Từ du kích đến cường quốc: Hành trình 99 năm của Quân đội Trung Quốc

Các giai đoạn chuyển đổi quan trọng bao gồm:

• Thời kỳ Nội chiến và Chiến tranh Triều Tiên (cuối thập niên 1940–1953): Hồng quân chính thức được đổi tên thành Quân Giải phóng Nhân dân vào năm 1947 . Sau khi đánh bại phe Quốc dân Đảng năm 1949, PLA tham chiến tại Chiến tranh Triều Tiên (1950–1953) với trang thiết bị do Liên Xô cung cấp, chuyển từ lực lượng du kích thuần túy sang quân đội chính quy hơn .

• Cải cách thời Đặng Tiểu Bình sau 1978: Nỗ lực hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc bắt đầu từ năm 1978 và tăng tốc vào những năm 1990 . Đặng Tiểu Bình đã chuyển trọng tâm của PLA từ chính trị cách mạng sang chuyên nghiệp hóa, nâng cấp công nghệ và giảm quy mô lực lượng . Việc thiết lập một lực lượng quân sự chuyên nghiệp với vũ khí và học thuyết hiện đại là mục tiêu cuối cùng trong 'Bốn hiện đại hóa' .

• Tăng tốc thập niên 1990–2000: Sau Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, vốn chứng minh sức mạnh của chiến tranh công nghệ cao, Trung Quốc đẩy mạnh R&D và mua sắm máy bay tiên tiến, tàu hải quân và tên lửa chính xác . PLA đã thực hiện một cuộc chuyển đổi lớn 'từ một lực lượng bộ binh nông dân đông đảo thành một đội quân tinh gọn, được đào tạo bài bản và có trình độ cao, coi trọng công nghệ tiên tiến' .

• Mục tiêu ba bước dưới thời Tập Cận Bình (2017): Tập Cận Bình chính thức hóa một lộ trình: (1) cơ giới hóa và năng lực 'kết nối mạng' ban đầu vào năm 2020; (2) 'về cơ bản hoàn thành' hiện đại hóa vào năm 2035; (3) trở thành 'quân đội đẳng cấp thế giới' vào năm 2049, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa .

Mục tiêu kỷ niệm 100 năm 2027

Năm 2021, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thiết lập 'mục tiêu kỷ niệm 100 năm thành lập Quân Giải phóng Nhân dân' – một loạt các mục tiêu cần đạt được vào dịp kỷ niệm 100 năm thành lập PLA vào ngày 1/8/2027 . Mục tiêu 2027 lần đầu tiên được đề cập trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021–2025) như một nỗ lực nhằm đẩy nhanh phát triển quân sự, nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu và tăng cường năng lực răn đe . Mục tiêu này tập trung vào việc cải thiện năng lực chiến lược và được mô tả như một cột mốc 'quan trọng' trước các mục tiêu dài hạn hơn là 2035 và 2049 .

Mốc 2027 đại diện cho sự khởi đầu của một chiến lược phát triển ba bước mới, tiếp nối cách tiếp cận cải cách quân sự của Tập Cận Bình để chuyển đổi PLA . Chiến lược ba bước ban đầu đặt mục tiêu đạt được cơ giới hóa vào năm 2020, đạt được tiến bộ lớn trong 'tin học hóa' (informationization) và sau đó xây dựng một lực lượng hiện đại hóa toàn diện . Mục tiêu 2027 kêu gọi cụ thể việc đẩy nhanh phát triển tích hợp một quân đội cơ giới hóa, tin học hóa và 'thông minh hóa' .

Vị thế của PLA vào năm 2026

Tính đến ngày 1/8/2026, PLA kỷ niệm 99 năm thành lập trong bối cảnh truyền thông nhà nước gọi đây là 'năm quan trọng' hướng tới các mục tiêu kỷ niệm 100 năm . Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi nỗ lực hoàn thành các mục tiêu cho kỷ niệm 100 năm và đạt được 'tiến bộ quyết định' trong việc cơ bản hiện thực hóa hiện đại hóa quốc phòng và lực lượng vũ trang .

Cuối tháng 7/2026, ông Tập cũng yêu cầu PLA tăng cường sử dụng trí tuệ nhân tạo và các hệ thống không người lái – thúc đẩy một 'hệ thống quân sự thông minh' như một phần của mục tiêu 2027 . Các nhà phân tích lưu ý rằng PLA đã có những bước nhảy vọt lớn về trang thiết bị và cải thiện khả năng sẵn sàng chiến đấu trong những năm gần đây, mặc dù vẫn còn nhiều tranh luận về mức độ hoàn thành tất cả các mục tiêu kỷ niệm 100 năm .

Kế hoạch ba bước nhằm mục đích cuối cùng là xây dựng PLA thành một lực lượng có khả năng chiến đấu và giành chiến thắng trong các cuộc chiến tranh hiện đại, được tin học hóa . Tuy nhiên, mục tiêu 2027 nên được hiểu là một cột mốc kỷ niệm, chứ không phải là sự đẩy nhanh quá trình hoàn thành hiện đại hóa toàn diện – mục tiêu hiện đại hóa 'về cơ bản hoàn thành' vào năm 2035 vẫn là một cột mốc riêng biệt .

Từ 200 người lính với súng trường khóa nòng trên núi Thiểm Tây đến một trong những ngân sách quốc phòng lớn nhất thế giới và kho vũ khí ngày càng tăng gồm máy bay tiên tiến, tàu hải quân và tên lửa chính xác, sự chuyển đổi của PLA trong 99 năm qua là một trong những cuộc hiện đại hóa quân sự ngoạn mục nhất trong lịch sử hiện đại – và năm tới sẽ cho thấy liệu Trung Quốc có thể đáp ứng các mục tiêu đầy tham vọng mà Tập Cận Bình đã đặt ra cho kỷ niệm 100 năm hay không.