Moderna bắt đầu thử nghiệm lâm sàng vắc-xin mRNA Ebola trên người khi ổ dịch chết chóc thứ hai đang lan nhanh

Bối cảnh ổ dịch

Ổ dịch được ghi nhận lần đầu ngày 14/5/2026 tại tỉnh Ituri, Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) . Cả CHDC Congo và Uganda đều chính thức tuyên bố bùng phát dịch vào ngày 15/5/2026, và chỉ hai ngày sau (17/5/2026), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã ban bố Tình trạng Khẩn cấp Y tế Công cộng Quốc tế (PHEIC) .

Tính đến ngày 30/7/2026, WHO báo cáo có 3.605 ca nhiễm đã được xác nhận và 1.587 ca tử vong tại CHDC Congo, tương ứng với tỷ lệ tử vong lên tới khoảng 44% . Dịch bệnh cũng đã lan sang Uganda và các quốc gia láng giềng khác . Số ca nhiễm và tử vong cao nhất trong một tuần được ghi nhận vào cuối tháng 7/2026, cho thấy tốc độ lây lan đáng báo động .

So sánh với đại dịch Tây Phi 2014–2016

Đại dịch Tây Phi 2014–2016 (do chủng Zaire ebolavirus gây ra) có quy mô lớn hơn nhiều – khoảng 28.600 ca nhiễm và 11.300 ca tử vong. Ổ dịch chủng Bundibugyo hiện tại là ổ dịch lớn thứ hai, nhưng vẫn nhỏ hơn đáng kể so với đại dịch Tây Phi. Một yếu tố phức tạp then chốt: các loại vắc-xin và phương pháp điều trị Ebola đã được cấp phép hiện chỉ nhắm vào chủng Zaire, hoàn toàn vô dụng trước chủng Bundibugyo. Do đó, ổ dịch này hiện chưa có bất kỳ biện pháp đối phó nào được phê duyệt .

Cam kết tài trợ từ CEPI

Liên minh Đổi mới Sẵn sàng Dịch bệnh (CEPI) đã cam kết tài trợ tới 50 triệu USD cho chương trình phát triển vắc-xin mRNA-1469 của Moderna . Khoản tiền này sẽ trang trải cho các thử nghiệm tiền lâm sàng, thử nghiệm Giai đoạn 1, sản xuất và khả năng tiếp tục các thử nghiệm giai đoạn sau nếu dữ liệu ban đầu khả quan . Đây là một phần trong gói tài trợ lớn hơn khoảng 60 triệu USD mà CEPI đã phân bổ cho ba nhà phát triển vắc-xin: Moderna, Đại học Oxford và IAVI .

Cam kết về khả năng tiếp cận và giá cả

Nếu vắc-xin được cấp phép, Moderna cam kết cung cấp ít nhất 500.000 liều với mức giá ưu đãi cho các nước có thu nhập thấp và trung bình, đồng thời cung cấp vắc-xin cho CHDC Congo và các quốc gia bị ảnh hưởng khác trong quá trình ứng phó với dịch .

So sánh với vắc-xin ChAdOx1 của Đại học Oxford dành cho chủng Bundibugyo

Thử nghiệm vắc-xin ChAdOx1 BDBV của Oxford (thử nghiệm BD-Ebov) được khởi động vào ngày 13/7/2026 – sớm hơn Moderna khoảng ba tuần – và do đó trở thành thử nghiệm trên người đầu tiên trên thế giới cho vắc-xin đặc hiệu chống chủng Bundibugyo . Tình nguyện viên đầu tiên đã được tiêm vào ngày 24/7/2026 . Thử nghiệm này do Oxford Vaccine Group thực hiện tại Vương quốc Anh, tuyển 50 tình nguyện viên trưởng thành khỏe mạnh . Vắc-xin Oxford sử dụng nền tảng vector virus ChAdOx1 tương tự như vắc-xin COVID-19 Oxford-AstraZeneca .

Cả hai thử nghiệm đều đang trong giai đoạn đầu, tập trung vào đánh giá độ an toàn và khả năng sinh miễn dịch. Các nhà nghiên cứu đặt mục tiêu thử nghiệm vắc-xin của Oxford trong các khu vực dịch bệnh ở Uganda vào cuối năm 2026, và ứng viên của Moderna cũng sẽ theo một lộ trình cấp tốc tương tự nếu dữ liệu ban đầu khả quan .