Khủng hoảng di cư Ceuta 2026: Cuộc vượt biên làm rung chuyển châu Âu

Cuộc vượt biên hàng loạt đã diễn ra như thế nào?

Bắt đầu từ ngày 30/7/2026, một lượng lớn người - chủ yếu là người Ma-rốc, nhưng cũng có người từ châu Phi hạ Sahara - đã tràn vào Ceuta bằng cách bơi qua các đê chắn sóng hoặc leo dọc theo bờ biển đá . Các nhân chứng và quan chức cho biết lực lượng biên phòng Ma-rốc ban đầu không có động thái ngăn cản, một quyết định mà Tây Ban Nha và nhiều thủ đô EU coi là chiến thuật gây áp lực có chủ đích từ Rabat . Chỉ trong một ngày, ước tính có từ 49.000 đến 72.000 người đã tràn vào lãnh thổ này, chiếm hơn một nửa dân số thường trú của Ceuta . Con số này vượt xa mức kỷ lục trước đó vào tháng 5/2021, khi khoảng 8.000 người vượt biên trong hai ngày .

Số người thiệt mạng

Ít nhất 57 người đã thiệt mạng, theo hãng tin Reuters . 19 thi thể được tìm thấy dưới nước, và những người khác chết trong các vụ xô xát, đuối nước và giẫm đạp trong quá trình vượt biên . Một số hãng tin khác đưa tin con số tử vong là 67 hoặc 72, nhưng con số 57 từ Reuters vẫn là con số được trích dẫn rộng rãi nhất tính đến đầu tháng 8 .

Tranh cãi về con số: Còn bao nhiêu người ở lại Ceuta?

Một bất đồng trung tâm ngay từ đầu là có bao nhiêu người trong số những người đã vào Ceuta vẫn còn ở lại đó. Các quan chức Tây Ban Nha báo cáo rằng phần lớn đã tự nguyện quay trở lại Ma-rốc trong vòng vài ngày và tình hình biên giới đã được kiểm soát . Tuy nhiên, đến ngày 3/8, hàng nghìn người - bao gồm hơn 860 trẻ vị thành niên không có người đi kèm - vẫn còn ở trong các trại tạm trú, trên đường phố và các bãi biển ở Ceuta . Chủ tịch vùng Ceuta, Juan Jesús Vivas, nói với đài Telecinco rằng có từ 3.000 đến 5.000 người di cư vẫn còn trong vùng đất này, mâu thuẫn với đánh giá lạc quan hơn của Madrid . Các nhóm bảo vệ trẻ em cảnh báo về một tình hình nhân đạo đối với những trẻ vị thành niên bị mắc kẹt, những người đặc biệt dễ bị tổn thương .

Phản ứng của Tây Ban Nha

Tây Ban Nha đã nhanh chóng điều quân đội đến Ceuta, lắp đặt một rào chắn nổi dài 500 mét ngoài khơi và tăng cường hàng rào biên giới cùng với lực lượng Ma-rốc . Thủ tướng Pedro Sánchez đã đến thăm vùng đất này và kêu gọi sự đoàn kết của EU, nhấn mạnh rằng Tây Ban Nha không thể một mình giải quyết cuộc khủng hoảng này . Madrid cũng hứng chịu chỉ trích từ Ủy viên Di cư EU Magnus Brunner, người cho rằng kế hoạch hợp pháp hóa người di cư bất hợp pháp của Tây Ban Nha là "một tín hiệu không tốt" cho châu Âu .

Italy đình chỉ Hiệp định Schengen

Phản ứng cấp EU đáng chú ý nhất đến từ Italy. Vào ngày 31/7, Italy tuyên bố đình chỉ thỏa thuận đi lại tự do Schengen với Tây Ban Nha trong một tháng, có hiệu lực từ ngày 1/8, tái lập kiểm tra biên giới đối với các chuyến bay và tàu biển từ Tây Ban Nha . Thủ tướng Italy Giorgia Meloni trước đó đã kêu gọi đình chỉ Tây Ban Nha khỏi Khu vực Schengen, gọi những hình ảnh từ Ceuta là "gây sốc" . Vì Italy và Tây Ban Nha không có chung đường biên giới trên bộ, biện pháp này chỉ áp dụng cho các cảng hàng không và đường biển . Pháp cũng đồng thời tăng cường kiểm soát biên giới với Tây Ban Nha . Động thái này đã làm Madrid phẫn nộ và tạo ra một tiền lệ mà nhiều nhà quan sát cảnh báo có thể làm xói mòn Khu vực Schengen vốn không có biên giới nội địa .

