Trung Quốc cải tổ luật bảo hộ thiết kế chip: Bồi thường trừng phạt gấp 5 lần, cho phép thế chấp sở hữu trí tuệ

Ngày 3 tháng 8 năm 2026, Trung Quốc đã công bố Quy chế sửa đổi về Bảo hộ Thiết kế Bố trí Mạch Tích hợp (Sắc lệnh số 842 của Quốc vụ viện), đánh dấu lần đại tu có hệ thống đầu tiên của chế độ này kể từ năm 2001. Bản cập nhật gồm 54 điều khoản là nỗ lực quan trọng nhất của Bắc Kinh nhằm hiện đại hóa luật sở hữu trí tuệ chất bán dẫn trong bối cảnh các hạn chế xuất khẩu của Mỹ ngày càng leo thang và sản lượng chip nội địa tăng vọt trong lịch sử.

Quy định có hiệu lực từ ngày 15 tháng 10 năm 2026 . Thủ tướng Lý Cường đã ký sắc lệnh vào ngày 23 tháng 7 năm 2026 .

Những thay đổi chính trong quy định mới

Yêu cầu đăng ký và tính nguyên gốc chặt chẽ hơn

Các quy tắc sửa đổi thắt chặt đáng kể quy trình nộp đơn. Người nộp đơn phải dựa trên hoạt động sáng tạo thực sự — các đơn đăng ký sai sự thật bị nghiêm cấm . Tuyên bố về tính nguyên gốc bắt buộc phải được nộp kèm theo các bản sao hoặc bản vẽ xác định rõ ràng các phần có tính nguyên gốc của thiết kế . Các đơn đăng ký rõ ràng không đáp ứng tiêu chuẩn về tính nguyên gốc sẽ bị từ chối .

Sau khi được đăng ký, quyền bảo hộ vẫn có thể bị thách thức: bất kỳ bên thứ ba nào cũng có thể yêu cầu hủy bỏ đăng ký nếu không đáp ứng các yêu cầu và nếu bị hủy bỏ, quyền độc quyền được coi là chưa từng tồn tại . Phạm vi bảo hộ được xác định bởi các bản sao hoặc bản vẽ đã đăng ký, với tuyên bố về tính nguyên gốc được sử dụng để giải thích .

Bồi thường trừng phạt cho hành vi vi phạm cố ý

Có lẽ thay đổi quan trọng nhất đối với việc thực thi quyền SHTT: tòa án hiện có thể ra phán quyết bồi thường trừng phạt cho hành vi vi phạm nghiêm trọng, cố ý . Thiệt hại được tính dựa trên tổn thất thực tế của chủ sở hữu quyền hoặc lợi nhuận của bên vi phạm, với các hệ số trừng phạt có sẵn cho các trường hợp nghiêm trọng . TechTimes đưa tin rằng đối với hành vi vi phạm cố ý trong trường hợp nghiêm trọng, tòa án sẽ có thể phạt từ một đến năm lần mức thiệt hại cơ bản đã tính . Điều này phản ánh xu hướng chung của luật SHTT Trung Quốc là nâng cao chi phí vi phạm để ngăn chặn hành vi sao chép .

Cấp phép, thế chấp và đối tượng bảo hộ mới

Các quy định làm rõ quyền cấp phép và đồng sở hữu đối với thiết kế bố trí, hợp lý hóa các con đường thương mại hóa thiết kế chip .

Lần đầu tiên, thiết kế bố trí có thể được thế chấp làm tài sản đảm bảo cho các khoản vay, giúp các công ty thiết kế chip fabless (không có nhà máy) trong nước tiếp cận nguồn tài chính bằng cách sử dụng SHTT của họ . Điều khoản này trực tiếp giải quyết nút thắt tài chính cho các nhà thiết kế chip nhỏ hơn của Trung Quốc.

Các quy tắc cũng mở rộng bảo hộ một cách rõ ràng cho các vi mạch quang tử và lượng tử, không chỉ IC điện tử truyền thống , một bước đi hướng tới tương lai khi các kiến trúc máy tính thế hệ mới đang thu hút được sự chú ý.

Bối cảnh chiến lược: Tại sao là bây giờ?

Việc sửa đổi là phản ứng trực tiếp đối với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu ngày càng thắt chặt của Mỹ đối với thiết bị và công nghệ sản xuất chip tiên tiến . Bắc Kinh coi động thái này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm tự chủ về công nghệ và bảo vệ bí quyết sản xuất chip trong nước trước áp lực từ nước ngoài . Bằng cách nâng cao tiêu chuẩn bảo hộ SHTT, Trung Quốc đặt mục tiêu khuyến khích đổi mới trong nước và thu hút các nhà thiết kế chip đăng ký và thương mại hóa tác phẩm của họ trong khuôn khổ pháp lý của Trung Quốc .

Những con số đằng sau chính sách

Đà tăng trưởng của ngành công nghiệp bán dẫn Trung Quốc là bối cảnh kinh tế cho cuộc cải cách pháp lý:

• Trong nửa đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu IC của Trung Quốc tăng vọt 88,7% so với cùng kỳ năm ngoái (tính theo đồng NDT), được thúc đẩy bởi nhu cầu AI toàn cầu mạnh mẽ và giá bộ nhớ tăng .
• Tính theo khối lượng, Trung Quốc đã xuất khẩu 179,44 tỷ vi mạch tích hợp trị giá 177,28 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026 — mức tăng hơn 96% so với cùng kỳ năm ngoái tính theo giá trị .
• Cho cả năm 2025, Trung Quốc đã sản xuất 484,3 tỷ vi mạch tích hợp, theo các báo cáo của TrendForce và SCMP trích dẫn Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc .

Do đó, gói quy định này kết hợp giữa thực thi SHTT mạnh mẽ hơn với các công cụ thương mại hóa linh hoạt hơn, nhằm tạo ra một môi trường pháp lý có thể duy trì sự phát triển nhanh chóng của ngành bán dẫn Trung Quốc trong bối cảnh bị hạn chế công nghệ từ bên ngoài.