Nghiên cứu cho thấy: Trẻ dùng mạng xã hội sớm bị ảnh hưởng học tập kéo dài nhiều năm

Bắt đầu càng sớm, hậu quả càng lớn

Học sinh mở tài khoản mạng xã hội đầu tiên ở lớp 6 (11–12 tuổi) đạt điểm thấp hơn đáng kể so với những bạn chờ đến lớp 9 (14–15 tuổi) trở lên . Đến lớp 8, nhóm dùng sớm có điểm tiếng Italy thấp hơn khoảng 0,22 độ lệch chuẩn và điểm toán thấp hơn 0,18 độ lệch chuẩn so với nhóm còn lại . Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng mức chênh lệch 0,2 độ lệch chuẩn tương đương với khoảng sáu tháng học tập .

Khoảng cách này không hề thu hẹp theo thời gian. Đến lớp 10 (15–16 tuổi), điểm tiếng Italy của nhóm dùng sớm vẫn thấp hơn 0,22 độ lệch chuẩn, trong khi điểm toán tệ hơn tới 0,27 độ lệch chuẩn . Những học sinh bắt đầu dùng ở lớp 7 hoặc lớp 8 cũng có điểm số thấp hơn so với bạn cùng trang lứa, nhưng mức chênh lệch nhỏ hơn .

Nhóm nghiên cứu mô tả tác động này là tích lũy theo thời gian: càng bắt đầu sớm, thiệt hại học tập đến các năm sau càng lớn, nguyên nhân có thể do sự xao nhãng dai dẳng, thời gian dành cho học tập bị thay thế và thói quen học tập bị phá vỡ . Một phân tích riêng từ Trung tâm Nghiên cứu chung của Ủy ban châu Âu (JRC) cũng chỉ ra mối liên hệ giữa việc sử dụng các thiết bị số giải trí không được kiểm soát – đặc biệt là lướt mạng xã hội thụ động và đa nhiệm giữa các phương tiện truyền thông – với kết quả học tập thấp hơn thông qua cơ chế xao nhãng và thay thế thời gian .

Bất ngờ: Môn tiếng Anh không bị ảnh hưởng

Một phát hiện bất ngờ nổi lên: ảnh hưởng tiêu cực đến điểm thi tiếng Anh không có ý nghĩa thống kê . Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng vì tiếng Anh là ngoại ngữ ở Italy, nó chủ yếu được học trong môi trường lớp học chính quy, ít chịu tác động từ các nội dung mạng xã hội gây xao nhãng. Một khả năng khác là học sinh có thể tiếp xúc với nội dung tiếng Anh trên mạng xã hội, một phần nào đó bù đắp lại thời gian học tập bị mất đi .

Làn sóng siết chặt độ tuổi truy cập mạng xã hội trên thế giới

Nghiên cứu được công bố trong bối cảnh nhiều quốc gia đang nhanh chóng thắt chặt quy định về độ tuổi truy cập mạng xã hội của trẻ em:

• Australia trở thành quốc gia đầu tiên cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội vào tháng 12/2025 thông qua Đạo luật Sửa đổi An toàn Trực tuyến (Tuổi tối thiểu trên Mạng xã hội), áp dụng cho TikTok, Instagram, Facebook, YouTube, X, Snapchat và nhiều nền tảng khác . Các công ty vi phạm có thể bị phạt tới 49,5 triệu đô la Australia (khoảng 34,9 triệu USD) .
• Pháp thông qua luật vào tháng 7/2026 cấm trẻ dưới 15 tuổi mở tài khoản mạng xã hội, có hiệu lực từ ngày 1/9/2026 .
• Vương quốc Anh công bố vào tháng 6/2026 kế hoạch mang tính bước ngoặt cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, với sự ủng hộ của 9/10 phụ huynh. Dự luật dự kiến được trình lên Quốc hội trước Giáng sinh năm 2026 và có hiệu lực vào mùa xuân năm 2027 .
• Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) áp dụng độ tuổi tối thiểu 15 cho người dùng mạng xã hội vào tháng 6/2026, trở thành quốc gia Ả Rập đầu tiên làm điều này. Thanh thiếu niên 15–16 tuổi chỉ được sử dụng nền tảng dưới sự giám sát của phụ huynh với bộ lọc nội dung .
• Hoa Kỳ hiện chưa có lệnh cấm liên bang đối với quyền truy cập mạng xã hội của trẻ em, mặc dù một số bang (Utah, Arkansas, Texas) đã thông qua hoặc đề xuất luật hạn chế độ tuổi. Bức tranh chính sách liên bang vẫn còn phân mảnh và chưa có lệnh cấm thống nhất dưới 16 tuổi tính đến tháng 8/2026 .

Nghiên cứu chứng minh – và chưa chứng minh – điều gì?

Các tác giả nghiên cứu lưu ý rằng phát hiện của họ cung cấp "bằng chứng thuyết phục rằng việc tiếp cận mạng xã hội sớm ảnh hưởng xấu đến kết quả học tập" và ủng hộ lý do đằng sau các giới hạn độ tuổi . Tuy nhiên, họ cảnh báo rằng thiết kế quan sát – so sánh nhóm dùng sớm và nhóm dùng muộn bằng mô hình khác biệt trong khác biệt (difference-in-differences) – không thể chứng minh quan hệ nhân quả . Các yếu tố khác như sự khác biệt về khả năng tự điều chỉnh hoặc môi trường gia đình có thể góp phần tạo ra kết quả này .

Điều dữ liệu cho thấy là một mô hình rõ ràng: bắt đầu càng sớm, thiệt hại càng lớn, và những thiệt hại này tích lũy qua các năm học. Đối với các bậc phụ huynh và nhà hoạch định chính sách, nghiên cứu đưa ra một điểm dữ liệu rõ ràng: chờ đợi đến ít nhất 14–15 tuổi mới cho phép con em mở tài khoản mạng xã hội dường như mang lại lợi ích học tập đáng kể.