Vụ sụp đổ biên giới Ceuta: 50.000 người di cư trong 24 giờ và phản ứng rạn nứt của châu Âu

Những gì đã xảy ra tại Ceuta vào ngày 30/7/2026?

Sáng ngày 30/7/2026, trùng với lễ kỷ niệm Ngày Ngai vàng của Maroc, biên giới trên bộ giữa Maroc và vùng đất Ceuta thuộc Tây Ban Nha gần như đã sụp đổ hoàn toàn . Hàng nghìn người, chủ yếu là người di cư từ châu Phi hạ Sahara, đã bơi sang từ thị trấn Fnideq của Maroc hoặc vượt qua đường bộ vào thành phố . Giới chức Tây Ban Nha ước tính khoảng 50.000 người đã tràn vào trong vòng 24 giờ . Dân số thường trú của Ceuta chỉ khoảng 85.000 người . Ít nhất 57 người đã thiệt mạng khi cố gắng vượt biên . Nếu được xác nhận, đây là đợt tăng đột biến số người nhập cư bất hợp pháp lớn nhất từng được ghi nhận trên lãnh thổ EU .

Nguyên nhân nào dẫn đến sự sụp đổ?

Nguyên nhân pháp lý trực tiếp đến từ phán quyết của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha vào cuối tháng 6/2026, cấm chính quyền trục xuất nhanh những người di cư bị chặn trên biển, với lý do họ đã không vượt qua cơ sở hạ tầng biên giới thực tế như luật Tây Ban Nha quy định . Một số nhà quan sát cũng cho rằng thời điểm xảy ra làn sóng di cư này có liên quan đến lịch chính trị của Maroc . Hàng rào biên giới cũng đã được các sĩ quan Vệ binh Dân sự mô tả là mong manh trong nhiều năm .

Các nhà lãnh đạo EU và các quốc gia thành viên đã phản ứng thế nào?

Tây Ban Nha: Triển khai quân đội và hồi hương ngay lập tức

Thủ tướng Pedro Sánchez tuyên bố chính phủ "hoàn toàn cam kết đưa ra phản ứng ngay lập tức" và đã triển khai các trung đội quân đội, lực lượng không quân và hải quân, cùng các đội lặn để tăng cường an ninh biên giới tại Ceuta . Tây Ban Nha và Maroc đã đạt được thỏa thuận về việc hồi hương khẩn cấp tất cả những người nhập cư bất hợp pháp . Chính quyền Tây Ban Nha cho biết 25.000 người di cư đã được đưa trở lại Maroc trong vòng 48 giờ, và cam kết sẽ trục xuất tất cả những người mới đến một cách nhanh nhất có thể . Thủ tướng Sánchez đã đến thăm Ceuta vào ngày 31 tháng 7 .

Các thể chế Liên minh châu Âu

Ủy ban Châu Âu tuyên bố rằng không có người di cư bất hợp pháp nào di chuyển từ Ceuta vào đất liền châu Âu và họ sẽ không được phép đến các quốc gia EU khác . EU đề nghị triển khai Frontex, cơ quan bảo vệ biên giới và bờ biển của khối, để hỗ trợ Tây Ban Nha . Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen gọi những hình ảnh từ Ceuta là "không thể chấp nhận được" và nói rằng "các cuộc vượt biên nguy hiểm phải dừng lại ngay lập tức" .

Pháp: Tăng cường kiểm tra biên giới

Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez thông báo Pháp sẽ tăng cường kiểm tra biên giới với Tây Ban Nha "không chậm trễ" và kích hoạt lực lượng can thiệp biên giới nhanh để tiến hành kiểm tra chuyên sâu .

Italy: Đình chỉ đi lại tự do Schengen

Phản ứng của Italy là mạnh mẽ nhất. Thủ tướng Giorgia Meloni đã đề cập đến "các biện pháp bất thường" . Ngày 31 tháng 7, Italy tạm thời đình chỉ thỏa thuận đi lại tự do Schengen với Tây Ban Nha bằng đường biển và đường hàng không, tái lập các cuộc kiểm tra của cảnh sát biên giới đối với du khách đến từ Tây Ban Nha . Bộ trưởng Nội vụ Italy Matteo Piantedosi cho biết các biện pháp kiểm soát sẽ được duy trì trong suốt tháng Tám .

Hệ quả rộng hơn trong EU

Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson kêu gọi Tây Ban Nha "hành động nhanh chóng để giành lại quyền kiểm soát tình hình và thực hiện các cam kết của mình trong khuôn khổ hợp tác Schengen" . Bộ trưởng Nội vụ Phần Lan cho rằng Tây Ban Nha đã "hoàn toàn thất bại trong việc bảo vệ biên giới bên ngoài của Khu vực Schengen" và kêu gọi tất cả các nước EU ủng hộ đề xuất của Italy về việc đình chỉ tư cách thành viên Schengen của Tây Ban Nha . Một số quốc gia EU đã kêu gọi đình chỉ Tây Ban Nha khỏi khu vực Schengen vì những thất bại trong kiểm soát biên giới .

Năm tiền đề: Áp lực di cư trong năm 2025

Mặc dù vụ sụp đổ năm 2026 có quy mô chưa từng có, nhưng nó không phải tự nhiên mà xảy ra. Từ tháng 1 đến tháng 10/2025, Ceuta ghi nhận 2.994 người vượt biên trên bộ từ Maroc — mức tăng 33,8% so với cùng kỳ năm 2024 . Hơn một phần ba số người đến là các nhóm gia đình yêu cầu bảo vệ nhân đạo . Vào tháng 8/2025, khoảng 100 người, bao gồm cả trẻ em, đã bơi từ Maroc sang, và trung tâm tiếp nhận của thành phố cảnh báo rằng họ "đang đến gần điểm giới hạn" . Đến tháng 12/2025, chính quyền Maroc đã chặn hàng trăm người di cư khác gần hàng rào .

Những điểm chính

• Làn sóng di cư Ceuta ngày 30/7/2026 — ước tính 50.000 người trong 24 giờ — là sự kiện vượt biên bất hợp pháp lớn nhất trong lịch sử EU.
• Ít nhất 57 người đã thiệt mạng trong quá trình vượt biên.
• Tây Ban Nha đã triển khai quân đội và phối hợp với Maroc để nhanh chóng hồi hương hầu hết những người nhập cư.
• Việc Italy đình chỉ hiệp định Schengen với Tây Ban Nha đánh dấu một sự vi phạm đáng kể các chuẩn mực đi lại tự do của châu Âu.
• Hậu quả chính trị đã thử thách sự thống nhất của châu Âu về vấn đề di cư, với nhiều quốc gia thành viên kêu gọi đình chỉ Tây Ban Nha khỏi khu vực.