô cuối cùng của Saudi, đường ống Petroline .
• Ngày 27 tháng 7 — Lực lượng Houthi tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào "các địa điểm cung cấp và vận chuyển dầu thô nhạy cảm" nối miền đông Saudi Arabia với Yanbu . Giao thông tàu thuyền qua Bab el-Mandeb giảm mạnh . Lưu lượng tàu chở dầu trên Biển Đỏ và sản lượng bốc dỡ dầu thô tại Yanbu giảm hơn 70% .

Lệnh phong tỏa của Houthi đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng Hormuz bằng cách đe dọa tuyến đường xuất khẩu thay thế của Saudi Arabia. Với hơn một nửa lượng dầu của Saudi hiện được vận chuyển qua đường bộ đến Yanbu, cửa ngõ Biển Đỏ của vương quốc này vừa là cứu cánh, vừa là điểm yếu chí tử .

Triển vọng: Không có lối thoát rõ ràng cho việc giảm leo thang

Bản ghi nhớ Mỹ-Iran ngắn ngủi được ký kết vào ngày 17 tháng 6 đã khôi phục một phần quyền tự do đi lại qua Eo biển Hormuz, cho phép xuất khẩu của vùng Vịnh tăng vọt trong thời gian ngắn vào cuối tháng 6 và đầu tháng 7 . Thỏa thuận đó đã sụp đổ vào giữa tháng 7 khi Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran và cả hai bên nối lại các cuộc không kích .

Tính đến cuối tháng 7 và đầu tháng 8 năm 2026, không có đột phá ngoại giao nào được báo cáo. Các hành động thù địch vẫn tiếp diễn, và triển vọng khôi phục quyền tự do hàng hải qua eo biển vẫn còn rất bất định. Sự kết hợp giữa lệnh phong tỏa của Mỹ, sự trả đũa của Iran và lệnh phong tỏa Biển Đỏ mới của Houthi đồng nghĩa với việc hầu hết các tuyến vận chuyển dầu của vùng Vịnh đều bị chặn hiệu quả, không có lối thoát rõ ràng cho việc giảm leo thang trong tương lai gần .