Cuộc họp khẩn cấp của EU và lời kêu gọi đình chỉ thủ tục tị nạn

Lãnh đạo của 22 quốc gia EU đã ký một bức thư do Italy và Đan Mạch khởi xướng, yêu cầu một cuộc họp khẩn cấp của các bộ trưởng nội vụ EU . Cuộc họp đó diễn ra vào ngày 4/8, nơi các bộ trưởng kêu gọi hành động mạnh mẽ hơn chống lại các mạng lưới buôn lười, chính sách hồi hương mạnh mẽ hơn và hợp tác chặt chẽ hơn với các quốc gia xuất xứ . Italy đặc biệt thúc đẩy các trung tâm xử lý người di cư do EU tài trợ và các trung tâm hồi hương ở các nước thứ ba . Một số quốc gia thành viên, dẫn đầu là Italy và Đan Mạch, đã thúc ép các biện pháp khẩn cấp để đình chỉ các thủ tục tị nạn tiêu chuẩn trong các cuộc đổ bộ hàng loạt, mặc dù phản ứng chính thức của EU nhấn mạnh "sự đoàn kết đầy đủ" với Tây Ban Nha . Bầu không khí tại cuộc họp rất căng thẳng: Bộ trưởng Ngoại giao Tây Ban Nha José Manuel Albares yêu cầu "sự đoàn kết từ tất cả các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu" vào đêm trước các cuộc đàm phán .

Ma-rốc từ chối trách nhiệm

Ma-rốc từ chối trách nhiệm về sự sụp đổ biên giới. Chính quyền Ma-rốc cho biết họ không cố tình mở cửa biên giới và đổ lỗi cho cuộc khủng hoảng là do sự cố mất kiểm soát . Tuy nhiên, Tây Ban Nha và nhiều quan chức EU coi đây là một chiến thuật gây áp lực có chủ đích từ Rabat - đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao về Tây Sahara và quan điểm thay đổi của Tây Ban Nha về lãnh thổ tranh chấp này . Ma-rốc sau đó đã hợp tác để giúp tăng cường hàng rào cùng với lực lượng Tây Ban Nha .

Hậu quả chính trị và sự chia rẽ trong EU

Cuộc khủng hoảng đã làm căng thẳng nghiêm trọng sự thống nhất nội bộ của EU. Việc Italy đơn phương đình chỉ Schengen đã làm Madrid phẫn nộ và tạo ra một tiền lệ nguy hiểm cho khu vực không có biên giới . Đan Mạch và các quốc gia phía Bắc khác ủng hộ lập trường cứng rắn của Italy, trong khi Tây Ban Nha cáo buộc các đối tác thiếu đoàn kết . Cuộc họp khẩn cấp của EU vào ngày 4/8 đã tạo ra một màn trình diễn đoàn kết trước công chúng - với Brunner tuyên bố "sự đoàn kết đầy đủ" với Tây Ban Nha và gọi cuộc khủng hoảng là "một bài kiểm tra khả năng phục hồi của châu Âu" - nhưng những bất đồng sâu sắc vẫn còn về chia sẻ gánh nặng, cải cách chính sách tị nạn và liệu chính sách hợp pháp hóa của Tây Ban Nha có khuyến khích các cuộc vượt biên tiếp theo hay không . Phe cực hữu ở một số quốc gia EU đã lợi dụng cuộc khủng hoảng để yêu cầu đóng cửa biên giới, trong khi các nhóm nhân đạo chỉ trích các vụ trục xuất hàng loạt và tình trạng của những trẻ vị thành niên bị mắc kẹt .

Những điểm chính

Cuộc khủng hoảng Ceuta tháng 7/2026 có quy mô và tác động chính trị chưa từng có. Nó đã phơi bày sự mong manh của hệ thống Schengen, những giới hạn của sự đoàn kết EU về di cư và sức ép mà các quốc gia như Ma-rốc có thể gây ra đối với biên giới bên ngoài của châu Âu. Với hàng nghìn người vẫn còn bị mắc kẹt trong vùng đất này và những bất đồng chính sách sâu sắc chưa được giải quyết, tình hình này vẫn là một điểm nóng cho tương lai của quản lý di cư châu Âu.