Chiến lược 'hai vòng lặp' giúp các công ty AI Trung Quốc thống trị thị trường mô hình mở toàn cầu

Dưới đây là cách lợi thế đó thể hiện qua các con số.

Thống trị về tải xuống: Qwen vượt mặt Llama

Tín hiệu rõ ràng đầu tiên đến từ Hugging Face, nền tảng mô hình AI mã nguồn mở lớn nhất thế giới. Vào tháng 9 năm 2025, dòng mô hình Qwen của Alibaba đã vượt qua Llama của Meta để trở thành dòng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) được tải xuống nhiều nhất trên nền tảng này .

Trong giai đoạn rộng hơn từ tháng 8 năm 2024 đến tháng 8 năm 2025, các mô hình open-weight của Trung Quốc đã chiếm 17% tổng số lượt tải xuống toàn cầu trên Hugging Face, lần đầu tiên vượt qua Mỹ (15,8%), theo một nghiên cứu chung của MIT và Hugging Face . Riêng đối với các mô hình ngôn ngữ lớn, các mô hình do Trung Quốc phát triển chiếm tới 41% tổng số lượt tải xuống LLM trên nền tảng trong cùng kỳ .

Tính đến giữa năm 2026, tổng số lượt tải xuống tích lũy trên toàn thế giới của các mô hình Trung Quốc đã đạt hơn 100 triệu, theo dữ liệu Hugging Face được China Daily trích dẫn .

Khối lượng token trên OpenRouter: Từ dưới 2% lên chiếm đa số tuyệt đối

Trong khi số lượt tải xuống đo lường sự quan tâm của nhà phát triển, thì mức tiêu thụ token đo lường mức độ sử dụng thực tế. Trên OpenRouter — bộ định tuyến trung lập lớn nhất về lưu lượng LLM, xử lý hơn 20 nghìn tỷ token mỗi tuần vào đầu năm 2026 — dữ liệu cho thấy một sự đảo ngược hoàn toàn .

Các mô hình có nguồn gốc từ Trung Quốc đã đi từ chưa đến 2% khối lượng token hàng tuần lên chiếm đa số chỉ trong khoảng 18 tháng . Đến tháng 5 năm 2026, các mô hình open-weight của Trung Quốc chiếm khoảng 61% tổng số token được tiêu thụ trên nền tảng này . Vào tháng 7 năm 2026, các mô hình Trung Quốc đã giành cả năm vị trí hàng đầu trong bảng xếp hạng sử dụng toàn cầu của OpenRouter lần đầu tiên, với MiMo-V2.5 của Xiaomi đứng đầu về khối lượng token, tiếp theo là các mô hình từ DeepSeek, MiniMax, dòng Qwen của Alibaba và Kimi của Moonshot .

Doanh nghiệp Mỹ tăng cường áp dụng

Có lẽ con số đáng chú ý nhất đối với giới quan sát Mỹ: tính đến giữa năm 2026, các mô hình AI Trung Quốc đã chiếm mức đỉnh hàng tuần là 46% khối lượng token API doanh nghiệp Mỹ trên OpenRouter, so với 35,7% của các mô hình có nguồn gốc từ Mỹ . Con số này đã tăng từ mức dưới 2% một năm trước đó. Mỗi tuần kể từ ngày 8 tháng 2 năm 2026, các mô hình có nguồn gốc từ Trung Quốc đã chiếm ít nhất 30% khối lượng token doanh nghiệp trên nền tảng này .

Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi sự kết hợp giữa hiệu suất cạnh tranh và chi phí thấp hơn đáng kể. Ví dụ, Kimi K2.5 của Moonshot có kết quả benchmark gần ngang ngửa với Claude Opus của Anthropic, nhưng chi phí chỉ bằng khoảng một phần bảy . DeepSeek V3.1 có mức phí 2 nhân dân tệ (0,28 USD) cho mỗi triệu token đầu vào và 8 nhân dân tệ (1,10 USD) cho mỗi triệu token đầu ra .

Tiêu thụ nội địa Trung Quốc bùng nổ

Dữ liệu cũng phản ánh sự tăng trưởng khổng lồ ngay tại Trung Quốc. Cục Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc báo cáo rằng mức tiêu thụ token nội địa hàng ngày đã vượt quá 140 nghìn tỷ vào tháng 3 năm 2026, tăng hơn 1.000 lần so với mức 100 tỷ vào đầu năm 2024 . Riêng trợ lý AI Doubao của ByteDance đã tăng từ khoảng 100 tỷ token mỗi ngày vào tháng 5 năm 2024 lên hơn 120 nghìn tỷ mỗi ngày vào tháng 3 năm 2026 — mức tăng gấp khoảng 1.000 lần chỉ trong hai năm .

Động cơ: Nhịp độ phát hành nhanh với giấy phép dễ dàng

Điều gì đã tạo nên tất cả? Dữ liệu chỉ ra ba yếu tố cấu trúc:

1. Tốc độ phát hành. Từ cuối tháng 4 đến giữa tháng 6 năm 2026, bốn mô hình open-weight cạnh tranh hàng đầu đã được phát hành chỉ trong vòng vài tuần từ các phòng thí nghiệm Trung Quốc: DeepSeek, Qwen (Alibaba), Kimi (Moonshot) và GLM (Zhipu) .
2. Cấp phép dễ dàng. Các mô hình được phát hành theo các giấy phép MIT, Apache 2.0 và MIT sửa đổi, cho phép tải xuống, sửa đổi và triển khai miễn phí ở quy mô lớn .
3. Lợi thế chi phí. Các phòng thí nghiệm Trung Quốc tính phí thấp hơn nhiều so với các đối thủ Mỹ cho quyền truy cập API, một khoảng cách vẫn tồn tại ngay cả khi hiệu suất đã bắt kịp .

Các nhà phân tích kết luận rằng lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở một mô hình đột phá đơn lẻ mà còn ở hệ sinh thái tự củng cố này — một vòng lặp mà, tính đến giữa năm 2026, đã mang lại cho các công ty Trung Quốc vị trí dẫn đầu trong lớp mô hình AI open-weight.