AI Spark của Mỹ: Vì sao Đông Nam Á đang chơi cả hai phe trong cuộc đua AI Mỹ - Trung?

• Biến Đông Nam Á thành "trọng tâm cho xuất khẩu AI của Mỹ" nhằm thúc đẩy chuyển đổi số và tăng trưởng kinh tế của khu vực, theo Bộ Ngoại giao Mỹ .
• Cung cấp hỗ trợ hậu cần, tư vấn và tài chính thông qua các cơ quan ngoại giao Mỹ và viện trợ trực tiếp giữa chính phủ với chính phủ .
• Đây là một phần của gói đầu tư trị giá 2,5 tỷ đô la Mỹ dành cho khu vực .

Mục đích tuyên bố: Đối trọng với ảnh hưởng AI của Trung Quốc

Chính quyền Trump đã đóng khung AI Spark một cách rõ ràng trong bối cảnh cạnh tranh với Trung Quốc. Bộ Ngoại giao Mỹ mô tả sáng kiến này nhằm đảm bảo các chính phủ Đông Nam Á áp dụng hệ thống AI của Mỹ thay vì rơi vào tình trạng phụ thuộc vào hệ sinh thái của Trung Quốc . Các nhà phân tích và báo chí mô tả đây là:

• Một đòn đối đầu trực tiếp với các mô hình AI Trung Quốc vốn đã thâm nhập sâu vào khu vực công và nền kinh tế số Đông Nam Á .
• Một nỗ lực nhằm ngăn Trung Quốc trở thành "nhà cung cấp AI hàng đầu cho phần còn lại của châu Á" và xa hơn là toàn thế giới, như CNBC đưa tin .
• Một phản ứng trước chiến lược "AI Plus" của Trung Quốc và đề xuất thành lập Tổ chức Hợp tác AI Thế giới (WAICO) , sử dụng các mô hình mã nguồn mở, trung tâm đào tạo và viện trợ cơ sở hạ tầng để cắm sâu các tiêu chuẩn của Trung Quốc tại các nước đang phát triển, theo The Diplomat .

Như Viện Hudson lưu ý, trong khi Mỹ đưa ra khẩu hiệu "lãnh đạo công nghệ", Trung Quốc lại mang đến những lợi ích trước mắt, chi phí thấp, có thể triển khai ngay – một khoảng cách mà AI Spark được thiết kế để lấp đầy .

Tại sao Đông Nam Á sẽ không chọn phe

Các nhà phân tích phần lớn đồng ý rằng các quốc gia Đông Nam Á sẽ phòng thủ và đa dạng hóa nguồn cung thay vì chọn một phe độc quyền. Dưới đây là những gì bằng chứng cho thấy:

Áp dụng kép thực dụng

Các quốc gia như Indonesia, Việt Nam, Thái Lan và Philippines dự kiến sẽ áp dụng cả hai hệ thống AI của Mỹ và Trung Quốc tùy thuộc vào chi phí, tính khả dụng và trường hợp sử dụng – mô hình Trung Quốc cho các dịch vụ công nhạy cảm về chi phí và mô hình Mỹ cho các ứng dụng bảo mật cao hoặc cao cấp .

Nhạy cảm về giá nghiêng về Trung Quốc trong ngắn hạn

Các công ty AI Trung Quốc thường đưa ra các lựa chọn thay thế rẻ hơn. Đối với các nước Đông Nam Á đang phát triển "khao khát đảm bảo lợi ích trước mắt" từ AI, các đề nghị của Trung Quốc vẫn hấp dẫn hơn, theo Viện Hudson và CNBC . Các ưu đãi tài chính của AI Spark được thiết kế để bù đắp điều này, nhưng khoảng cách chi phí vẫn còn lớn.

Phản ứng theo cấp độ dựa trên năng lực AI

Một phân tích trên tạp chí Frontiers in Political Science đã phân loại các nước ASEAN thành ba nhóm :

• Nhóm dẫn đầu (Singapore, Malaysia): Có xu hướng nghiêng về hệ thống cao cấp của Mỹ.
• Nhóm đuổi kịp (Indonesia, Philippines, Thái Lan, Việt Nam, Brunei): Dự kiến sẽ pha trộn nhiều nguồn.
• Nhóm phụ thuộc (Campuchia, Lào, Myanmar): Có nhiều khả năng áp dụng hệ sinh thái Trung Quốc do chi phí thấp hơn.

Phòng thủ chiến lược là tư thế mặc định

Các quốc gia Đông Nam Á thường tránh liên kết rõ ràng. Họ sẽ đồng thời nhận tài trợ của Mỹ và cơ sở hạ tầng của Trung Quốc, duy trì sự linh hoạt thay vì khóa mình vào một hệ sinh thái công nghệ duy nhất .

Rủi ro bị khóa dần

The Diplomat cảnh báo rằng các quốc gia xây dựng tương lai số của mình xung quanh AI Trung Quốc có thể dần dần phụ thuộc vào các tiêu chuẩn và cơ sở hạ tầng dữ liệu của Bắc Kinh – một rủi ro mà các nhà phân tích cho rằng các nhà hoạch định chính sách Đông Nam Á nhận thức rõ nhưng có thể chấp nhận để đổi lấy chi phí ban đầu thấp hơn .

Kết luận

Các nhà phân tích dự đoán không có người thắng cuộc rõ ràng trong ngắn hạn. Các chính phủ Đông Nam Á sẽ theo đuổi một chiến lược đa liên minh, cơ hội – chấp nhận các hỗ trợ tài chính và kỹ thuật của AI Spark trong khi vẫn tiếp tục triển khai các mô hình Trung Quốc rẻ hơn ở những nơi chúng mang lại giá trị tốt hơn .